Арпад
| Арпад Árpád |
||
 |
||
|
||
|---|---|---|
| 889 — 907 | ||
| Папярэднік: | Альмаш | |
| Пераемнік: | Жольт | |
| Нараджэнне: | 850/855 Венгрыя |
|
| Смерць: | 907 Венгрыя |
|
| Дынастыя: | Арпады | |
| Бацька: | Альмаш | |
| Дзеці: | 4 сына: Таркапус (Тархаш, Таркчау), Іелах (Юлее, Елек), Іўтацус (Юташ), Залтас (Жольт) | |
А́рпад (венг. Árpád; 850/855 — 907) — правадыр венграў (надзьфеедэлем). Заснавальнік дынастыі Арпадов.
Сын дзьюлы (ваяводы) Альмаша. Атрымаў у спадчыну яго тытул у 889. Да 904, па традыцыі, запазычанай венграмі ў хазар, дзяліў уладу з суправіцелем Курсанам, які насіў тытул кендзю. Кіраваў венграмі падчас набегу на Вялікамаравскую дзяржаву (892), вайны з балгарамі на старане Візантыі (894—896), паходу на Ламбардыю па просьбе ўсходне-франкскага караля Арнульфа. Пад яго кіраўніцтвам адбылося перасяленне старажытнавенгерскай канфедэрацыі плямёнаў на іх цяперашнюю тэрыторыю, так званая эпоха "Заваявання радзімы на Дунаі", калі ў 896 венгры, выцесненыя печанегамі, перайшлі праз Карпаты і пасяліліся ў Сярэднім Падунаўі. У 900—901 венгры пад правадырствам Арпада канчаткова разграмілі Блаценскае княства.
Паводле традыцыі, адлюстраванай Канстанцінам Багранародным, у Арпада было 4 сына: Таркапус (Тархаш, Таркчау), Іелах (Юлее, Елек), Іўтацус (Юташ), Залтас (Жольт). (Паводле іншых звестак — яшчэ сын Левентэ.)
Спасылкі [правіць]
- Арпад // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.) — СПб., 1890—1907.
| Папярэднік: Альмаш |
кіраўнік венграў 889—907 |
Пераемнік: Жольт |
 Кіраўнікі Венгрыі |
|
|---|---|
| Правадыры венграў язычніцкага перыяду |
Арпад • Жольт • Файс • Такшань • Геза |
| Арпады (1000—1301) |
Іштван I Святы (1000—1038) |
| Барацьба дынастый (1038—1046) |
Пётр Арсеола (1038—1041; 1044—1046) • Самуіл Аба (1041—1044) |
| Арпады (1044—1301) |
Андраш I (1047—1061) • Бела I (1061—1063) • Шаламан (1063—1074) • Геза I (1074—1077) • Ласла I Святы (1077—1095) • Кальман І Кніжнік (1095—1116) • Іштван II (1116—1131) • Бела II (1131—1141) • Геза II (1141—1162) • Іштван III (1162—1172) • Ласла II (1162—1163) • Іштван IV (1163—1165) • Бела III (1172—1196) • Імрэ (1196—1204) • Ласла III (1204—1205) • Андраш II (1205—1235) • Бела IV (1235—1270) • Іштван V (1270—1272) • Ласла IV Кун (1272—1290) • Андраш III (1290—1301) |
| Спрэчныя прэтэндэнты (1301—1308) |
Ласла (Вацлаў III Чэшскі) (1301—1305) • Бела V (Атон III Баварскі) (1305—1308) |
| Анжу-Сіцылійскі дом (1328—1498) |
Карай I (Карл Роберт Неапалітанскі) (1310—1342) • Лаяш I (Людовік I Вялікі) (1342—1382) • Марыя (1382—1385; 1386—1395) • Карай II (Карл III Неапалітанскі) (1385—1386) |
| Люксембургі (1386—1437) |
Жыгманд (Жыгімонт) (1386—1437) |
| Габсбургі (1438—1439) |
Альбрэхт (1437—1439) |
| Ягелоны (1440—1444) |
Уласла I (Уладзіслаў III Польскі) (1440—1444) |
| Габсбургі (1444—1457) |
Ласла V (Ладзіслаў Постум) (1444—1457) |
| Хуньядзі (1458—1490) |
Мацьяш I (1458—1490) |
| Ягелоны (1490—1526) |
Уласла II (1490—1516) • Лаяш II (Людовік II) (1516—1526) |
| Запальяі (1526—1570) |
Янаш I (1526—1540) • Янаш II (1540—1570) |
| Габсбургі (1526—1780) |
Фердынанд I (1526—1564) • Мікша (Максіміліян II) (1563—1576) • Рудольф (1572—1608) • Мацьяш II (Мацвей) (1608—1619) • Фердынанд II (1618—1637) • Фердынанд III (1625—1657) • Фердынанд IV Габсбург (1647—1654) • Ліпат I (Леапольд I) (1655—1705) • Ёжэф I (Іосіф I) (1687—1711) • Карай III (1711—1740) • Марыя Тэрэзія (1740—1780) |
| Габсбург-Латарынгскі дом (1780—1918) |
Ёжэф II (Іосіф II) (1780—1790) • Ліпат II (Леапольд II) (1790—1792) • Феранц (Франц II) (1792—1835) • Фердынанд V (1835—1848) • Феранц Ёжэф (Франц Іосіф I) (1848—1916) • Карай IV (1916—1918) |
