Меер Майсеевіч Аксельрод

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Меер Майсеевіч Аксельрод
Фатаграфія
Дата нараджэння: 5 (18) ліпеня 1902
Месца нараджэння:
Дата смерці: 10 студзеня 1970(1970-01-10)[1] (67 гадоў)
Месца смерці:
Месца пахавання:
Грамадзянства:
Род дзейнасці: мастак
Месца працы:
Жанр: партрэт, пейзаж і графіка
Вучоба:
Вядомыя працы: Партрэты дзяцей і старых з серыі «Стары Мінск», партрэт дачкі Алены, серыі «У стэпу», «Гета»
Уплыў: Уладзімір Андрэевіч Фаворскі
Commons-logo.svg Працы на Вікісховішчы


Ме́ер Майсе́евіч Аксельро́д [5 (18) ліпеня 1902 — 10 студзеня 1970] — савецкі жывапісец, графік, сцэнограф і педагог.

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Нарадзіўся ў яўрэйскім мястэчку Маладзечна Віленскай губерні, хадзіў у традыцыйны хедар. Напачатку Першай сусветнай вайны, пасля выгнання яўрэяў царскім урадам з прыфрантавой паласы, сям'я Аксельродаў апынулася ў Тамбове. У 1918 годзе распачалі спробу вярнуцца ў Маладзечна, але мястэчка ўжо было замежжам — у Польшчы.[2]. З 1918 года жыл у Мінску, зарабляў на жыццё рэкламнымі плакатамі для кінатэатраў, скончыў рэальнае вучылішча. Па некаторых звестках, вучыўся ў Пэна ў Віцебску да вайны, магчыма і пасля[3]. Але дачка мастака гэтыя звесткі не падтрымлівае[4]. У 19191920 служыў у Чырвонай Арміі, быў вызначаны чарцёжнікам ў Упраўленне сувязі Заходняга фронта. У 1921 г. прымаў удзел у 1 - й Мінскай мастацкай выстаўцы, на якую прапанаваў 25 сваіх работ. У даваенны час удзельнічаў амаль ва ўсіх рэспубліканскіх выстаўках БССР. У 1920-х гадах вучыўся на графічным факультэце ВМАТЭМАЙС у Уладзіміра Фаворскага[ru], Канстанціна Істоміна[ru], Сяргея Герасімава[ru], Аляксандра Родчэнка[ru]. Затым выкладаў у Вышэйшым мастацка-тэхнічным інстытуце і Тэкстыльным інстытуце (19281932). Быў членам таварыства «4 мастацтвы», уступіў у Маскоўскі Саюз мастакоў у 1932 годзе. У 19301931 гадах двойчы наведаў сельска-гаспадарчую камуну «Воё Нова» (названа на эсперанта), заснаваную яўрэямі, якія вярнуліся з Палесціны, – назіранні і замалёўкі ў камуне аказалі моцны ўплыў на далейшую творчасць мастака. Пачынаючы з 1931 года, патрапіў разам са шматлікімі вядомымі мастакамі пад кампанію па борацьбе з фармалізмам, хоць яшчэ ў 1934 годзе яго карціны выстаўляліся ў Францыі. Ганіўся ў савецкіх газетах за песімізм, эскізнасць, дэфармацыі, няскончанасць, экспрэсіянізм і нават блізкасць да Мадзільяні. Вымушаны быў перайсці да ілюстрацыі кніг і працы ў тэатры. У прыватнасці, працаваў у беларускім Дзяржаўным яўрэйскім тэатры, часам і ў Маскоўскім дзяржаўным яўрэйскім тэатры.

У 1941 годзе сям'я Аксельрода была эвакуіравана ў Тамбоў, дзе сям'я Аксельродаў была і ў час Першай сусветнай вайны. Сам Меер Аксельрод застаўся ў Маскве, спрабуючы даведацца пра лёс арыштаванага брата, паэта Зэліка, і чакаючы прызыву ў армію. Неўзабаве пасля мабілізацыі быў адазваны Сяргеем Эйзенштэйнам для працы ў здымачнай групе фільма «Іван Грозны» у Алма-Аце, па дарозе туды забраў сям'ю з Тамбова. Быў у эвакуацыі ў Алма-Аце ў 19411943, дзе аказваў падтрымку яўрэйскім бежанцам з Польшчы. У 1944 годзе ў Алма-Аце адбылася персанальная выстаўка Аксельрода.

Пасля вайны ўдзельнічаў у групавой выстаўцы ў Маскве на Кавалёвым масце ў 1966 годзе, там было экспанавана каля 250 карцін. Пасля выстаўкі адразу апынуўся ў бальніцы з-за сэрцы. У 1968 годзе адбылася персанальная выстаўка ў (Растове-на-Доне). Аксельрод сканаў ад нераспазнанага інфаркту ў 1970 годзе, так і не пабачыўшы як выйшаў з друку каталог персанальнай выстаўкі. Мастак пахаваны на старых, яўрэйскай частцы Вастракоўскіх могілак у Маскве.

Персанальныя выстаўкі: 1972 (Масква, пасмяротна), 1973 (Ленінград, пасмяротна), 1982 (Масква, пасмяротна). Пасмяротныя выстаўкі ў 1990-х гг. і 2000-х гг. у Маскве, Нью-Ёрку, Лондане, Германіі, Ізраілі. Выстаўка «МЕЕР АКСЕЛЬРОД. КНІЖНАЯ ГРАФІКА» у Мінску (7-25.08.2018)[5].

Творчасць[правіць | правіць зыходнік]

Шматлікія карціны М. Аксельрода прысвечаны сюжэтам з жыцця расійскіх яўрэяў, серыя «Гета» (19681969), серыя «У стэпы» — па ўражаннях ад паездкі ў сельскагаспадарчую яўрэйскую камуну ў Крыму ў 19301931. Аўтар серыі карцін «Успаміны пра стары Мінск». Алена Аксельрод, дачка мастака, выдала ў Іерусаліме альбом-манаграфію мастака (1993 год) і ў Маскве кнігу ўспамінаў і лістоў «Двор на Барыкаднай» (2008 год). Творчасць Аксельрода высока шанаваў паэт Арсень Таркоўскі: «Гэта выдатны прыклад таго, як выгодна быць сумленным і чыстым чалавекам… Вы бачыце зусім наглядна, якія цудоўныя плады гэта прыносіць, як дорага тое, што робіцца людзьмі такога роду, якія з сапраўдна святой упартасцю, з жалезнай воляй прабіваюцца скрозь усе перашкоды».[6]

Творы Меера Аксельрода захоўваюцца ў Трэццякоўскай галерэі, Рускім музеі, музеі выяўленчых мастацтваў імя А. С. Пушкіна.

Сям'я[правіць | правіць зыходнік]

Алена Аксельрод з сынам Міхаілам Яхілевічам перад карцінай Меера Аксельрода «Партрэт дачкі з маленькім Мішай»

Брат — паэт Зэлік Аксельрод, быў расстраляны ў 1941 годзе ва ўзросце 37 гадоў, Зэлік пазнаёміў Меера з прыхільніцай сваёй творчасці яўрэйскай пісьменніцай Рыўкай Рубінай, якая і стала жонкай Меера. Іх дачка — паэт Алена Аксельрод, унук — мастак Міхаіл Яхілевіч. Мастак часта адлюстроўваў сваіх блізкіх на карцінах: жонку, дачку, брата і нават унука.

Меер Аксельрод. Партрэт жонкі ў белым капялюшы.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Elena Akselrod, tr. Amanda Calvert. Meer Akselrod — Иерус.-Москва: Mesilot, 1993. — 248 с. — ISBN 965-222-514-2.
  • Федоров, Г.А. Меер Аксельрод — М: Советский художник, 1982. — 135 с. — 20000 экз.
  • Общая тетрадь : три поколения семьи Аксельрод : [живопись. графика, стихи : каталог: Москва, ГМИИ им. А. С. Пушкина, 1 - 26 февраля 2006]. Комплект из 2 книг ( Кн. 1: Меер Аксельрод. Графика, Зелик Аксельрод. Стихи. - 125 с. : ил., цв. ил., портр.; Кн. 2: Михаил Яхилевич. Живопись. Елена Аксельрод. Стихи. - 121 с. : ил., цв. ил., портр.) / сост. Оксана Печерская, Анна Гершович — Иерусалим ; Москва: 2W-publishing, 2006. — 1000 экз. — ISBN 965-90275-2-4.
  • Елена Аксельрод. Двор на Баррикадной — М.: Новое литературное обозрение, 2008. — 608 с. — 1500 экз. — ISBN 978-5-86793-596-2.


Зноскі

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]