Кнуд Вялікі

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Кнуд Вялікі
Knūtr inn rīki
Кнуд Вялікі
сцяг
14-ы кароль Англіі
1016 — 12 лістапада 1035
Папярэднік: Эдмунд II
Пераемнік: Гаральд I
сцяг
кароль Даніі
1018 — 12 лістапада 1035
Папярэднік: Харальд II
Пераемнік: Хардэкнуд
кароль Нарвегіі
1028 — 12 лістапада 1035
Суправіцель: Свен Кнутсан (1030 — 1035)
Папярэднік: Олаф II
Пераемнік: Магнус I
 
Нараджэнне: каля 995
Данія
Смерць: 12 лістапада 1035({{padleft:1035|4|0}}-{{padleft:11|2|0}}-{{padleft:12|2|0}})
Шэфтсберы, Дорсет, Каралеўства Англія
Пахаваны: Вінчэстэрскі сабор, Вінчэстэр
Дынастыя: Кнютлінгі
Бацька: Свен I Вілабароды
Маці: Гунхільда[1]
Жонка: 1. Эльфгіфу Нартгемптанская
2. Эма Нармандская
Дзеці: сыны: Свен, Гаральд I, Хардэкнуд
дачка: Гунхільда

Кнуд Вялікі (стар.-сканд.: Knūtr inn rīki, стар.-англ.: Cnūt se Micela, дацк.: Knud den Store, англ.: Canute the Great, нарв.: Knud den mektige; 994/995-1035) — кароль Даніі, Англіі і Нарвегіі, уладар Шлезвіга і Памераніі. Прадстаўнік дынастыі Кнютлінгаў, сын дацкага караля Свена Вілабародага і Гунхільды. Паводле канадскага гісторыка Нормана Кантара, Кнуд - «найпаспяховейшы кароль усяго англа-саксонскага дзеячасу» нягледзячы на тое, што ён не быў англасаксам.

Маленства[правіць | правіць зыходнік]

Бацька Кнуда — кароль Даніі Свен I Вілабароды, маці — мажліва Гунхільда. Летапіс XII стагодздя Codex Flateyensis(руск.) бел. паведамляе, што выхавальнікам маладога Кнуда быў вядомы правадыр так званых ёмсвікінгаў(руск.) бел. Торкель Высокі(руск.) бел.. Ані дата нараджання Кнуда, ні імя яго маці невядомыя (імя Гунхільды ўзята з нарвежскіх сагаў, так звалася дачка міфічнага князя вендаў Бурыслейва(руск.) бел., ў якім хутчэй за ўсё аб'яднаныя асобы польскіх каралёў Мешка і Баляслава). Старэйшы брат Кнуда, Гаральд, быў спадчыннікам дацкага прастола. У Сазе пра нашчадкаў Кнута XIII стагоддзя можна найсці гэткае апісанне маладога Кнуда:

" Кнуд быў надзвычайна высокі і моцны і прыгожы ва ўсім акрамя носа, які быў тонкі, высока пасаджаны і кручкаваты. Ён меў файны целасклад і густое валоссе. Вочы яго былі лепей за вочы другіх людзей, прыгажэй і бачылі далей.

—Сага пра нашчадкаў Кнута

"

Амаль нічога не вядома пра будучага караля да 1013 года, калі ўлетку яго бацька, кароль Свен Вілабароды, выправіўся на заваяванне Англіі. Напад быў паспяховы: вікінгі высадзіліся ў вусці ракі Хамбер, і хутка мясцовая ўлада пала – напрыканцы года кароль Этэльрэд Неразумны ўцёк у Нармандыю, пакінуўшы сваё каралеўства Свену. Кнуд кіраваў дацкім флотам, размешчаным у Гейнсбара.

Заваёва Англіі[правіць | правіць зыходнік]

Датчане высаджваюцца на англійскі бераг.

Пасля дачаснага сканання караля Свена на Грамніцы 1014 года ўдзельнікі нападу абвясцілі Кнуда каралём Англіі. Аднак англійскае веча (вітэнагемот) вярнула карону Этэльрэду II, якога зрынуў нябожчык Свен, і Кнуд мусіў вярнуцца ў Данію.

Улетку 1015 канутаў флот, які складаўся прыкладна з 10000 воіноў на 200 ладзях, выправіўся ў Англію. Сам Кнуд стаяў на чале ар'ергарду вікінгаў са ўсёй Скандынавіі. Наступныя чатырнаццаць месяцаў прайшлі ў цяжкіх і крывавых баях, у якіх у англічанін часцей за ўсё правадыром быў сын Этэльрэда Эдмунд Жалезнабокі.

Паводле Англа-саксонскай хроніцы, напачатку верасня 1015 Кнуд увайшоў у Сэндвіч у Кенце і паплыў нацянькі ва Уэсекс, руйнуючы Дорсет, Уілтшыр і Сомерсет.

Уэсекс, якім здаўна кіравала дынастыя Альфрэда і Этэльрэда, прызнаў уладу Кнуда напрыканцы 1015. Тады ж элдармен Мерсіі Эдрык Стрэана(англ.) бел. з 40 караблямі і войскам перайшоў да Кнуда. Здрадзіў англічанінам і былы ўзгадавальнік Кнуда Торкель Высокі, які з 1012 года быў са сваімі ёмсвікінгамі наймітам англійскай кароны.

Пасоўванне на поўнач[правіць | правіць зыходнік]

Напачатку 1016 года вікінгі перайшлі Тэмзу і разбурылі Уорвікшыр(руск.) бел. не сустрэўшы амаль аніякага супраціву ад англійскага войска, якое па-простаму разбеглася, бо, як паведамляе летапіс, ні караля, ні лонданскіх часцей з ім не было. Узімку Кнуд зруйнаваў усходнюю Мерсію. Наступнае наступ англічанін быў больш паспяховым, але ён ні да чаго не прывёў, і кароль Этэльрэд вярнуўся ў Лондан, апасаючыся здрады. Эдмунд тым часам прасунуўся на поўнач, дзе аб'яднаўся з Ухтрэдам(англ.) бел., графам Нартумбрыі(руск.) бел., разам яны набеглі на заходнюю Мерсію – Стафардшыр, Шропшыр і Чэшыр. Але акупацыя Нартумбрыі прымусіла Ухтрэда вярнуцца на радзіму і прызнаць уладу Кнуда. Хутчэй за ўсё менавіта Кнуд падаслаў да Ухтрэда забойцу – магната Турбранда(англ.) бел.. Затым да Кнуда далучыўся яшчэ адзін саюзнік, Эйрык Хокансан, якога Кнуд прызначыў графам Нартумбрыі. Няскораны Эдмунд заставаўся па-за гарадскімі межамі Лондана, дзе 23 красавіка, пасля смерці караля Этэльрэда, яго абралі каралём.

Аблога Лондана[правіць | правіць зыходнік]

Сярэднявечная выява, адлюстроўваючая Эдмунда Жалезнабокага (злева) і Кнуда (справа).

Кнуд вярнуўся на поўдзень, а дацкае войска разлучылася: адная частка праследвала Эдмунда, які вырваўся з Лондана да таго як Кнуд канчаткова абкружыў горада і ад'ехаў збіраць войска да Уэсекса, у адчызныя ўладанні англійскіх каралёў; другая – прадоўжыла асаду Лондана, прорыні па паўнёвых і паўночных ускраінах горада, каб блякаваць зносіны ўгору па цячэнню.

Адбылася бітва ў Селвудскім лесе(англ.) бел., пры Пензельвудзе(англ.) бел. ў Сомерсеце, а праз два дня – пры Шэрстане(англ.) бел., ва Уілтшыры, але яна скончылася нічыёй.

Часова Лондан перайшоў да Эдмунда, які перабраўся праз Тэмзу ля Брэнтфарда(руск.) бел. і даў датчанам бой, але страты ў войску былі вялікія і Эдмунду зноў прыйшлося варочацца ва Уэсекс каб папоўніць войска свежымі воямі. Тым часам датчане паспрабавалі асадзіць Лондан, але пасля некалькіх няўдалых замахаў і бою, які далі ім англічане ў Отфардзе(англ.) бел., яны адыйшлі ў Кент. Тут Эдрык Стрэана перайшоў да Эдмунда, Кнуд перабавіўся праз мора ў Эсекс і, прайшоўшы на ладзях па рацэ Орвел углыбіню краіны зруйнаваў Мерсію.

Лондан здабыты па дамове[правіць | правіць зыходнік]

18 лістапада войска Эдмунда ўступіла ў бой з датчанамі калі тыя адхадзілі да сваіх караблёў. У гісторыю гэты бой увайшоў як бітва пры Асандуне(англ.) бел., якая адбылася на месцы сучаснага Ашынгдана(англ.) бел. ў паўднёва-ўсходнім Эсексе або на паўночным захадзе, ля Ашдана(англ.) бел.. У гэтай бітве Эдрык Стрэана, чый зварот да англічанін быў, відаць, ваеннай хітрасцю, не рушыў сваіх воіноў у бой, што прывяло амаль да поўнага розруху англійскага войска.

Эдмунд уцёк на захад, у Глостэршыр, дзе ля Дынскага лесу(руск.) бел. адбыўся яшчэ адзін бой, у якім да Эдмунда далучыліся яго саюзнікі з Уэльса.

На выспе каля Дырхёрсту Кнуд і паранены Эдмунд сустрэліся каб абмеркаваць умовы пагаднення. Вырашана было, што ўся Англія на поўнач ад ракі Тэмзы перайдзе дацкаму каралевічу, а паўднёвая частка ўключаючы Лондан застанецца за англійскім каралём. Паводле дамовінаў пасля эдмундавай смерці паўднёвая Англія таксама мусіла адыйсці да Кнуда. Эдмунд памёр 30 лістапада, праз некалькі тыдняў пасля дагаворы. Нейкія крыніцы сцвярджаюць, што Эдмунда забілі, але варункі яго смерці невядомыя.

Кароль Англіі[правіць | правіць зыходнік]

Дзевятнаццаць гадоў Кнуд уладарыў над Англіяй. яго абарона ад нападаў вікінгаў дапамагла аднавіць дабрабыт краіны, які імпэтна горшаў з васьмідзесятых гадоў X стагоддзя. Рэсурсы з Англіі, ў сваю чаргу, дапамаглі Кнуду ўстанавіць сваю ўладу над большай часткай Скандынавіі

Умацненне ўлады і Дацкая даніна[правіць | правіць зыходнік]

Манеты Кнуда Вялікага.

17 ліпеня 1017 Кнуд ажаніўся са ўдавою караля Этэльрэда Эмай Нармандскай. Пасля смерці караля Эдмунда Кнуд як мага баржджэй хацеў спыніць усе спробы Уэсекскай дынастыі дамагацца каралеўкага пасаду. Першыя гады яго кіравання вызначаныя шэрагам смяротных пакаранняў значных англійскіх арыстакратаў, падазраваных у змове. Сын Этэльрэда Эдвіг уцёк з Англіі, але быў нагнаны і па загадзе Кнуда быў забіты. Сыны Эдмунда таксама ўцяклі за мяжу: Эдвард-Выгнаннік да Венгрыі, а Эдмунд Этэлінг да кіеўскага князя Яраслава Мудрага. Дзеці Эмы ад Этэльрэда, Эдвард-Спаведнік і Альфрэд Этэлінг, адправіліся ў сасланне да сваякоў у Нармандыю. Кнуд прызначыў сваім пераемнікам Хардэкнуда, сына ад Эмы, а не Свена Кнутсана або Гаральда Зайчыну Лапу, дзяцей ад сваёй заручонай Эльфгіфу. У 1018 годзе Дацкая даніна (данегельд) была сабрана ў нябачаным памеры – 72000 фунтаў са ўсёй краіны і дадаткова 10500 фунтаў з Лондана. Гэтымі грашыма Кнуд расплаціўся са сваім войскам і большасць выправіў дамоў. 40 караблёў і войска ён пакінуў у Англіі, на ўтрыманне іх збіраўся штогодні падатак, так званы гэрэгельд, які ўпершыню яшчэ ў 1012 годзе ўвёў кароль Этэльрэд, каб плаціць сваім скандынаўскім наймітам.

Англія за Кнудам.

Кнуд прадоўжыў пабуйненне адносна невялікіх зямель Англіі – ён падзяліў тэрыторыю краіны на чатыры вялікія графствы і прызначыў кіраваць імі ўраднікаў: Нартумбрыяй Эрыка Глатырскага, Усходняй Англіяй Торкеля Высокага, Мерсіяй – Эдрыка Строну, а сам уладарыў Уэсексам.

Але першапачатковае размеркаванне ўлады не было даўгачасным: нядобранадзейнага Эдрыка Строну пакаралі смерцю праз год пасля ўступлення Кнуда на пасад. Мерсія адыйшла да магутнага тамтэйшага роду, мажліва перш да Лёфвайна, а потым да яго сына Лёфрыка. Торкель Высокі таксама страціў каралёву ласку і быў выгнаны. Пасля смерці Эрыка Глатырскага ў 1021 годзе яго месца ўладара Нартумбрыі заняў сваяк Кнуда, Сівард, чыя бабка была Кнуду сястрой. Берніцыя, паўночная частка Нартумбрыі, тэарытычна заставалася пад уладаю Эрыка і Сіварда, але ўвесь час Кнудавага кіравання ёю ўладала мясцовая дынастыя з асяродкам у месце Бамбург. К 1030-м гадам скончылася простая ўлада Кнуда ва Уэсексе, дзе герцагам быў прызначаны Годвін, англічанін з заможнай сасекскай сам'і. Увогуле, пасля першых гадоў спадзявання на ўраджэнцаў Скандынавіі, напрыканцы сваяго кіравання Кнуд дазволіў старым англійскім сем'ям, якія набылі яго давер, павараціць сабе ўладу над герцагствамі.

Кнуд-дзяржаўнік[правіць | правіць зыходнік]

Кнудава дзяржава.

Кнуда памятаюць як даволі паспяховага кіраўніка, ў гістарычнае навуцы стварыўся вобраз мудрага і пабожнага караля, хоць насамрэч ён быў дваяжэнцам, а яго суровыя расправы над супраціўнікамі застаюцца па-за мяжамі хрыстыянскае маралі. Пад яго панаваннем надыйшоў залаты век як для Скандынавіі так і для Брытанскіх астравоў, ён аднавіў законы Эдгара Мірнага, выпусціў некалькі важных указаў, у тым ліку ўказ Пра наступніцтва ў выпадку адсутнасці тэстаманту і Пра дажывоці і палёгкі. Таксама і валюта была ўмацавана – пачалося выбіванне англійскіх грошай раўнае вагі з дацкімі.

Кароль Даніі[правіць | правіць зыходнік]

Гаральд II памёр у 1018 годзе, і Кнуд выправіўся ў Данію, каб каранавацца дацкім каралём. У лісце 1019 года ён тлумачыць гэта жаданнем засцерагчы ад небяспекі Англію. Мяркуючы па ўсім, у самой Даніі Кнуд меў нейкае процістаянне, на што можа праліць святло яго напад на паморскіх вендаў. Вайна з вендамі, пэўна, была адказам на збліжэнне Швецыі і Нарвегіі і дэманстрацыяй сілы на балтыйскім моры, і канчатковаю мэтай мела, хутчэй за ўсё, дзедзіну апальнага Торкеля Высокага – Ёмсборг, крэпасць ёмсвікінгаў на востраве ля берагоў Памор'я. Пасля гэтых падзей, у 1023 годзе адбылося перамір'е Кнуда з Торкелем. Умацніўшы сваё становішча на радзіме, Кнуд павярнуўся ў Англію ў 1020 годзе, заставіўшы ў Даніі свайго швагра Ульфа Ярла ў якасці рэгента, а сына Хардэкнуда прызначыўшы пераемнікам пасаду. Калі каралі Нарвегіі і Швецыі Олаф Гаральдсан і Анунд Якаў, скарыстаўшы адсутнасць Кнуда, Ульф Ярл пайшоў на хітрасць і абвясціў малога Хардэкнуда каралём, што прымусіла Кнуда вярнуцца ў Данію. Войскі Кнуда з аднаго боку і шведаў з нарвежцамі з другога саткнуліся ля вусця ракі Гэльгэ. Кнуд атрымаў перамогу і вярнуў уплыў на паўвостраў, але Ульфа не прабачыў. Крыніцы (часта супярэчныя) паведамляюць, што на банкеце ў Роскіле, ў час гульні ў шахматы, паміж шваграмі выбухнула сварка. Наступнага дня, на Каляды, Кнуд падаслаў сваіх целаахоўнікаў, якія і забілі Ульфа ў касцёле Св. Тройцы.

Падарожжа да Рыму[правіць | правіць зыходнік]

Карона, якою 26 сакавіка Конрад II быў каранаваны Папам Янам XIX.

Аслабленне ворагаў на Скандынаўскім паўвостраве дазволіла Кнуду ў бяспецы зрабіць падарожжа ў сэрца хрыстыянскага свету, да Рыму, каб прысутнічаць на каранаванні імператара Свяшчэннай Рымскай імперыі Конрада II, якое адбылося на Вялікдзень 1027 года. Ліст ад 1027 да сваіх англійскіх падданых у Кнуд падпісвае як «кароль усёй Англіі і Даніі, нарвежцаў і некаторых шведаў».

Конрад II.

Разумеючы сваю ролю хрыстыянскага ўладара, Кнуд адправіўся ў Рым каб атрымаць прошчаі за грахі, памаліцца за сябе і сваіх падданых, абмеркаваць з Папам цэны на мафоры для англійскіх архібіскупаў, а таксама каб атрымаць рашэнне ў спрэчцы паміж Кентэрберыйскаю і Брэменскаю дыяцэзыямі за ўладу над Даніяй. Яшчэ кароль хацеў забяспечыць недатыкальнасць багамолаў і купцоў, якія вандруюць да Рыма:

" ... Мы размаўлялі з самім Цэзарам і Папам і каралевічамі пра патрэбы Нашых падданых у Англіі і ў Даніі па дарозе ў Рым. Ім мусяць быць забяспечаныя мір і закон у вандроўках, няможна прыціскаць і абіраць іх. Паводле ўказаў купцы і багамолы могуць ісці ў Рым без затрымак па мяжах і непатрэбных падаткаў.
Кнудаў ліст ад 1027 года
"
Кароль Бургундыі Рудольф III з жонкай Бертай

Абяцанні былі дадзены Папам і каралём Бургундыі ў прысутнасці чатрырох архібіскупаў, дваццаці біскупаў і «безлічы ваявод і заможнікаў». Кнуд з годнасцю выконваў сваю ролю, ролю хрыстыянскага караля, палітыка і дыпламата, а таксама і воіна супроць няпраўды.

Добрым адлюстраваннем канутава становішча ў Еўропе служыць тое, што ён разам з каралём Бургундыі ішоў у каранавальнай працэсіі і стаяў побач імператарскага трону. Крыніцы паведамляюць што Кнуд і Конрад паводзілі сябе як браты, бо яны былі аданго ўзросту. У знак сяброўства Конрад падараваў Кнуду землі шлезвігскай маркі, мост паміж мацярыком і Скандынаўскім паўвостравам. Гэты рэгіён стагоддзямі быў каменем спатыкнення між Даніяй і Германіяй, што прывяло да пабудовы вялізнага вала Даневірке ад Балтыйскага да Паўночнага мора ў 737–968 гадах.

Даневірке на карце Олафа Магнуса.

Кнудавы адведзіны да Рыму сталі трыумфам. Скальд Сігвар Тордасан славіць свайго караля як «дарагога імператара, блізкага да Св. Пятра». Поспехі караля разглядалі як азнаку асаблівае ласкі Боскай над ім. Кнуд займаў трывалую пазіцыю не толькі сярод насельніцтва і ў вачах касцёлу, але і сярод сваіх паўднёвых саюзнікаў, якія былі яму дапамогай у справах на поўначы. У лістах да народу кароль піша не толькі пра сваі поспехі ў Рыме, але і пра планы наконт скандынаўкага свету:

" ...  паведамляем вас, што вяртацца дадому Мы будзем тым жа шляхам, праз Данію, дзе будзе ўстановлены трывалы мір з тымі народамі, што пазбавілі б Нас жыцця і ўлады, калі б не Пан Бог, знішчыўшы іхнія сілы. Хай бароніць Ён нас у сваёй ласцы і выгубіць моц нашых ворагаў. І калі мір запануе ў Нашым каралеўстве тут, на ўсходзе, і мы не будзем страшыцца ані войнаў з абыякага боку, ні зламыснасці людзей, Мы спадзяваемся павярнуцца да Англіі напачатку лета, калі караблі будуць напагатове.
Кнудаў ліст ад 1027 года
"

Кароль Нарвегіі і часткі Швецыі[правіць | правіць зыходнік]

Аркуш з хронікі Яна Вустэрскага.

Паводле Яна Вустэрскага, ў 1027 годзе Кнуд даведаўся, што нейкая частка нарвежцаў выказвае незадавальненне ўладаю, і паслаў ім грошай, каб здабыць падрымку ў сваім дамаганні на нарвежскі трон. У 1028 годзе ён сам выправіўся ў Нарвегію, да горада Трандгэйм, разам з флотам з 50 караблёў.

Олаф Святы

Кароль Олаф Святы праз сваю суворую палітыку гвалтоўнага кшчэння, узмацнення асяродкавай улады і знішчэння спрадвечных вольнасцей не меў патрымкі з боку паноў, якім не рупіла бачыць як з іх жонак, западозраных каралеўскаю ўладаю ў Вядзьмарстве, будуць лупіць скуру, чым пагражаў кароль. Олаф уцёк на Русь, а Кнуд каранаваўся і каралём Нарвегіі. Сваім намеснікам ён абраў Гакана Эрыксана, які даводзіўся Кнуду сваяком, быў ярлам зямлі Ладэ, ля Трандгэйму, а таксама кіраўніком Гэбрыдскіх астравоў. Гэтыя астравы былі ключавым звяном паміж Скандынавіяй і Брытаніяй. У 1029 годзе або напачатку наступнага Гакан патануў дзесьці між Аркнейскімі астравамі і Шатландыяй, Олаф павярнуўся ў Нарвегію пры падтрымцы шведаў, але ў бітве пры Стыклэстадзе загінуў ад рук свайго жа народу.

Смерць караля Олафа пры Стыклэстадзе.

Спроба Кнуда кіраваць Нарвегіяй бяз подпірцы ярлаў Ладэ была марнаю. Уладу ўзялі ў рукі Эльфгіфу і старэйшы сын Кнуда Свен Кнютсан. Гэты час, вядомы як «Верамье Эльфгіфу» адзначаны празмернымі падаткамі, скончыўся паўстаннем і аднаўленнем старой дынастыі з пазашлюбным сынам Олафа Магнусам I Добрым на чале. \

Адносіны з касцёлам[правіць | правіць зыходнік]

Ангелы карануюць Кнуда і Эму.

Удзел Кнуда ў паходах вікінгаў і нялітасцівая расправа над прадстаўнікамі зрынутай дынастыі пахіснулі яго стан у вачах касцёлу. На момант каранавання ён ужо быў кшчоны хрыстыянскім імем Лямберт, але ў той час кшчэнне Скандынавіі было яшчэ не скончанае. Яго адкрытыя адносіны з дзвюма жанчынамі, заручонай Эльфгіфу на поўначы і жонкай Эмай на поўдні, таксама супярэчылі хрыстянскай маралі. Намагаючыся пагадзіцца са сваімі святарамі Кнуд аднавіў усе касцёлы і кляштары, пацярпелыя ад вікінгавай навалы. Будаваліся новыя касцёлы, кляштары атрымвалі шчодрыя ўклады. У Даніі, дзе хрыстыянства толькі набірала сілу, за Кнудам быў збудаваны першы мураваны касцёл, чыім апекавальнікам была Эстрыд, канутава сястра.

Нельга сказаць чым была канутава адданасць касцёлу – сапраўдным глыбокім пачуццем альбо толькі сродкам узмацніць сваю ўладу. Сагі захавалі весткі пра тое, што Кнуд паважаў і старую паганскую веру, тым часам іншія скандынаўскія ўладары, як напрыклад Олаф Святы, былі значна стражэйшыя ў пытаннях веры.

Рэшткі падмурка Старога Кляштара ў Вінчэстэры.

Кнудавы падарункі касцёлам былі вельмі шчодрымі. Кляштары і саборы атрымвалі землі, вызвальнення ад выплат падаткаў, рэліквіі. Кафедра ў Кентэрберы атрымала кіраўніцтва над буйнай прыстанню Сэндвіч, вызвальненне ад падаткаў, а таксама мошчы Св.Альфежа. Вінчэстэру былі падараваны Вінчэстэрскі крыж, 500 марак срэбра і 30 марак золата і мошчы святых. Стары Кляштар у Вінчэстэры атрымаў мошчы Св.Бірына. Эвешамскі кляштар, чыім плябанам быў канутаў сваяк Эльфверд, атрымаў мошчы Св.Уігстана Мерсійскага. Замежным касцёлам таксама даставаліся падарункі ад караля: сабор у Кёльне атрымаў багатыя псалтыр і сакрамантар, вядомыя сваімі ілюмінаванымі выявамі, а герцаг Аквітаніі Уільям Вялікі – залатую кнігу жывата Св.Марцыяла, патрона краіны, для кнігарні ліможскага абацтва.

Кнуд памёр 12 лістапада 1035 года. У Даніі яму наступаваў Хардэкнуд, які каранаваўся пад імем Кнуд III. З-за вайны, якую ён вёў з каралём Нарвегіі Магнусам, Хардэкнуд быў, паводле летапісу, «выкляты англічанінамі, бо столькі часу правёў у Даніі». Прыбочныя канутава старэйшага сына, Гаральда Зайчнай Лапы, вымусілі каралеву-ўдаву Эму ўцякчы ў Бругэ. Гаральд увогуле панаваў з 1035 да сваёй смерці ў 1040. Мір у Скандынавіі дазволіў Хардэкнуду заявіць прэтэнзію на англійскі трон, вярнуць маці з выгнання і аднавіць дацка-англійскую унію. Пасля яго сканання ў 1042 годзе Данія апусцілася ў хваляванні і змаганне за ўладу, а на англійскім троне запанавала Уэсекская дынастыя: Эдвард-Спаведнік, павярнуўшыйся з Нармандыі, атрымаў трон паводле дагаворы з Хардэкнудам, згодна з якой улада мусіла перайсці да Эдварда калі Хардэкнуд памрэ без пераемніка мужчынскага полу. Пры двары запанаваў нармандскі ўплыў, што праз 20 гадоў прывяло да новага заваявання краіны Уільямам Заваёўнікам. Кнуд памёр 12 лістапада 1035 года. У Даніі яму наступаваў Хардэкнуд, які каранаваўся пад імем Кнуд III. З-за вайны, якую ён вёў з каралём Нарвегіі Магнусам, Хардэкнуд быў, паводле летапісу, «выкляты англічанінамі, бо столькі часу правёў у Даніі». Прыбочныя канутава старэйшага сына, Гаральда Зайчнай Лапы, вымусілі каралеву-ўдаву Эму ўцякчы ў Бругэ. Гаральд увогуле панаваў з 1035 да сваёй смерці ў 1040. Мір у Скандынавіі дазволіў Хардэкнуду заявіць прэтэнзію на англійскі трон, вярнуць маці з выгнання і аднавіць дацка-англійскую унію. Пасля яго сканання ў 1042 годзе Данія апусцілася ў хваляванні і змаганне за ўладу, а на англійскім троне запанавала Уэсекская дынастыя: Эдвард-Спаведнік, павярнуўшыйся з Нармандыі, атрымаў трон паводле дагаворы з Хардэкнудам, згодна з якой улада мусіла перайсці да Эдварда калі Хардэкнуд памрэ без пераемніка мужчынскага полу. Пры двары запанаваў нармандскі ўплыў, што праз 20 гадоў прывяло да новага заваявання краіны Уільямам Заваёўнікам.

Калі б сыны Кнуда, а таксама яго дачка, не памёрлі так хутка праз 10 гадоў пасля смерці самаго Кнуда, яго кіраванне магло абярнуцца поўнай уніяй паміж Англіяй і Скандынавіяй.

Прах у Вінчэстэры[правіць | правіць зыходнік]

Караб з прахам Кнуда і Уільяма Рудога.

Кнуд памёр у Шэфтсберы, ў Дорсэце, а пахаваны быў у Старым Кляштары Вінчэстэра. Новая нармандская дынастыя мела схільнасць да буйных касцёлаў-гмахаў – на месцы Старога Кляштара быў збудаваны Вінчэстэрскі сабор, куды пераняслі прах англа-саксонскіх каралёў. Пад час рэвалюцыі 17 стагоддзя паўстанчыя салдаты разбурылі многія карабы з астанкамі каралёў, а пасля аднаўлення манархіі косці Кнуда і Уільяма Рудога былі складзены ў супольнай труне.

Жонкі і дзеці[правіць | правіць зыходнік]

  • 1 – Эльфгіфу Нартгемптанская
    • Свен Кнютсан, кароль Нарвегіі
    • Гаральд Зайчына Лапа
  • 2 – Эма Нармандская
    • Хардэкнуд, кароль Даніі і Англіі
    • Гунхільда альбо Кунігунда Дацкая, нарачоная Генрыха III, імператара Свяшчэннай Рымскай імперыі.

Зноскі

  1. Гунхільда або дачка Мешка Польскага, або Бурыслава Вендскага. Памерла ў 1013 годзе. Часам, у сучаснай літаратуры, маці Кнуда змешваюць з другой жонкай Свена Сігрыд Гордай: SVEND Haraldsen (англ.) . Foundation for Medieval Genealogy. Архівавана з першакрыніцы 24 жніўня 2011. Праверана 30 красавіка 2010.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • БЭ ў 18 тамах. Т.8, Мн., 1999, С.363

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]

Папярэднік:
Харальд II
Кароль Даніі
10181035
Пераемнік:
Хардэкнуд
Папярэднік:
Эдмунд Жалезнабокі
Кароль Англіі
10161035
Пераемнік:
Гаральд I
Папярэднік:
Олаф II Святы
Кароль Нарвегіі
10281035
Пераемнік:
Магнус I Высакародны