Васіле Лупу

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Васіле Лупу
Vasile Lupu.png
Гаспадар малдаўскі
красавік 1634 — 13 красавіка 1653
Папярэднік: Мойсэ Мавілэ
Пераемнік: Георгій Стэфан
Гаспадар малдаўскі
8 мая 1653 — 16 ліпеня 1653
Папярэднік: Георгій Стэфан
Пераемнік: Георгій Стэфан
 
Дзейнасць: арыстакрат
Нараджэнне: 1595[1][2]
Смерць: 1661[2][3]
Пахаванне:
Жонка: Doamna Ecaterina Cercheza[d]
Дзеці: Сын: Стэфаніца,
дочкі: Марыя і Разанда[4]

Васіле Лупу рум.: Vasile Lupu; 15951661, Стамбул) — гаспадар Малдовы ў 16341653 гадах.

Паводле паходжання Албанец. Рабіў захады па аднаўленні самастойнасці Малдаўскага княства ад Асманскай імперыі, развіцці эканомікі і культуры. Зрынуты з трона Георгіем Стэфанам, стаўленнікам туркаў. Памёр у зняволенні ў Стамбуле.

Падтрымліваў сталыя кантакты з кіеўскім мітрапалітам Пятром Магілам, з яго дапамогай у 1640 годзе адкрыў у Ясах Славяна-Грэка-Лацінскую акадэмію, у якой працавалі і выхадцы з Беларусі (І. Іяўлевіч, І. Собаль і іншыя). У 1643 годзе па яго ініцыятыве друкар з Вільні Самуіл Рагаля арганізаваў першую ў Малдове друкарню. У 1645 годзе пры пасрэдніцтве Магілы і трансільванскага князя Дзьёрдзя I Ракацы быў заключаны шлюб Януша Радзівіла, галавы кальвіністаў Рэчы Паспалітай і «сепаратысцкай» партыі ў ВКЛ, з дачкой Марыяй. Мітрапаліт Магіла асабіста здзейсніў праваслаўны абрад вянчання, гэтай падзеі было прысвечана некалькі друкаваных твораў, паколькі меркавалася, што яна паспрыяе ўмацаванню саюзу паміж праваслаўнымі, кальвіністамі і іншымі «дысідэнтамі» Рэчы Паспалітай. Радзівіл, разлічваючы выкарыстаць саюз з Малдовай і Трансільваніяй для правядзення незалежнай знешняй палітыкі ў інтарэсах Літвы, у 1645—1646 двойчы асабіста наведваў Лупу ў Малдове. У поўнай меры планы Радзівіла не былі рэалізаваны, але саюз з Лупу адыграў пэўную ролю ў стрыманні гегеманісцкіх памкненняў Багдана Хмяльніцкага пад час антыфеадальнай вайны 1648—1651 гадоў.

Зноскі

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Алесь Белы // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т.
  • Kotlubaj E. Zycie Janusza Radziwilla. Wilno, 1859.
  • Исаевич Я. Д. Преемники первопечатника. М., 1981.
  • Голенченко Г. Я. Новые материалы по истории культурных связей Белоруссии с Россией и Украиной // Книга в Белоруссии: книговедение, источники, библиография. Вып. 2. Мн., 1983.
  • Очерки внешнеполитической истории Молдавского княжества. Кишинев, 1987. с. 202—205.
  • Сачанка Б. «Здраднік» // ЛіМ, № 28. 1990.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]


Папярэднік:
Мойсэ Мавілэ
Гаспадар малдаўскі
красавік 1634 — 13 красавіка 1653
Пераемнік:
Георгій Стэфан
Папярэднік:
Георгій Стэфан
Гаспадар малдаўскі
8 мая16 ліпеня 1653
Пераемнік:
Георгій Стэфан