Хорск

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Вёска
Хорск
Краіна
Вобласць
Раён
Сельсавет
Каардынаты
Ранейшыя назвы
Chorsk, Kugorsk
Насельніцтва
  • 1 043 чал. (2010)
Часавы пояс
Тэлефонны код
+375 1655
Паштовыя індэксы
552214
Аўтамабільны код
1
Хорск на карце Беларусі ±
Хорск (Беларусь)
Хорск
Хорск (Брэсцкая вобласць)
Хорск

Хорск[1] (трансліт.: Chorsk, руск.: Хорск) — вёска ў Столінскім раёне Брэсцкай вобласці Беларусі. Уваходзіць у склад Харомскага сельсавета.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Першае ўзгадванне[правіць | правіць зыходнік]

Першае ўзгадванне вёскі Хорск адносіцца да канца XVIII стагоддзя, але на мапах адлюстравана яшчэ ў XVI-XVIІ стагоддзі. У 1793 годзе, пасля другога падзелу Рэчы Паспалітай, Хорск увайшоў у склад Расійскай імперыі.

Перыяд Першай сусветнай вайны[правіць | правіць зыходнік]

У Перыяд Першай сусветнай вайны Хорск знаходзіўся недалёка ад лініі фронту, таму і пераходзіў у рукі то Германіі, то зноў Расійскай імперыі. З 1918 па 1919 г. знаходзіўся пад нямецкай акупацыяй. А з 1919 па 1920 г. ўваходзіў у склад Мазырскага павета Расійскай імперыі.

Ад Рыжскага мірнага дагавора да Другой сусветнай вайны.[правіць | правіць зыходнік]

З 19 лютага 1921 па 17 верасня 1939 — у складзе Польшчы. Да верасня 1939 года з’яўляўся адміністратыўным цэнтрам Хорскай гміны Лунінецкага павета Палескага ваяводства. Войтам быў Прыка Сідр Васільевіч. Ад пачатка Другой сусветнай вайны лёс яго невядомы. Гміным пісарам быў чалавек па прозвішчы Украінец.

Той самы "Адмірал"

На паўночным усходзе ад Хорска, у межах вусця ракі Гарынь, знаходзіўся рачны прычал Нырча, які перастаў існаваць пасля Другой сусветнай вайны. Менавіта каля гэтага прычала 17 верасня 1939 года і быў затоплены бронекацер «Адмірал Серпінек» для блакавання далейшага прасоўвання войскай Чырвонай Арміі на ўсход. Разам з ім былі затоплены і іншыя польскія судны. Нізкі ўзровень вады ракі Прыпяць і затор з суднаў запаволілі войска супраціўніка на некалькі дзён. Ужо пасля таго як былі разбіты польскія жаўнеры, мясцовыя жыхары навакольных мястэчак і вёсак дапамагалі вяцягваць гэтыя суды, а за адно і рэчы ўцекачоў, якія былі затопленыя разам з суднам. Асабліва шанцавала тым, хто вылаўліваў ровар.

12 кастрычніка 1940 года быў створаны Хорскі сельсавет.

Перыяд Другой сусветнай вайны[правіць | правіць зыходнік]

Пасля ўварвання нямецкіх войскаў на тэрыторыю Польшчы, на ўсходзе краіны пачалася мабілізацыя мясцовага насельніцтва. У рэкруты бралі і палешукоў. Польскія жаўнеры, польская адміністрацыя эвакуіраваліся самі і свае сем’і далей ад савецка-польскай мяжы. На працягу 17 дзён савецкія войскі праводзілі разведвальныя вылазкі на польскую тэрыторыю. У небе над Хорскам быў заўважаны савецкі самалёт. 17 верасня 1939 г. Чырвойная Армія перайшла савецка-польскую мяжу і пачала займаць гарады і мястэчкі без актыўнага супраціўлення польскіх жаўнераў. Гэтаму спрыялі кепская сувязь у польскім войску і прыказ Вярхоўнага Галоўнакамандуючага Польшчы Эдварда Рыдз-Сміглы «не змагацца з бальшавікамі, хіба ў выпадку атакі з іх боку або спробы раззброіць атрад». Пасля заключэння дамовы «Аб сяброўстве і мяжы між СССР і Германіяй» і правядзення сумеснага параду ў Брэсце пачалося ўсталяванне савецкай улады, пад час якой праводзілася дэпаланізацыя, калектывізацыя і рэпрэсіі мясцовага насельніцтва.

Станаўленне савецкай улады[правіць | правіць зыходнік]

У канцы кастрычніка 1939 года на тэрыторыі, далучанай да СССР, былі праведзены "выбары" ў народныя з'езды Заходняй Беларусі. Новыя вышэйшыя заканадаўчыя органы хутка абвясцілі савецкую ўладу і звярнуліся ў Вярхоўны Савет СССР з просьбай аб уваходжанні ў склад СССР.

1-2 лістапада на "V Сессии Верховного Совета СССР"[2] Хорск, як і ўся Заходняя Беларусь, быў уключаны ў склад БССР. Пасля гэтага і пачаліся рэпрэсіўныя мерапрыемствы мясцовага насельніцтва.

« Лінія на арышт у першую чаргу палякаў прывяла, у рэшце, да таго, што на месцах пры складанні даведак на арышт, часта на падставе толькі таго, што ў чалавека польскае прозвішча ці імя ва ўстановачных дадзеных за вочы пісалі „паляк“, ведаючы, што пры гэтым Мінск абавязкова дасць санкцыю на арышт».

— былы загадчык аддзелам УГБ НКВД Гепштэйн на допыце 7 сакавіка 1939 г.[3]

Пачатак савецкіх рэпрэсій мясцовага насельніцтва.[правіць | правіць зыходнік]

Сучасныя даследчыкі вылучаюць чатыры хвалі дэпартацый на Заходняй Беларусі[4].

10 лютага 1940 года - першая хваля дэпартацый. Менавіта ў гэты дзень пачаліся дэпартацыі на Заходняй Беларусі. Усяго з Заходняй Беларусі было вывезена 50 732 чалавекі.

Сярод мясцовых жыхароў асноўную частку дэпартаваных складаюць ляснікі і іх сем'і. Іх усіх, а гэта больш за 20 чалавек, арыштавалі за адзін дзень. Як бачна па ніжэйзгаданаму спісу ахвяр сталінскіх рэпрэсій, асноўную частку дэпартаваных складаюць жынчыны і дзеці. Безумоўна, затрыманыя называлі сябе «рускімі» каб выратаваць сабе жыццё. Аднак цікавы факт, у сям'і Шчэрбач запісана: муж - рускі, а жонка - беларуска. Шчэрбач Адар’я адзіная з больш чым 20 людзей не пабаялася НКУС і назвалася беларускай. Іх усіх абвінавацілі ў асаднііцтве. Асаднікамі ў Польшчы называлі каланістаў, галоўным чынам адстаўных жаўнераў-удзельнікаў савецка-польскай вайны 1919-1920 гадоў, якія атрымалі на заваяваных тэрыторыях Беларусі зямельныя надзелы ад урада Польшчы ў 1920 годзе. Яны з'яўляліся "ненадзейным" насельніцтвам, тым больш нават пад іх была распрацавана фіктыўная, па сваёй сутнасці, справа "аб польскім падполлі".

Рэалізацыяй на месцы займаўся раённы аддзел Давыд-Гарадоцкага НКУС. НКУС лічыла, што былы ваявода Валынскага ваяводства прыбыў у Давыд-Гарадоцкі раён для арганізацыі антысавецкага супраціву. Асноўнай сілай антысавецкага супраціву, на думку былога ваяводы, павінны былі стаць леснікі, настаўнікі і члены іх сямей, як найбольш "спачуваючыя" Польшчы. Вось толькі сам ваявода ўжо праз некалькі дзён пасля наведвання Давыд-Гарадку з'ехаў спачатку ў Пінск, а пазней ў цэнтральную Польшчу. Як атрымалася былому ваяводзе за некалькі дзён стварыць падпольную сетку, якую НКУС ліквідавала два гады, невядома. Або ён быў выдатным арганізатарам, бо для наладжвання сувязяў у невядомай мясцовасці за кароткі тэрмін трэбы быць прафесіяналам, або ў Давыд-Гарадоцкім НКУС працавалі гультаі. Тым не менш, усе леснікі і настаўнікі з іх сем'ямі Давыд-Гарадоцкага раёну былі рэпрэсаваны.

2 снежня 1939 года Л.Берыя прапанаваў выселіць усе сем'і асаднікаў да 15 лютага 1940 года, а ўжо 4 снежня рашэннем Палітбюро ЦК УКП(б) ад 4 снежня 1939 года і пастановай СНК СССР ад 5 снежня 1939 года было зацверджана высяленне асаднікаў і выкарыстанне іх на лясных распрацоўках Наркамлеса СССР.

Хорскіх асаднікаў і іх се'м'і выселілі ў Валагодскую вобласць Тоцемскі раён, раён пасёлка Верхняя Толшма.

«На рассвете был еще туман, когда к дому местного помещика (осадника. - Т.В.) два красноармейца подогнали подводу. С ними был другой мой сосед, член местной управы. У одного красноармейца была винтовка с длинным штыком. Они зашли в дом. Там поднялся шум. Вскоре во двор вышел хозяин дома. Он вынес на руках самую младшую дочь, завернутую в одеяло, и посадил ее на телегу. Следом вышли жена с двумя небольшими узлами и остальные, наспех одетые ребятишки. Сказали, что их повезли на станцию» - з успамінаў [5]сведкі тых падзей М.К. Залатара.

У дарозе вагоны з людзьмі знаходзіліся 2-4 тыдні. Жыхары Хорска і Барку знаходзіліся ў першых двух эшалонах дэпартаваных.17 лютага 1940 года прыбылі на станцыю Бушуіха, разам з 1130 людзьмі. Адтуль 785 чалавек дабіраліся да сваіх пасяленняў на 220 фурманках, астатнія 345 чалавек - на аўтамабілях.З успамінаў [6]Казіміра Смаленскага, яго сям'ю са станцыі Хараўская да спецпасёлка Лугода Валагодскай вобласці везлі 9 дзён. Жанчыны, дзеці і старыя людзі ехалі ў санях, мужчыны і падлеткі ішлі па снезе пешшу. На начлег заставаліся ў дамах мясцовых жыхароў, якія іх вельмі шкадавалі.

У асноўным людзі былі занятыя на рубцы, вывазе і пагрузцы леса. Працоўнага інструмента не хапала - на групу з 20 чалавек давалі 4 лучковых пілы і 8 сякер.Увесь інструмент быў наточаны ручнымі напільнікамі, былі старымі, пілы мелі па 4-5 спаек.[7]

Другі этап мясцовых рэпрэсій[правіць | правіць зыходнік]

Да другога этапу рэпрэсій былой Хорскай гміны(верасень - снежань 1940 г.) можна аднесці настаўнікаў, заможных сялян, якія не захацелі аддаваць сваю маёмасць калгасам, і іх сем'і. Настаўнікам польскай школы был спадар Станіслаў Палыха, якога арыштавалі 13 верасня 1940 года.

Што стала з пленымі польскімі жаўнерамі можна прачытаць тут.

Хто і як складаў пратаколы, затрымліваў і этапаваў людзей пакуль што невядома, але вядомы прыблізны спіс рэпрэсаваных з Хорска, Туроў, леснічоўкі Барок і фальварка Дабрынь, якія знаходзіліся на поўначы ад вёскі Туры.

Вядомы (стан 2018 г.) спіс рэпрэсаваных жыхароў:

Прозвішча, Імя, Імя па бацьку Год нараджэння Месца нараджэння Паходжанне Месца жыхарства Нацыянальнасць Дата асуджэння Абвінавачванне Вырак Дата вызвалення
1 Астапчук Ганна Гаўрылаўна 1910 (1909) Барок Жонка лесаруба Барок Руская 10.02.1940 Асаднік Высяленне ў Валагодскую вобласць Тоцемскі раён, Верхняя Толшма. 30.08.1941
2 Астапчук Александр Канстанцінавіч 1909 Бакоў Лесаруб Барок Рускі 10.02.1940 Асаднік Высяленне ў Валагодскую вобласць Тоцемскі раён, Верхняя Толшма. 30.08.1941
3 Астапчук Сара Аляксандраўна 1929 Бакоў Дачка лесаруба Барок Руская 10.02.1940 Асаднік Высяленне ў Валагодскую вобласць Тоцемскі раён, Верхняя Толшма. 30.08.1941
4 Астапчук Ежы Аляксандравіч 1934 Бакоў Сын лесаруба Барок Рускі 10.02.1940 Асаднік Высяленне ў Валагодскую вобласць Тоцемскі раён, Верхняя Толшма. 30.08.1941
5 Грэчынец Павел Віктаравіч 1910 Барок Ляснік Барок Рускі 10.02.1940 Асаднік Высяленне ў Валагодскую вобласць Тоцемскі раён, Верхняя Толшма. 03.09.1941
6 Грэчынец Вольга Фёдараўна 1919 (1918) Хорская гміна Сялянка (жонка лесніка) Барок Руская 10.02.1940 Асаднік Высяленне ў Валагодскую вобласць Тоцемскі раён, Верхняя Толшма. 03.09.1941
7 Грэчынец Херлек Паўлавіч 1937 (1938) Нырча Сын лясніка Барок Рускі 10.02.1940 Асаднік Высяленне ў Валагодскую вобласць Тоцемскі раён, Верхняя Толшма. 31.03.1940 памёр на спецпасяленні дзе і пахаваны
8 Грэчынец Ніна Паўлаўна 1939 Барок Дачка лясніка Барок Руская 10.02.1940 Асаднік Высяленне ў Валагодскую вобласць Тоцемскі раён, Верхняя Толшма. 03.09.1941
9 Дашкевіч Збігнеў Восіпавіч 1919 Барок Служачы (тэхнік-будаўнік на лесанарыхтоўцы) Барок Паляк 10.02.1940 Асаднік Высяленне ў Валагодскую вобласць Тоцемскі раён, Верхняя Толшма (Ковбаш). 02.09.1941
10 Дашкевіч Данута Восіпаўна 1922 Барок Служачая (працавала на лесанарыхтоўцы) Барок Полька 10.02.1940 Асаднік Высяленне ў Валагодскую вобласць Тоцемскі раён, Верхняя Толшма(Ковбаш). 02.09.1941
11 Клімовіч Пётр Адрэевіч 1899 Хорск Селянін (ляснік) Хорск Рускі 10.02.1940 Асаднік Высяленне ў Валагодскую вобласць Тоцемскі раён, Верхняя Толшма. 29.08.1941
12 Клімовіч Параска Пятроўна 1901 Хорск Сялянка (жонка лесніка) Хорск Руская 10.02.1940 Асаднік Высяленне ў Валагодскую вобласць Тоцемскі раён, Верхняя Толшма. 29.08.1941
13 Палыха Станіслаў Людвікавіч 1902 Данеўшчына, Польшча Настаўнік Туры Паляк 13.09.1940 — арышт,

09.01.1941 — прыгавор

арт. 74 КК БССР - сябра антысавецкай партыі 8 гадоў ППЛ ва Ухта-Іжэмскі ППЛ Комі АССР Рэабілітаваны [8]04.07.89
14 Патрубейка Андрэй Гаўрылавіч 1904 Туры Фатограф Кзыл-Ардзінская вобл. Кзыл-Арда Беларус 02.03.1932 Арыштаваны, амаль год дапрашваўся АДПК Справа зачынена -
15 Патрубейка Антон Гаўрылавіч 1895 Туры Селянін(працаваў пажарным на Цагляным заводзе) Мінскі раён, вёска Лошыца Рускі 08.01.1938 — арышт, 25.03.1938 — асуджэнне 68 КК БССР — агент польскай выведкі ВМП (расстрэл) 29.11.38 расстраляны пад Мінскам (Курапаты?)
16 Патрубейка Ігнат Гаўрылавіч[9] 1890 Туры Селянін Туры Беларус 13.09.1940 — арышт, 28.05.41 —прыгавор арт. 74, 120 КК БССР - антысавецкая агітацыя 8 гадоў ППЛ, г. Менск, вул. Апанскага 92;

19.04.1945 -паводле паст. УНКГБ Пінскай вобл. змешчаны ў ППЛ

15.10.62 справу пераглядаў Прэзідыюм Берасьцейскага аблсуду
17 Саўлук Васіль Паўлавіч 1894 Хорск Ляснік Хорск Рускі 10.02.1940 Асаднік Высяленне ў Валагодскую вобласць Тоцемскі раён, Верхняя Толшма. 30.08.1941
18 Саўлук Адар’я Якаўлена 1894 (1895) Хорск Жонка лясніка Хорск Руская 10.02.1940 Асаднік Высяленне ў Валагодскую вобласць Тоцемскі раён, Верхняя Толшма. 30.08.1941
19 Саўлук Пётр Васільевіч 1926 Хорск Сын лясніка Хорск Рускі 10.02.1940 Асаднік Высяленне ў Валагодскую вобласць Тоцемскі раён, Верхняя Толшма. 30.08.1941
20 Саўлук Адам Барысавіч 1901 Хорск Селянін(ляснік) Хорск Рускі 10.02.1940 Асаднік Высяленне ў Валагодскую вобласць Тоцемскі раён, Верхняя Толшма. 03.09.1941
21 Саўлук Ганна Паўлаўна 1902 Хорск Жонка лясніка Хорск Руская 10.02.1940 Асаднік Высяленне ў Валагодскую вобласць Тоцемскі раён, Верхняя Толшма. 03.09.1941
22 Саўлук Вера Адамаўна 1924 Хорск Дачка лясніка Хорск Руская 10.02.1940 Асаднік Высяленне ў Валагодскую вобласць Тоцемскі раён, Верхняя Толшма. 03.09.1941
23 Саўлук Барыс Адамавіч 1929 Хорск Сын лясніка Хорск Рускі 10.02.1940 Асаднік Высяленне ў Валагодскую вобласць Тоцемскі раён, Верхняя Толшма. 03.09.1941
24 Саўлук Надзея Адамаўна 1936 Хорск Дачка лясніка Хорск Руская 10.02.1940 Асаднік Высяленне ў Валагодскую вобласць Тоцемскі раён, Верхняя Толшма. 03.09.1941
25 Саўлук Іван Адамавіч 1939 Хорск Сын лясніка Хорск Рускі 10.02.1940 Асаднік Высяленне ў Валагодскую вобласць Тоцемскі раён, Верхняя Толшма. 03.09.1941
26 Скулавец Мікалай Пракоп’евіч 1913 Хорск Пасынак лясніка Хорск Рускі 10.02.1940 Асаднік Высяленне ў Валагодскую вобласць Тоцемскі раён, Верхняя Толшма. 29.08.1941
27 Стэльмах Ефім Мікалаевіч 1884 Хорск Ляснік Хорск Рускі 10.02.1940 Асаднік Высяленне ў Валагодскую вобласць Тоцемскі раён, Верхняя Толшма. 29.08.1941
28 Стэльмах Ева Матвееўна 1885 Хорск Жонка лясніка Хорск Руская 10.02.1940 Асаднік Высяленне ў Валагодскую вобласць Тоцемскі раён, Верхняя Толшма. 29.08.1941
29 Трухановіч Ефім Васільевіч 1884 Туры Селянін Туры Беларус 11.12.1940(да гэтага 6 месяцаў быў арыштаваны) 74 КК БССР — сябра к/р партыі 5 гадоў папраўча-працоўных лагераў, г. Краснаярск Рэабілітаваны 1989 г.
30 Трухановіч Афанасій Фёдаравіч 1909 Туры Брыгадзір трактарнай калоны саўхоза « Исток» НКУС Свярдлоўск Беларус 15.11.1937 - 10 гадоў папраўча-працоўных лагераў
31 Трухановіч Аляксей Лаўрэнцевіч 1909 Туры Токар саўхоза «Элита» Уладзімірская вобласць(не дакладна) - 22.08.1937 - Вышэйшая мера пакарання Расстраляны
32 Шчэрбач Максім Міхайлавіч 1906 Лядзец Леснік Барок Рускі 10.02.1940 Асаднік Высяленне ў Валагодскую вобласць Тоцемскі раён, Верхняя Толшма(Ковбаш). Вызвалены 03.09.41 г.
33 Шчэрбач Адар’я Іванаўна 1906 Столінскі р-н Жонка лесніка Барок Беларуска 10.02.1940 Асаднік Высяленне ў Валагодскую вобласць Тоцемскі раён, Верхняя Толшма(Ковбаш). Вызвалены 03.09.41 г.

Нямецкая акупацыя[правіць | правіць зыходнік]

У час нямецкай акупацы(лета 1941 — лета 1944) на тэрыторыі вёскі было тры паліцая, якія займаліся зборам прадуктаў харчавання з мясцовага насельніцтва і патруляваннем вуліц у начны час. Ужо пасля вайны яны былі асуджаныя да 10 гадоў пазбаўлення волі, але вярнуліся жыць назад у вёску. Дарога між Хорскам і Лахвай з’яўлялася стратэгічный, таму нямецкая адміністрацыя праводзіла яе ўмацаванне. Ці працавалі там жыхары Хорска — невядома, але з успамінаў мясцовых жыхароў вядома, што ўздоўж дарогі высякаўся лес на некалькі дзясяткаў метраў для абороны ад дзейнасці партызан, З-за балоцітай мясцовасці дарога складалася са шматлікіх драўляных мастоў, саму ж дарогу ўмацоўвалі каменнем і цэглай з будынкаў яўрэяў Давыд-Гарадка. Пад час адступлення нямецкіх войскаў былі спалены будынкі школы, леснічоўкі ў Барку, пераправа праз Прыпяць між Хорскам і Лахвай. Часам, у вёску заходзілі людзі з лясоў.

Перыяд савецкай улады[правіць | правіць зыходнік]

У 1954 годзе Хорскі сельсавет быў скасаваны, яго тэрыторыя далучана да Харомскага сельсавета. Пасля Другой сусветнай вайны быў арганізаваны мясцовы калгас «Перамога», пад кіраўніцтвам старшыні якога і былі праведзены меліяратыўныя работы ва ўрочышчы Баково. Да гэтага часу былі асушаныя землі вакол дарогі на поўнач ад вёскі. Дарога, якая злучала Хорск і Лахву, праходзіла праз урочышчы Калоднае, Хрэскае, Вязок. На паўночным усходзе ад вёскі знаходзіўся прыватны рыбнік (недалёка ад вусця Гарыні). Каля месца, дзе сёння рака Гарынь упадае ў Прыпяць, знаходзіўся прычал Нырча з рознымі гаспадарчымі пабудовамі. Пасля Другой сусветнай вайны ён быў ліквідаваны.

Перыяд незалежнай Беларусі[правіць | правіць зыходнік]

На пачатак кастрычніка 2018 г. у вёсцы працуе сярэдняя школа, дзіцячы садок, 2 дзяржаўныя і адна прыватная крамы, пошта. Летам 2018 адрамантавана цэнтральная вуліца і зачынена бібліятэка.

Як галасаваў Столінскі раён на выбарах 1994 года. За Пазняка прагаласавала ад 30 да 40%
Як галасаваў Столінскі раён на выбарах 1994 года. За Шушкевіча прагаласавала ад 5 да 10%
Як галасаваў Столінскі раён на выбарах 1994 года. За Лукашэнку прагаласавала ад 30 да 40%

Насельніцтва[правіць | правіць зыходнік]

  • 1999 год — 1163 чалавекі
  • 2010 год -— 1043 чалавекі

Славутасці[правіць | правіць зыходнік]

Геалогія[правіць | правіць зыходнік]

Вёска Хорск знаходзіцца на ўходнім схіле Палескай седлавіны і заходняга крыла Прыпяцкага прагібу на вышыні 130 метраў над узроўнем мора.

Зноскі

  1. Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Брэсцкая вобласць: нарматыўны даведнік / І. А. Гапоненка і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2010.— 318 с. ISBN 978-985-458-198-9. (DJVU)
  2. https://cyberleninka.ru/article/n/deportatsiya-polskih-grazhdan-iz-zapadnyh-oblastey-ussr-i-bssr-na-evropeyskiy-sever-fevral-1940-22-iyunya-1941-godov
  3. https://nn.by/?c=ar&i=201497
  4. «Польские спецпереселенцы в Вологодской обл.»
  5. Золотарь М.К. 1917 г.н. Запіс размовы адбылася 9.01.2006 па адрасу: г. Котлас, вул. Вінаградава, д. 22, кв. 4.
  6. Smolenski Kazimierz “Moje wspomni z przezyc...”. Wroclaw: Polskie Towarzystwo Ludoznawcze (PTL), Archiwum sybirackie, nv 25, sygn. 374/s, maszynopis (mps). S. 16.
  7. Депортации польских граждан из Западной Украины и Западной Беларуси в 1940 г. Варшава; М., 2003
  8. УКДБ па Брэсцскай вобл. Нумар справы: 9160-С
  9. УКДБ па Брэсцкай вобл. Нумар справы: 5183-С
  10. 52.071354, 27.179293

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]