Перайсці да зместу

Аперацыя «Мяшок Мерыда»

З Вікіпедыі, свабоднай энцыклапедыі
Аперацыя «Мяшок Мерыды»
Асноўны канфлікт: Грамадзянская вайна ў Іспаніі
Дата 20—24 ліпеня 1938
Месца Ла-Серэна, Бадахос, Іспанія
Вынік перамога нацыяналістаў
Праціўнікі
Другая Іспанская Рэспубліка Рэспубліканцы Нацыяналісты
Камандуючыя
Рыкарда Бурылья Андрэс Салікет,
Сальвадор Мухіка,
Гансала Кейпа дэ Льяна,
Луіс Саланас
Сілы бакоў
31 000 80 000
Страты
каля 600—700 забітых, 1500—1600 параненых, 4731 палонных невядома
Лагатып Вікісховішча Медыяфайлы на Вікісховішчы

Аперацыя «Мяшок Мерыды», таксама вядома як «Зацягванне мяшка Мерыды» (ісп.: Cierre de la bolsa de Mérida) — бітва падчас грамадзянскай вайны ў Іспаніі ў ліпені 1938 года ў раёне Ла-Серэна правінцыі Бадахос. Хуткая і рашучая аперацыя на акружэнне, спланаваная і праведзеная нацыяналістамі, скончылася разгромам і паланеннем рэспубліканскіх войскаў.

Планы і сілы бакоў[правіць | правіць зыходнік]

«Мяшок Мерыды» на Эстрэмадурскім фронце быў самай заходняй тэрыторыяй Іспанскай Рэспублікі ў 1938 годзе. Ён выступаў на захад у напрамку Мерыды, горада, які быў захоплены сіламі паўстанцаў у 1936 годзе. Выступ уяўляў сабой клін рэспубліканскай тэрыторыі паміж раёнамі нацыяналістаў на паўночным захадзе і паўднёвым захадзе. Існавала небяспека, што рэспубліканская армія з гэтай пазіцыі магла лёгка атакаваць стратэгічны горад Мерыда і нават разрэзаць напалам нацыяналістычную зону. Таму, пасля таго, як узброеныя сілы паўстанцаў дасягнулі на ўсходзе Міжземнага мора, у маі 1938 года вярхоўнае камандаванне франкістаў распрацавала план захопу гэтай тэрыторыі пад назвай «Зацягванне мяшка Мерыды». Наступленне павінна было адбыцца ў перыяд з 20 па 24 ліпеня шляхам акружэння і захопу рэспубліканскіх войскаў.

Войскі нацыяналістаў, прызначаныя для акружэння, нашмат пераўзыходзілі сілы рэспубліканцаў. На поўначы тры дывізіі (11-я, 19-я і 74-я) і кавалерыйская брыгада палкоўніка Альдэкоа (Цэнтральная арміі генерала Салікета), павінны былі наступаць пад камандаваннем генерала Мухікі. На поўдні чатыры дывізіі (22-я, 102-я, 112-я і 122-я) і андалузская кавалерыйская брыгада (Паўднёвая армія генерала Кейпа дэ Льяна) павінны былі наступаць пад камандаваннем генерала Луіса Саланса.

Рэспубліканскія войскі (31 401 чалавек), разгорнутыя ў гэты час у мяшку, уваходзілі ў VII армейскі корпус: 36-я дывізія прыкрывала фронт Таха, 29-я дывізія размяшчалася ў раёне Гвадыяны. У выступе знаходзіліся брыгады 37-й дывізіі. Злева ад яе — 38-я дывізія. Усе гэтыя войскі доўга бяздзейнічалі, былі дрэнна скаардынаваны і прыкрывалі вельмі шырокі фронт, якім было цяжка эфектыўна кіраваць.

Ход бітвы[правіць | правіць зыходнік]

Наступленню папярэднічаў адцягваючы ўдар 19 ліпеня на плацдарме Эль-Пуэнтэ-дэль-Арсабіспа, куды палкоўнік Рыкарда Бурылья, камандуючы Эстрэмадурскай арміі рэспубліканцаў, вымушаны быў паслаць частку сваіх рэзерваў.

20 ліпеня, на досвітку, рэспубліканскія лініі абароны былі прарваны з поўначы і поўдня. На поўдні выступу франкісты (24-я, 102-я і 122-я дывізіі) прарвалі фронт ад гор Месегара і Трапера ў напрамку Мантэрубіа, у той час як кавалерыя перасекла раку Зухар у тым жа кірунку, пакуль не падышла да Мантэрубіа.

На поўначы выступу 74-я дывізія прарвала фронт праз горад Мадрыгалеха, дасягнуўшы ракі Гаргалігас, дзе ёй давялося спыніцца, таму што рэспубліканцы падпалілі палі і гаі ў басейне ракі. Баі за гарадок Аседэра, які да вечара абаранялі два рэспубліканскіх батальёна 25-й брыгады, даходзілі да рукапашных сутычак.

21 ліпеня 74-я дывізія здзейсніла ўражлівае 22-кіламетровае прасоўванне і дасягнула берагоў Гвадыяны, якую з надыходам ночы перайшла ўброд. Хуткае прасоўванне мяцежнікаў з флангаў заспела рэспубліканцаў знянацку.

На поўдні 112-я дывізія пры падтрымцы 122-й (справа) і 102-й (злева), сустрэўшы моцны рэспубліканскі супраціў, усё ж змагла захапіць горны хрыбет Мантэрубіа і праход Лос-Рэйс.

22 ліпеня франкісцкія дывізіі працягвалі наступленне на поўдні: 102-я прайшла праз горны хрыбет Мантэрубіа, а 112-я заняла аднайменны горад, ударыўшы па ім з абодвух бакоў і звярнуўшы ва ўцёкі войскі 148-й рэспубліканскай брыгады. 122-я дывізія прасунулася направа, перарэзаўшы дарогу ад Кастуэры да Кабеса-дэль-Буэй, у той час як кавалерыя здзейсніла набег на Элечаль.

Наступаючыя з поўначы войскі генерала Мухікі дасягнулі горада Ла-Каранада.

Між тым Бурылья працягваў упарціцца і не надаваў значэння наступленню франкістаў. Ён не прадугледзіў вываду 20-й і 91-й брыгад з глыбіні выступу і спадзяваўся на дапамогу, якую адправіў яму камандуючы Цэнтральным фронтам Міяха (тры брыгады і ўся 68-я дывізія). Таксама ён вырашыў арганізаваць манеўраную дывізію, якую назваў «Дывізіяй Зухар». Яна павінна была прыкрыць пралом паміж двума яго вайсковымі карпусамі і пагражаць прарыву войскаў Паўднёвай групы Кейпа дэ Льяна з флангу.

23-га чысла нацыяналісты працягнулі наступленне з поўначы ў напрамку Магасела і Кампанарыа. З іншага боку, войскі Паўднёвай групы, пасля разгрому рэспубліканскіх спробаў ноччу вярнуць Мантэрубіа, занялі горы і горад Бенкерэнсія і ў прыцемках увайшлі ў важны горад Кастуэра.

Палкоўнік Бурылья неадкладна загадаў вярнуць Кастуэра, атакаваўшы звонку «Дывізіяй Зухар», а знутры — сіламі брыгад 37-й дывізіі. У кожнай з груп была танкавая рота. Атакі цалкам праваліліся, і, такім чынам, спробы процідзейнічаць прасоўванню 112-й дывізіі франкістаў да Кампанарыа апынуліся дарэмнымі.

Днём 24 ліпеня ў горадзе Кампанарыа адбылося аб’яднанне двух франкісцкіх калон, паўночнай і паўднёвай, тым самым быў зацягнуты «мяшок Мерыды».

Загад аб адступленні 20-й і 91-й брыгад паступіў вельмі позна. 24-га раніцай яны абедзве былі зачынены ўнутры мяшка, за выключэннем двух батальёнаў, якія ў апошні момант беглі праз Пуэрта-Урака. Абедзве брыгады, гэтак жа як і 109-я, што часткова апынулася па-за мяшка, былі цалкам знішчаны або палонены. Паводле крыніц франкістаў, толькі палонных налічвалася 4731 чалавек.

З падышоўшых рэзерваў Бурылья паспрабаваў стварыць новую лінію абароны, але 31 ліпеня быў зняты з пасады і заменены палкоўнікам Адольфа Прада.

Вынікі[правіць | правіць зыходнік]

37-й дывізія, паводле афіцыйных даных Эстремадурскай арміі, страціла пяць камандзіраў, уключаючы начальніка дывізіі і двух яе брыгад, 89 афіцэраў, 8 камісараў і 6086 радавых (з іх каля 1500—1600 параненых і каля 600—700 забітых у баі або знішчаных пры паланенні). Таксама было страчана 3588 вінтовак, 170 кулямётаў, 11 гармат і 10 танкаў.

Была страчана тэрыторыя плошчай каля 3 000 квадратных кіламетраў з насельніцтвам каля 100 000 чалавек.

Хуткая перамога дазволіла нацыяналістам прасунуцца на ўсход, дасягнуўшы рэгіёну Ла-Хара ў правінцыі Таледа.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]

  • Las operaciones militares de la bolsa de La Serena, durante su primera fase del mes de julio de 1938 según los historiógrafos franquistas, I [1]Архівавана 8 лістапада 2021.