Мікалай Капернік

Мікалай Капернік польск.: Mikolaj Kopernik
Дата нараджэння:	19 лютага 1473
Месца нараджэння:	Торунь
Дата смерці:	24 мая 1543
Род дзейнасці:	астраном

Мікалай Капернік (польск.: Mikolaj Kopernik; лац.: Nicolaus Copernicus) (19 лютага 1473, Торунь (Каралеўская Прусія, Польшча) — 24 мая 1543) — прускі вучоны польскага паходжання, астраном, стваральнік геліяцэнтрычнай тэорыі свету.

Біяграфія

Нарадзіўся ў купецкай сям'і нямецкага паходжання, дзе быў чацвёртым дзіцём. У дзевяць год застаўся без бацькі, яго выхаваннем займаўся дзядзька (з боку маці) канонік Лукаш Ваценродзе.

Атрымаў рознабаковую адукацыю ва ўніверсітэтах Кракава (паступіў у 1491 на факультэт мастацтваў), Балоньі, Падуі, Ферары, дзе вывучаў права, медыцыну, матэматыку, астраномію. У 1503 вяртаецца ў Кракаў і становіцца прафесарам універсітэта. У 1512 арганізаваў абсерваторыю ў горадзе Фромбарк, дзе да канца жыцця вёў астранамічныя назіранні. Вынікі даследаванняў абагульнены ў яго творы «Аб вярчэнні нябесных сфер» («De revolutionibus orbium coelestium»), апублікаваным у Нюрнбергу за некалькі тыдняў да яго смерці.

Пахаваны ў саборы Фромбарка ў безыменнай магіле. У жніўні 2005 года магіла была знойдзена.

Навуковая дзейнасць

Галоўнай заслугай вучонага з'явілася абгрунтаванне таго, што бачны намі рух Сонца і зорак звязаны не з іх вярчэннем вакол Зямлі, а з рухам Зямлі вакол уласнай восі і гадавым вярчэннем яе вакол Сонца. Але акрамя гэтага, ён быў канонікам касцёла, урачом. Аўтар рэформы манетнай сістэмы ў Польшчы. У горадзе Фромбарк пабудаваў машыну, якая забяспечвала вадою ўсе дамы гораду.

Ян Матэйка. Астраном Капэрнік або размова з Богам (1872)

Спіс твораў

Аўтар прац:

• N.C. Meditata XV. Augusti anno domini MDXVII., 1517,
• Tractatus de monetis, 1519,
• Monetae cudendae ratio, 1528,
• De Revolutionibus Orbium Coelestium — Нюрнберг, Германія: 1543 г.

У 1616 каталіцкая царква ўнесла навуковыя працы астранома ў індэкс забароненых кніг.

Ушанаванне памяці

У Ягелонскім універсітэце захоўваецца карціна Яна Матэйкі «Астраном Капернік, або размова з Богам».

У яго гонар усталявана шмат помнікаў у Польшчы і Еўропе. Сярод іх помнік, на якім высечаны словы: «Solis stator. Terra motor» («Які спыніў Сонца. Які рушыў Зямлю»).

• 

  Помнік у Варшаве працы Торвальдсэна

• 

  Помнік у Кракаве

• 

  Помнік у Торуні

• 

  Помнік у Ольштыне

Літаратура

• Веселовский И. Н., Белый Ю. А. Николай Коперник, 1473—1543 // на pawet.net
• Дмитриев И. С. Искушение святого Коперника // на pawet.net