Мацей Радзівіл

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Мацей Радзівіл
Maciej Radzivił. Мацей Радзівіл (1788).jpg
Herb Traby.jpg
 
Дзейнасць: кампазітар, лібрэтыст
Нараджэнне: 10 лістапада 1749(1749-11-10)
Смерць: 2 верасня 1800(1800-09-02) (50 гадоў)
Дынастыя: Радзівілы
Бацька: Лявон Міхал Радзівіл
Маці: Ганна Людвіка Радзівіл
Жонка: Альжбета Хадкевіч
Дзеці: Канстанцін Радзівіл
 
Узнагароды:
ордэн Белага Арла ордэн Святога Станіслава

Мацей Радзівіл (10 лістапада 1749 — 2 верасня 1800) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч, кампазітар, драматург.

Біяграфічны нарыс[правіць | правіць зыходнік]

Мацей Радзівіл нарадзіўся ў сям'і Л. М. Радзівіла. Атрымаў хатнюю адукацыю ў Нясвіжы. З канца 1770-х зблізіўся з віленскім ваяводам К. С. Радзівілам «Пане Каханку».

Вялікі падкаморы літоўскі ў 1786—1790, кашталян віленскі з 1790; пасол на сойм 1780. У час вайны Расіі з Рэччу Паспалітай (1792) перадаў у распараджэнне вялікалітоўскага войска замкі, арсеналы і радзівілаўскую міліцыю, якімі распараджаўся як апякун малалетняга Д. Г. Радзівіла, за што атрымаў спецыяльную падзяку ад Чатырохгадовага сойма 1788—1792. Удзельнічаў у падрыхтоўцы паўстання 1794 году, уваходзіў у склад Найвышэйшай літоўскай рады (член дэпутацыі публічнага скарбу). Дараваў асабістую волю сваім сялянам, якія прымалі ўдзел у паўстанні. У кастрычніку 1794, занепакоены радыкалізацыяй паўстання, выехаў у Галічыну. Апошнія гады жыцця правёў у сваім маёнтку Паланэчка (Навагрудскае ваяв.), які на пэўны час стаў культурным асяродкам у краі.

Валодаў маёнткамі ў Літве і Польшчы, на Беларусі — Паланечкай, Крошынам і інш.

У шлюбе з Альжбетай Хадкевіч меў дачку і сына Канстанціна.

Творчасць[правіць | правіць зыходнік]

Як драматург, Мацей Радзівіл дэбютаваў у 1784, калі да прыезду караля Станіслава Аўгуста Панятоўскага ў Нясвіжы была пастаўлена опера «Агатка, або Прыезд пана» (лібрэта М. Радзівіла, музыка Я. Д. Голанда). Пазней опера ставілася ў Варшаве, Любліне, Вільні, Львове; з 1799 выконвалася ў 2-актавай версіі над назвай «Добры пан — бацька для падданых» і карысталася папулярнасцю да канца 1820-х г. У оперы апаэтызаваны людзі з народа, даводзілася неабходнасць аблягчыць долю сялян, паказана, што цяжкая сялянская праца з'яўляецца асновай усеагульнага дабрабыту. У 1786 да імянін К. С. Радзівіла ў Альбе пад Нясвіжам пастаўлена опера «Войт альбанскага сялення» (лібрэта і музыка Мацея Радзівіла), дзе асуджалася жорсткае абыходжанне з сялянамі. 3 іншых яго музычных твораў: дывертысмент, саната, серэнада, 6 паланезаў. Пісаў вершы. У творчасці Мацея Радзівіла сентыменталізм і класіцызм спалучаліся з перадрамантычнымі тэндэнцыямі.

Бібліяграфія[правіць | правіць зыходнік]

  • Агатка, або Прыезд пана / Бел. пер.// Тэатральная Беларусь. 1993. № 4.

Зноскі

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Мальдзіс А. На скрыжаванні славянскіх традыцый. Мн., 1980;
  • Дадзіёмава В. Нясьвіжскі маэстра // Мастацтва. 1994. № 3.