Чынгіз Тарэкулавіч Айтматаў

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Чынгіз Айтматаў
Чыңгыз Айтматов
Tschingis Ajtmatow.jpg
Асабістыя звесткі
Дата нараджэння:

12 снежня 1928(1928-12-12)[1][2][…]

Месца нараджэння:

Шэкер[d], Кара-Буурынскі раён[d], Талаская вобласць, СССР[2]

Дата смерці:

10 чэрвеня 2008(2008-06-10)[4][1][…] (79 гадоў)

Месца смерці:

Нюрнберг, Баварыя, Германія[5]

Пахаванне:

Кіргізская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка

Грамадзянства:

Сцяг СССР СССР > Сцяг Кыргызстана Кыргызстан

Дзеці:

Аскар Чынгізавіч Айтматаў[d]

Альма-матар:

Літаратурны інстытут імя А. М. Горкага

Літаратурная дзейнасць
Род дзейнасці:

палітык, дыпламат, журналіст, перакладчык, пісьменнік, раманіст, сцэнарыст, пісьменнік-фантаст

Жанр:

раман, аповесць, сцэнарыст

Мова твораў:

руская, кыргызская

Прэміі:
Ленінская прэмія Дзяржаўная прэмія СССР — 1968 Дзяржаўная прэмія СССР — 1977 Дзяржаўная прэмія СССР — 1983
Узнагароды:
Commons-logo.svg Выявы на Вікісховішчы

Чынгіз Тарэкулавіч Айтматаў (кырг.: Чыңгыз Төрөкулович Айтматов; 12 снежня 1928, сяло Шэкер, Кіргізская АССР, РСФСР, СССР — 10 чэрвеня 2008, Нюрнберг, Баварыя, Германія) — кіргізскі празаік, які пісаў на кіргізскай і рускай мовах. Народны пісьменнік Кіргізскай ССР (1968). Акадэмік АН Кіргізскай ССР (1974). Герой Сацыялістычнай Працы (1978).

Біяграфічныя звесткі[правіць | правіць зыходнік]

Скончыў Кіргізскі сельскагаспадарчы інстытут у 1953 годзе. Член КПСС з 1959 года. У 1965-86 гадах старшыня праўлення кінематаграфістаў Кыргызстана, з 1986 — Саюза пісьменнікаў Кыргызстана; адначасова з 1988 галоўны рэдактар часопіса «Иностранная литература». 3 1990 на дыпламатычнай службе.

Творчасць[правіць | правіць зыходнік]

Вострыя этычныя і сацыяльныя праблемы сучаснасці, прасторавыя карціны дыялектычнай узаемасувязі свету і чалавека ўздымае ў аповесцях «Твар у твар» (1957), «Джаміля» (1958), «Таполька мая ў чырвонай касынцы», «Вярблюджае вока», «Першы настаўнік» (усе 1961), «Матчына поле» (1963), «Бывай, Гюльсары» (1966), «Белы параход» (1970), «Рабы сабака, які бяжыць уздоўж мора» (1977); у раманах «I вякуе дзень даўжэй за век» (асобнае выданне пад назвай «Буранны паўстанак», 1980), «Плаха» (1986), «Божая маці ў снягах» (1988). У творах спалучае псіхалагічны аналіз з традыцыямі фальклору, міфічнай вобразнасцю, імкнецца да жанру прытчы.

Амаль усе яго творы экранізаваны. На беларускую мову творы Ч. Айтматава перакладалі І. Сакалоўскі, С. Міхальчук, М. Стральцоў.

Прэміі і ўзнагарды[правіць | правіць зыходнік]

  • Ленінская прэмія (1963).
  • Дзяржаўныя прэміі СССР (1968, 1977, 1983).
  • Літаратурная прэмія «Этрурыя» (Італія, 1980).
  • Міжнародная прэмія імя Дж. Нэру (1985).

Выбраная бібліяграфія[правіць | правіць зыходнік]

  • Собрание сочинений. Т. 1—3. М., 1982—84.

Беларускія пераклады[правіць | правіць зыходнік]

  • Джаміля. Мн., 1962.
  • Бывай, Гюльсары! Мн., 1971.
  • Першы настаўнік. Мн., 1974.
  • Буранны паўстанак: I вякуе дзень даўжэй за век. Мн., 1987.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]