Ілья Паўлавіч Кожар

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Ілья Паўлавіч Кожар
Ілья Паўлавіч Кожар.jpg
Дата нараджэння 21 ліпеня (3 жніўня) 1902(1902-08-03)
Месца нараджэння в. Малое Гальцэва, Магілёўская губерня, Расійская імперыя, цяпер Талачынскі раён, Віцебская вобласць
Дата смерці 13 кастрычніка 1967(1967-10-13) (65 гадоў)
Месца смерці Мінск, БССР
Месца пахавання
Прыналежнасць Сцяг СССР СССР
Род войскаў партызан
Званне
Генерал-маёр
Камандаваў Гомельскае партызанскае злучэнне
Бітвы/войны Вялікая Айчынная вайна
Узнагароды і прэміі
Медаль «Залатая Зорка»
Ордэн Леніна Ордэн Леніна Ордэн Працоўнага Чырвонага Сцяга
Commons-logo.svg Ілья Паўлавіч Кожар на Вікісховішчы

Ілья Паўлавіч Кожар (3 жніўня 1902, в. Малое Гальцэва, Талачынскі раён, Віцебская вобласць13 кастрычніка 1967) — савецкі ваенны дзеяч, які арганізаваў і кіраваў камуністычным падполлем і партызанскім рухам на Беларусі. Герой Савецкага Саюза (01.01.1944), генерал-маёр.

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Беларус. З лістапада 1942 ён прызначаны камандзірам Гомельскага партызанскага злучэння, які складаўся з 6 атрадаў: Гомельскага, Лоеўскага, Рэчыцкага, Жлобінскага, Буда-Кашалёўскага і Уваравіцкага.

Для больш цеснага падтрымання сувязі з камандаваннем партызанскіх атрадаў, Кожар перайшоў у Лоеўскі раён, дзе дзейнічаў партызанскі атрад «За Радзіму». З вясны 1943 штаб злучэння Кожара знаходзіўся ў Рэчыцкім раёне. У ліпені 1943 - падчас Курскай бітвы — злучэнне Івана Кожара атрымала дырэктыву з Цэнтральнага штаба партызанскага руху аб нанясенні ўдараў па чыгуначных лініях. Партызанскія атрады выйшлі на адведзеныя ім участкі і толькі за адну ноч падарвалі каля тысячы рэек, пусцілі пад адхон 2 нямецкія эшалоны і знішчылі звыш паўтары сотні нямецкіх салдат і афіцэраў.

Супраць партызанскага злучэння Кожара нямецкае камандаванне неаднакроць прымала карныя аперацыі. Напрыклад, у раён Рэчыцы прыбыла дывізія СС і два палкі палявой жандармерыі. Злучэнне Кожара заняло абарону на ўскрайку лесу ў раёне вёскі Узнаж. 13 чэрвеня 1943 года каля гэтай вёскі завязаўся бой, які скончыўся толькі ў 9 гадзін вечара пасля чарговай бясплоднай спробы немцаў прарвацца праз абарону партызан. На месцы бою каля вёскі Узнаж цяпер стаіць помнік-абеліск.

Пастановай Савета Народных Камісараў СССР ад 16 верасня 1943 г. № 1000 - аднаму з дзесяці камандзіраў партызанскіх фарміраванняў Беларускай ССР - І. П. Кожара прысвоена воінскае званне «генерал-маёр».

10 лістапада 1943 года пачалася Гомельска-Рэчыцкая наступальная аперацыя войскаў Беларускага фронту пад камандаваннем К. К. Ракасоўскага. Галоўны ўдар наносіўся 65-й арміяй на левым крыле фронту з плацдарма ля Лоева. 17 лістапада 1943 года часткамі 65-й арміі Рэчыца была вызвалена, пры гэтым былі захоплены вялікія трафеі і мноства палонных. Камандуючы 65-й арміяй П. І. Батаў адзначаў, што «галоўная роля ў гэтай аперацыі была адведзена злучэнню Ільі Кожара».

Неўзабаве партызанскае злучэнне Кожара было расфарміравана, і каля 6 тысяч партызан увайшлі ў склад частак Беларускага фронту.

За ўмелую арганізацыю падпольнай і партызанскай барацьбы ў тыле ворага Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 1 студзеня 1944 г. генерал-маёру Кожару Ілью Паўлавічу прысвоена званне Героя Савецкага Саюза з уручэннем ордэна Леніна і медалі «Залатая Зорка» (№ 2231).

У 1943-47 гадах Кожар на пасадзе сакратара Гомельскага абласнога камітэта КП(б)Б, а затым ён працаваў у апараце ЦК ЧА(б)Б. У 1947-63 гадах ён дырэктар Рэспубліканскай партыйнай школы пры ЦК КПБ, якая ў 1956 годзе пераназваная ў Мінскую Вышэйшую партыйную школу. Кожар - член ЦК КПБ у 1952-58 гадах і 1960-61 гадах, а з 1961 года - член Рэвізійнай камісіі КПБ. У 1963 годзе ён яе старшыня. Кожар працаваў выкладчыкам гісторыі ў Беларускім дзяржаўным універсітэце. Абіраўся дэпутатам Вярхоўнага Савета БССР 3-5 і 7-га скліканняў.

Узнагароды[правіць | правіць зыходнік]

Узнагароджаны 2 ордэнамі Леніна, ордэнам Працоўнага Чырвонага Сцяга і медалямі.

Зноскі

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Кожар Ілья Паўлавіч // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі : у 6 т. / рэдкал. Г.П. Пашкоў [і інш.]. – Мн., 1997. – Т. 4. – С. 223.