Тур (князь)

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Тур
ст.-рус.: Туръ
Тур (князь).jpg
Яўген Кулік. Тур. Сучасны малюнак.
Iлетапісны князь Тураўскі
згадваецца пад 980 г.
Папярэднік: звестак няма
Пераемнік: Знак Святаполка Уладзіміравіча Святаполк Уладзіміравіч (паводле вядомых звестак)
 

Тур (ст.-рус. Туръ) — першы летапісны князь Тураўскага княства (канец X ст.).

Калі лічыць яго сапраўднай гістарычнай асобай, то ён, разам з першым летапісным князем Полацкім Рагвалодам, адносіцца да князёў, якія стаялі ля заснавання дзяржаўнасці на тэрыторыі Беларусі.

Летапісныя звесткі[правіць | правіць зыходнік]

«Аповесць мінулых часоў» (складзена ў XII ст.) пад 980 годам паведамляе:

Аркуш АМЧ са згадкай пра Тура.

«…бе бо Рогъволодъ перешелъ изъ заморья, имяше волость свою Полотьске, а Туръ Турове, от него же и туровци прозвашася» (Ст.-рус.)

«…быў Рагвалод прыйшоў з-за мора, і меў уладу сваю ў Полацку, a Тур — у Тураве, па ім і тураўцы празваліся».

Ва Усцюжскім летапісным зборы, які складзены ў XVI ст., Тур названы братам Рагвалода. Іншых летапісных звестак аб Туры няма.

Пытанне аб гістарычнасці[правіць | правіць зыходнік]

Рака Прыпяць ля тураўскага гарадзішча.

Адны вучоныя (В. М. Тацішчаў, В. В. Ключэўскі, У. З. Завітневіч, М. М. Ціхаміраў) лічаць Тура гістарычнай асобай на той падставе, што яго імя змешчана ў летапісе побач з гістарычна сапраўдным Рагвалодам. Іншыя (А. А. Шахматаў, М. В. Доўнар-Запольскі, А. С. Грушэўскі, Дз. С. Ліхачоў) лічаць паведамленне летапісу этымалагічнай легендай для тлумачэння назвы г. Тураў, а Тура — асобай легендарнай. На думку гісторыка П. В. Галубоўскага, Тур — мясцовае язычніцкае боства, раўназначнае Ярылу.

Канчаткова пытанне пра гістарычнасць Тура не вырашана. Магчыма, гэта прозвішча мясцовага князя, бо ў славянскіх мовах пашыраны тапонім з коранем «тур», а горад несумненна мае назву, звязаную з імем асобы[1].

Зноскі

  1. Лысенка, П. Тур // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 6. Кн. 1. — Мінск, 2001. — С. 539.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]


Папярэднік:
звестак няма
Князь тураўскі
згадваецца каля 980
Пераемнік:
Святаполк Уладзіміравіч