Ібрагім Барысавіч Канапацкі

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Ібрагім Барысавіч Канапацкі
Дата нараджэння 28 лютага 1949(1949-02-28)
Месца нараджэння
Дата смерці 9 верасня 2005(2005-09-09) (56 гадоў)
Месца смерці
Грамадзянства
Род дзейнасці журналіст
Месца працы
Навуковая ступень кандыдат гістарычных навук[d]
Альма-матар

Ібрагім Барысавіч Канапацкі (28 лютага 1949 г., Смілавічы — 9 верасня 2005 г.) — беларускі грамадска-палітычны, культурны і рэлігійны дзеяч, гісторык, адзін з лідараў татарскай дыяспары Беларусі.

Сям’я[правіць | правіць зыходнік]

Паходзіць з шляхецкага роду беларускіх татар. Сын Барыса Ібрагімавіча Канапацкага Саф’і Мустафаўны з Ільясевічаў, унук Ібрагіма Хасеневіча Канапацкага, імама Смілавіцкай мячэці. Апроч яго ў сям’і было яшчэ трое дзяцей: дочкі Разалія і Танзіля і сын Мустафа.

У 1975 г. ажаніўся з Ганнай Кохнай, у 1976 г. у іх нарадзіўся сын Захар, а ў 1978 г. — дачка Зарына.

Навуковая дзейнасць і кар'ера выкладчыка[правіць | правіць зыходнік]

У 1966 г. паступіў на гістарычны факультэт Мінскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута імя М.Горкага. Пасля працаваў у Каменаборскай школе Бярэзінскага раёна Мінскай вобласці. З 1972 г. член КПСС. З 1978 г. кандыдат гістарычных навук (дысертацыя «Дзейнасць кампартыі Беларусі па аказанню брацкай дапамогі працоўным Казахстана ў засваенні цалінных і залежных земляў (1954—1960 гг.)» і асістэнт кафедры гісторыі КПСС МДПІ (пазней кафедры гісторыі Беларусі гістарычнага факультэта БДПУ). Выкладаў гісторыю Беларусі і спецкурс па нацыянальна-культурнай разнастайнасці насельніцтва Рэспублікі. Вёў педагагічную практыку студэнтаў гістарычнага факультэта БДПУ.

Культурна-рэлігійная дзейнасць ў рамках татарскай дыяспары Беларусі[правіць | правіць зыходнік]

У 1990-х стаяў ля вытокаў стварэння Беларускага аб'яднання татар-мусульман "Аль-Кітаб"("Кніга"; з 2000 — Беларускае грамадскае аб'яднанне татар "Зікр уль-Кітаб" ("Памяць і кніга"). 26-27 сакавіка 1993 г. па яго ініцыятыве была праведзена першая міжнародная навуковая канферэнцыя, прысвечаная 600-годзьдзю існавання татарскай дыяспары ў Беларусі. У студзені 1994 г. быў супрацоўнікам арганізацыйнага камітэта па правядзенню Першага Ўсебеларускага сходу мусульман, у адпаведнасці з рашэннямі якога 2 лютага было створана Мусульманскае рэлігійнае аб’яднанне ў Рэспубліцы Беларусь. У гэтай арганізацыі Ібрагім Канапацкі стаў намеснікам муфція і старшынёй аб'яднання мусульман Мінска. Праводзіў набажэнствы ў Смілавіцкай мячэці.

Быў галоўным рэдактарам часопісаў "Байрам" (з 1999 г.; часопіс выходзіць на беларускай мове), "Аль-Ислам", газет "Жизнь" і "Жыццё татарскае". З1996 г. пад яго рэдакцыяй выдаецца Каляндар татар-мусульман Беларусі. У 1993 г. паспрыяў перавыданню кнігі А.Мухлінскага "Даследаванне паходжання і стану літоўскіх татар" (Исследование о происхождении и состоянии литовских татар, 1857 г. Санкт-Пецярбург), у 1997 г. быў адным з аўтараў каталога "Рукапісныя і друкаваныя кнігі беларускіх татар".

Актыўна спрыяў адбудове мячэцяў у Слоніме (1997 г.), Смілавічах (1997 г.), Навагрудку (1997 г.), Відзах (1999 г.), Клецку (2000 г.), Маладзечна (2000 г.), Лоўчыцах (2002 г.) і рабіў намаганні па аднаўленню саборнай мячэці ў Мінску[1]. У 1995 г. дапамог у стварэнні татарскага культурнага цэнтра ў Іўі.

Будучы адным з лідараў беларускіх мусульман, І. Канапацкі трымаўся даволі талерантных поглядаў на іншыя рэлігіі і быў актыўным прыхільнікам беларускага нацыянальна-культурнага адраджэння. У паўсядзённым жыцці нярэдка размаўляў па-беларуску[2].

Міжнародная дзейнасць[правіць | правіць зыходнік]

У 1999 г. у складзе дэлегацыі беларускіх татар сустракаўся з прэзідэнтам Турэцкай Рэспублікі Паўночнага Кіпра, у красавіку 2000 г. — з прадстаўнікамі камісіі па распрацоўцы праграм дзейнасьці нацыянальных меньшасцяў Кангрэса ЗША. Як Міжнародны пасол міру ў 1999 г. наведаў Лівію, у 2000 г. — Чад, у 2001 г. — Ірак, у 2004 г. — Іерусалім. У 1993 г. быў дэлегатам Першага з'езду Згуртавання беларусаў свету "Бацькаўшчына", на ўсе наступныя з'езды запрашаўся як госць.

Бібліяграфія[правіць | правіць зыходнік]

  • "По законам братства" (1980).
  • "Участие трудящихся Белоруссии в освоении целинных земель" (1984).
  • "Молодежная планета целина" (у сааўтарстве з В.Галубовічам).
  • "Беларускія татары: мінулае і сучаснасць" (1993; у суаўтарстве з С.Думіным).
  • "Гісторыя і культура беларускіх татар" (2000; у суаўтарстве з А.Смолікам).
  • "Татары Беларусі. Іх рэлігія" (Беларуская палічка)

Ушанаванне памяці[правіць | правіць зыходнік]

На смерць І.Б. Канапацкага адгукнуліся некралогам некалькі газет і парталаў[3][4][5]. У 2014 г. на доме, дзе нарадзіўся І. Канапацкі была ўсталявана мемарыяльная дошка ў яго гонар[6].

Фразы, якімі запомніўся іншым Ібрагім Канапацкі[правіць | правіць зыходнік]

  • У адказ на камплімент у свой адрас з боку паэта А. Сыса "Які прыгожы твар", Канапацкі сказаў: "Які ж гэта твар, звычайная татарская морда[1]".
  • У адной з прыватных суразмоў з сваім былым студэнтам, Канапацкі сказаў: "Я шаную кожную рэлігію абы чалавек не чорту пакланяўся[2]".

Зноскі

  1. И. Конопацкий Стояла в Минске мечеть… // Татарская рассылка, 2003 г.
  2. Хачу яго памятаць // Блог Андрэя Берастоўскага
  3. Р. Александровіч Ібрагім Канапацкі: беларускі татарын, які здзейсніў неймавернае // Новы час
  4. С. Богдан Ібрагім Канапацкі // Наша Ніва
  5. З. Конопацкая Человек с большой буквы // Историческая правда
  6. М. Гаравы У Смілавічах увекавечана памяць Ібрагіма Канапацкага // Новы час