Клецкае княства

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Гістарычная дзяржава
Клецкае княства

Сталіца Клецк
Мова(ы) старабеларуская

Клецкае княства -- адміністратыўная адзінка IX—XVIII ст.

Часы Русі[правіць | правіць зыходнік]

У IX—XI ст. воласць Тураўскай зямлі, ахоплівала дрыгавіцкае рассяленне ў басейну вярхоўяў Лані. На пачатку XII ст. вылучана як удзел, клецкі князь -- Вячаслаў Яраславіч, згадваецца пад 1127 годам. Пасля 1142 года княства належала Святаславу Ольгавічу і прынамсі да 2-й паловы XIII ст. было ўладаннем чарнігаўскіх Ольгавічаў.

Пад уладай вялікіх князёў літоўскіх[правіць | правіць зыходнік]

У XIV—XV ст. належала непасрэдна вялікім князям літоўскім. Вялікі князь Казімір Ягелончык на пачатку валадарства называў княства воласцю, пазней — паветам, бо яно ўваходзіла ў яго ўладанні нароўне іншымі валасцямі і паветамі, статусам не вылучалася. Вялікія князі Аляксандр Ягелончык і Жыгімонт Стары называлі таксама паветам. У 1492—1522 гадах князю Івану Васілевічу Яраславічу, а затым яго сыну Фёдару Іванавічу, называлася напэўна княствам, але ў дакументах Канцылярыі і старонніх асоб, звычайна, пісалася як «іменье», «добра».

Затым перайшло да каралевы Боны Сфорцы, з правамі яе папярэднікаў, каралева ўжывала да яго назвы «павет» і «княства», апошнім адкрэслівала прыроду сваёй улады, якую здзяйсняла праз клецкіх намеснікаў і падстаростаў. У 1552—1555 гадах каралева Бона правяла ў княстве адну з першых валочных памер. Таксама тады была ажыццяўлёна адміністрацыйная рэформа -- падзел княства на 6 дзесяткаў (Валасны, Вяжэвіцкі, Канюшскі, Малеўскі, Сіняўскі, Цяцераўскі) быў зменены падзелам на 5 войтаўстваў. Непасрэдна каралеве Боне ў княстве належала 698 валок зямлі, у т.л. зямля Клецка (каля 45 валок), мястэчка Сіняўка і 52 сёлаў.

Пад уладай Радзівілаў[правіць | правіць зыходнік]

З 1558 года княствам валодалі Радзівілы, у межах як мела яго Бона -- прыкладна тэрыторыя сучаснага Клецкага і паўднёвай паловы Нясвіжскага раёна. Да 1575 года колькасць княжацкіх сёлаў скарацілася да 38 з-за іх узбуйнення, колькасць ворнай зямлі павялічылася да 809 валок. У 1586 годзе Радзівілы разам з Алыцкай і Нясвіжскай стварылі і Клецкую ардынацыю — буйное неадчужальнае ўладанне, якое склалася з іх Клецкага і Давыд-Гарадоцкага княстваў. Назву «Клецкае княства» ў XVI ст. Радзівілы амаль не ўжывалі, ужывалася «Клецкае панства». «Клецкае княства» пачынае стала ўжывацца ў радзівілаўскіх дакументах з XVII ст. Пры Радзівілах Клецкае княства мела атрыбуты дзяржаўнай адміністрацыйнай адзінкі ВКЛ -- замкавы суд, харугва клецкай шляхты. У 1791 годзе з Клецкага, Нясвіжскага і Слуцкага княстваў Радзівілаў утвораны Случарэцкі павет Наваградскага ваяводства.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Пазднякоў, В. Клецкае княства / Валерый Пазднякоў // Вялікае княства Літоўскае: Энцыклапедыя: У 2 т. Т. 2: Кадэцкі корпус — Яцкевіч / Рэдкал: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. З. Э. Герасімовіч. — 2-е выданне. — Мн.: БелЭн, 2007. — 792 с.: іл. — С. 106—107. — ISBN 978-985-11-0394-8.
  • Пазднякоў, В. Клецкае княства / Валерый Пазднякоў // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі: У 6 т. Т. 4. Кадэты — Ляшчэня / БелЭн; Рэдкал.: Г. П. Пашкоў (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1997. — 432 с.: іл. — С. 194. — ISBN 985-11-0041-2.
  • Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 8: Канто — Кулі / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн., 1999. ISBN 985-11-0144-3, С. 333.