Язэп Аляксеевіч Мамонька

З пляцоўкі Вікіпедыя
(Пасля перасылкі з Іосіф Аляксеевіч Мамонька)
Jump to navigation Jump to search
Язэп Аляксеевіч Мамонька
Jazep Mamońka.jpg
 
Партыя:
Дзейнасць: палітык
Нараджэнне: 28 студзеня 1889(1889-01-28)
Смерць: 10 верасня 1937(1937-09-10) (48 гадоў)
Пахаванне:

Язэ́п Аляксе́евіч Мамо́нька (28 студзеня 1889, в. Залессе Слуцкага пав. Мінскай губ., цяпер Салігорскі раён Мінскай вобл., Беларусь — 10 верасня 1937, ГУЛАГ, Расія) — беларускі палітычны дзеяч, публіцыст.

У 1907—1917 член партыі эсэраў. Двойчы арыштоўваўся, правёў у турме 2 гады і 10 месяцаў. Падчас 1-й сусветнай вайны мабілізаваны ў царскае войска, малодшы унтэрафіцэр. Стварыў у Рызе ў маі 1917 першае беларускае вайсковае аб'яднанне.[1] Дэлегат ад 12-й арміі ІІІ з'езда БСГ (кастрычнік 1917), на якім абраны ў ЦК. Адзін з арганізатараў і дэлегатаў 1-га Усебеларускага з'езда (1917). Член Вялікай беларускай рады і Цэнтральнай беларускай вайсковай рады. Арыштоўваўся савецкімі ўладамі 18.12.1917 і ў 1918.

У 1918—1924 член БПС-Р, уваходзіў у яе кіраўніцтва, з 1921 член бюро ЦК. Са снежня 1919 член прэзідыума Рады БНР.

Быў арыштаваны польскімі ўладамі. Пасля вызвалення перабраўся ў Коўна. У пачатку 1921 прыехаў у Мінск дзеля каардынацыі падпольнай дзейнасці ў Заходняй Беларусі. Арыштаваны ў сакавіку 1921, прывезены ў Маскву. У красавіку 1921 высланы ў Казань, адкуль уцёк у Коўна. У канцы 1922 выехаў у Чэхаславакію. Скончыў 3 курсы камерцыйнага інстытута ў Празе. У час 2-й Усебеларускай канферэнцыі (1925) у Берліне выступіў супраць роспуску ўрада БНР і пакінуў канферэнцыю. У 1928 жыў у Рызе.

У верасні 1928 атрымаў візу для прыезду ў СССР, дзе адразу (11.9.1928) быў арыштаваны ДПУ БССР на станцыі Бігосава; адпраўлены ў Маскву. 3 студзеня 1929 пастановай Калегіі АДПУ СССР прыгавораны да 10 гадоў лагераў. 2.9.1937 пастановай «тройкі» НКУС Карэльскай АССР[2] прыгавораны да расстрэлу. Расстраляны на ст. Мядзведжая Гара (Сандармох) Карэла-Фінскай АССР (цяпер Мядзвеж'ягорскі раён, Карэлія, Расія). Рэабілітаваны пракурорам Карэліі 12.4.1989, Генеральнай пракуратурай Расіі 25.3.1993.[3]

Зноскі

  1. А. Латышонак (1995)
  2. Возвращенные имена
  3. Л. Маракоў (2003)

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]