Крысціян IX

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Крысціян IX
Christian 9.
1818 Christian-05.jpg
сцяг
50-ы кароль Даніі
сцяг
15 лістапада 1863 — 29 студзеня 1906
Папярэднік: Фрэдэрык VII
Пераемнік: Фрэдэрык VIII
 
Нараджэнне: 8 красавіка 1818({{padleft:1818|4|0}}-{{padleft:4|2|0}}-{{padleft:8|2|0}})
замак Готарп
Смерць: 29 студзеня 1906({{padleft:1906|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:29|2|0}}) (87 гадоў)
Капенгаген
Пахаваны: Роскільскі сабор
Род: Глюксбургі
Бацька: Фрыдрых Вільгельм, герцаг Шлезвіг-Гольштэйн-Зондэрбург-Глюксбургскі
Маці: Луіза Караліна Гесэн-Касельская
Жонка: Луіза Гесэн-Касельская
Дзеці: Фрэдэрык, Аляксандра, Георг, Дагмара, Ціра, Вальдэмар
 
Узнагароды:
Кавалер ордэна Нарвежскага льва

Крысціян IX (дацк.: Christian 9.) (8 красавіка 1818, Готарп, — 29 студзеня 1906, Капенгаген) — кароль Даніі з 1863 па 1906, з дынастыі Глюксбургаў.

Абвяшчэнне спадчыннікам[правіць | правіць зыходнік]

Крысціян быў першым прадстаўніком Глюксбургскай лініі Ольдэнбургскай дынастыі на дацкім прастоле. Бацька — Фрыдрых Вільгельм, герцаг Шлезвіг-Гольштэйн-Зондэрбург-Глюксбургскі, маці — Луіза Караліна Гесэн-Касельская, унучка караля Фрэдэрыка V. Ад нараджэнні не быўшы прамым спадчыннікам дацкага прастола, у 1847 быў абвешчаны па волі караля Крысціяна VIII, на пляменніцы якога Луізе быў жанаты, пераемнікам будучага Фрыдэрыка VII, з прычыны таго, што апошні не мог мець дзяцей. Гэта рашэнне было падтрымана буйнымі дзяржавамі Еўропы.

Знешняя палітыка[правіць | правіць зыходнік]

Узыйшоўшы на прастол у 1863, Крысціян IX практычна адразу ж апынуўся ўвязаны ў барацьбу з Прусіяй з-за праблемы атрымання ў спадчыну герцагства Шлезвіг-Гольштэйн, якая скончылася дацка-прускай вайной у 1864. З прычыны таго, што Крысціян не быў спадчыннікам ранейшых дацкіх каралёў па мужчынскай лініі, ён не мог атрымаць у спадчыну Шлезвіг-Гольштэйн па салічнаму закону. Прусія (і шлезвігскія немцы) выставілі супраць Даніі нямецкага спадчынніка герцагства — Фрыдрыха Аўгустэнбургскага, пазней цесця Вільгельма II (бацькі імператрыцы Аўгусты Вікторыі). Па выніках вайны Данія страціла як Шлезвіг, так і Гольштэйн; апошняе не было агаворана Прусіяй з яе саюзніцай Аўстрыяй і прывяло ўжо да аўстра-прускай вайны. Крысціян у далейшым захоўваў адмоўныя пачуцці да Германскай імперыі, якая ўзнікла ў выніку гэтых войн.

Унутраная палітыка[правіць | правіць зыходнік]

Крысціян быў кансерватарам, якія неахвотна ішоў на парламенцкія рэформы. Да канца кіравання ён даў аўтаномію Ісландыі і дэмакратызаваў склад Фалькетынга. У 1891 былі ўведзены пенсіі па ўзросце, у 1892 — дапамога беспрацоўным.

Роднасныя сувязі[правіць | правіць зыходнік]

З 1842 года Крысціян ажаніўся з Луізай Гесэн-Касельскай (18171898), пляменніцай караля Крысціяна VIII. У шлюбе нарадзілася пяцёра дзяцей:

Кароль Крысціян знаходзіўся ў цесных роднасных сувязях з каралеўскімі дамамі Еўропы. Ён быў бацькам двух каралёў — свайго пераемніка Фрыдэрыка VIII і караля Грэцыі Георга I, брытанскай каралевы Аляксандры, жонкі Эдуарда VII, і расійскай імператрыцы Марыі Фёдараўны, жонкі Аляксандра III.

Крысціян даводзіўся, такім чынам, дзедам Мікалаю II, які зваў яго ў сваім дзённіку Апапа́ («Дзядуля», французскае дзіцячае слова). Сярод іншых унукаў Крысціяна — Канстанцін I Грэчаскі, Георг V Вялікабрытанскі, Хокан VII Нарвежскі. Гэты неверагодны поспех нашчадства Крысціяна і Луізы — «цесця» і «цешчы Еўропы», як іх звалі — злучаюць не з талентамі караля, а з дынастычнымі амбіцыямі яго жонкі.

У наш час большасць манархаў Еўропы з'яўляецца прамымі нашчадкамі Крысціяна IX.

Продкі[правіць | правіць зыходнік]

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
16. Пётр Аўгуст Фрыдрых Гольштэйн-Бекскі
 
 
 
 
 
 
 
8. Карл Антон Аўгуст Шлезвіг-Гольштэйн-Зондэрбург-Бекскі
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
17. Сафія Гесэн-Філіпстальская
 
 
 
 
 
 
 
4. Фрыдрых Карл Людвіг, герцаг Шлезвіг-Гольштэйн-Зондэрбург-Бекскі
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
18. граф Альбрэхт Крыстаф Дона-Шлобітэн-Лейстэнау
 
 
 
 
 
 
 
9. Фрыдэрыка Дона-Шлобітэн
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
19. Сафія Генрыэта Шлезвіг-Гольштэйн-Зондэрбург-Бекская
 
 
 
 
 
 
 
2. Фрыдрых Вільгельм, герцаг Шлезвіг-Гольштэйн-Зондэрбург-Глюксбургскі
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
20. Георг Адам фон Шлібен
 
 
 
 
 
 
 
10. Карл Леапольд фон Шлібен
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
21. Катарына Даратэя Фінк фон Фінкенштэйн
 
 
 
 
 
 
 
5. Фрыдэрыка фон Шлібен
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
22. --
 
 
 
 
 
 
 
11. Марыя Элеанора фон Лендарф
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
23. --
 
 
 
 
 
 
 
1. Крысціян IX
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
24. Вільгельм VIII, ландграф Гесэн-Каселя
 
 
 
 
 
 
 
12. Фрыдрых II, ландграф Гесэн-Каселя
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
25. Даратэя Вільгельміна Саксен-Цэйцская
 
 
 
 
 
 
 
6. Карл Гесэн-Касельскі
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
26. Георг II, кароль Вялікабрытаніі
 
 
 
 
 
 
 
13. Марыя Гановерская
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
27. Караліна Брандэнбург-Ансбахская
 
 
 
 
 
 
 
3. Луіза Караліна Гесэн-Касельская
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
28. Крысціян VI
 
 
 
 
 
 
 
14. Фрэдэрык V
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
29. Сафія Магдалена Брандэнбург-Кульмбахская
 
 
 
 
 
 
 
7. Луіза Дацкая
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
30. Георг II, кароль Вялікабрытаніі
 
 
 
 
 
 
 
15. Луіза Вялікабрытанская
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
31. Караліна Брандэнбург-Ансбахская
 
 
 
 
 
 


Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]