Тэксты пірамід

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Тэксты Пірамід у пярэдняй пірамідзе Унаса. Паўночная (справа) і заходняя сцяна.

Тэксты Пірамід — найстаражытнейшы твор егіпецкай рэлігійнай і памінальнай літаратуры, які дайшоў да нас[1]. Назву яны атрымалі паводле месца свайго знаходжання: яны пакрываюць сцены ўнутраных памяшканняў пірамід, размешчаных у Сакары, некропалі фараонаў Мемфіса, і пабудаваных дзесьці паміж 2350 і 2175 гг. да н.э. У гэтых пірамідах былі пахаваны: фараон Унас (V дынастыя, сярэдзіна XXIV ст. да н.э.) і чатыры фараоны VI дынастыіТэці, Пепі I, Мерэнра і Пепі II Неферкара (XXII ст. да н.э.). Такім чынам, піраміды, якія змяшчаюць Тэксты, былі ўзведзены на працягу паўтара стагоддзя[2]. Самі тэксты хутчэй за ўсё старэйшыя за піраміды, і былі створаны задоўга да аб'яднання Паўночнага і Паўднёвага Егіпта (каля 3000 г. да н.э.)[3].

Адкрыццё[правіць | правіць зыходнік]

Тэксты Пірамід былі адкрыты часткова Марыэтам у 1880, калі ён пачаў абследаванне пірамід Сакары па ініцыятыве Гастона Масперо. Пасля смерці Марыэта Масперо працягнуў у 1881 г. раскопкі і к 1894 г. выдаў усе знойдзеныя ім тэксты, дадаўшы да іх пераклады[4].

Пераклад[правіць | правіць зыходнік]

Нягледзячы на тое, што параўнальна невялікая колькасць тэкстаў пацярпела ад часу і рабаўнікоў грабніц, іх чытанне, пераклад і тлумачэнне да сённяшняга дня ствараюць нямала праблем. Тэксты вельмі складаныя як у граматычным, так і ў лексічным планах, а арфаграфія незвычайная (з-за сваёй старажытнасці). У іх змяшчаецца шмат намёкаў на невядомыя нам міфы і легенды. Першая спроба перакладу тэкстаў належыць Гастону Масперо, які ў 1882 г. пачаў па чарзе публікаваць іерагліфічныя тэксты і іх пераклады. Пазней яны былі выдадзены адным томам у 1894 г.[5]

У 1910 г. Курт Зетэ ажыцявіў наступнае выданне «Тэкстаў»[6]. Ён сістэматызаваў іх, згрупаваўшы ў «Выслоўі» (Sprüche), пранумараваў (яго нумарацыя тэкстаў выкарыстоўваецца навукоўцамі дагэтуль). Тэксты выдаваліся і перакладаліся на французскую (Г. Масперо, Л. Спелеерс), нямецкую (К. Зетэ), англійскую мовы (С. А. Б. Мерсер, Р. А. Фолкнер, А. П'янкаў)[7].

Змест[правіць | правіць зыходнік]

С. Мерсер вылучае сярод Тэкстаў Пірамід наступныя сюжэты[8]:

  1. Пахавальны рытуал з прынашэннем дароў, што звязана з уяўленнем пра ўз'яднанне частак раздзеленага цела, яго ажыўленнем і ўваскрэсеннем памерлага цара.
  2. Магічныя формулы для аховы ад бед і няшчасцяў.
  3. Рытуал пакланення.
  4. Рэлігійныя гімны.
  5. Міфічныя формулы, якія атаясамляюць памерлага цара з тым ці іншым бажаством.
  6. Малітвы і маленні ад імя памерлага цара.
  7. Услаўленні велічы і магутнасці памерлага цара на нябёсах.

Доўгі час навукоўцы лічылі, што асобныя тэксты пірамід ніяк адзін з адным не звязаны, не складаюць адзінага тэксту, і іх размяшчэнне ўнутры піраміды абумоўліваецца толькі жаданнем таго, хто іх там пісаў. Аднак М. Э. Мацье ў 1947 г.[9] прапанавала новы парадак чытання тэкстаў (ад уваходу ў піраміду да саркафага фараона). Таксама яна выказала пункт гледжання, што Тэксты Пірамід — гэта словы адзінага памінальнага рытуалу, якія прамаўляліся ў час той часткі гэтай цырымоніі, якая адбывалася ўнутры піраміды.

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі[правіць | правіць зыходнік]

  1. Faulkner R. O. The Ancient Egyptian Pyramid Texts Translated into English. Oxford, 1969. P. V—VIII // Тексты Пирамид / Под общ. ред. А. С. Четверухина.— СПб.: Журнал «Нева»; Летний сад, 2000.— С. 294—300.
  2. Матье М. Э. Тексты пирамид — заупокойный ритуал (о порядке чтения Текстов Пирамид). // Тексты Пирамид / Под общ. ред. А. С. Четверухина.— СПб.: Журнал «Нева»; Летний сад, 2000.— С. 369—414
  3. Mercer S. A. B. The Pyramid Texts in Translation and Commentary. Vol. I. New York; London; Toronto, 1952. P. VIII and 1-12 // Тексты Пирамид / Под общ. ред. А. С. Четверухина.— СПб.: Журнал «Нева»; Летний сад, 2000.— С. 228—254.
  4. Maspero G. Les inscriptions des Pyramides de Saqqarah. Paris, 1894.
  5. Там жа.
  6. Sethe K. Die Altägyptischen Pyramidentexte. Bd. I—IV. Leipzig, 1908—1922. І яшчэ: Sethe K. Übersetzung und Kommentar zu den ältaguptischen Pyramidentexten. I—IV. Gluckstadt—Hamburg, 1935—1939.
  7. Тексты Пирамид / Под общ. ред. А. С. Четверухина.— СПб.: Журнал «Нева»; Летний сад, 2000.— 464 c., ил. (Александрийская библиотека, серия «Египет»).
  8. Mercer S. A. B. The Pyramid Texts in Translation and Commentary. Vol. I. New York; London; Toronto, 1952. P. VIII and 1-12. // Тексты Пирамид / Под общ. ред. А. С. Четверухина.— СПб.: Журнал «Нева»; Летний сад, 2000.— С. 228—254.
  9. Матье М. Э. Тексты пирамид — заупокойный ритуал (о порядке чтения Текстов Пирамид) // Тексты Пирамид / Под общ. ред. А. С. Четверухина.— СПб.: Журнал «Нева»; Летний сад, 2000.— С. 369—414.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Wolfgang Kosack(ням.) бел.: «Die altägyptischen Pyramidentexte.» In neuer deutscher Uebersetzung; vollständig bearbeitet und herausgegeben von Wolfgang Kosack Christoph Brunner, Berlin 2012, ISBN 978-3-9524018-1-1.
  • Maspero G. Les inscriptions des Pyramides de Saqqarah. Paris, 1894.
  • Sethe K. Die Altägyptischen Pyramidentexte. Bd. I—IV. Leipzig, 1908—1922.
  • Sethe K. Übersetzung und Kommentar zu den ältagyptischen Pyramidentexten. I—IV. Gluckstadt—Hamburg, 1935—1939.
  • Тексты Пирамид / Под общ. ред. А. С. Четверухина.— СПб.: Журнал «Нева»; Летний сад, 2000.— 464 c., ил. (Александрийская библиотека, серия «Египет»).

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]