Вята (вёска)

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Вёска
Вята
Краіна
Вобласць
Раён
Сельсавет
Каардынаты
Часавы пояс
Тэлефонны код
+375 2152
Аўтамабільны код
2
Вята на карце Беларусі ±
Вята (вёска) (Беларусь)
Вята (вёска)
Вята (вёска) (Віцебская вобласць)
Вята (вёска)

Вя́та[1] (трансліт.: Viata, руск.: Вята) — вёска ў Мёрскім раёне Віцебскай вобласці. Уваходзіць у склад Павяцкага сельсавета.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Упершыню Вята ўспамінаецца прывілеям Жыгімонта Старога ад 24.10.1515 года ўладальніку гэтых мясцін Івана Сапегу на пабудову ў вусці Вяты на Дзвіне замка, заснаванне горада, торгу і корчмаў. У 1556 годзе Вята належыла князям Пронскім, а ў 1566 годзе «двор» з мястэчкам перайшлі да ваяводы рускага Мікалая Сіняўскага[pl]. Замак Вята пазначаны на картах ВКЛ 16-17 ст., але пазней звестак пра яго няма. Напэўна, замак зруйнаваны маскоўскім войскам у вайну 1654—1667 гадоў і не аднаўляўся.[2]

Паміж 1-м і 2-м падзеламі Рэчы Паспалітай (1772—1793), калі па Дзвіне праходзіла мяжа, Вята заставалася ў Рэчы Паспалітай і тут пабудавалі г.зв. «стрэліцу», напэўна, назіральную вежу.[2]

Паводле «Рэвізскіх сказак» 1795 года, у вёсцы Вята 20 двароў і 131 жыхар.[2]

У 1812 годзе у Вяце стаяў французскі гарнізон.[2]

У міжваенны час у складзе Польшчы. Дзейнічала кардонная фабрыкай, якая належыла заможнаму селяніну Казлоўскаму, які меў у Вяце 50 га зямлі. На фабрыцы працавала каля 10 чалавек, кардон вывозілі ў Вільню. Па рацэ Вяце і затым Дзвіне сплаўлялі плытамі лес да Рыгі, як і за часамі Расійскай імперыі. У 1930-я гады ў Вяце каля 45 двароў і 300 жыхароў. У вёсцы дзейнічала карчма. Насельніцтва Вяты вызнавала каталіцтва. У 1938 годзе асвечана каталіцкая капліца, якая дзейнічае і цяпер. Самы заможны селянін Вяты — Анашка Данат, меў 12 гектараў, і то няўдобіцы.[2]

У 1944 годзе Вята пацярпела ад абстрэлу.[2]

Пасля 2-й сусветнай вайны Вята ўваходзіла ў калгас «Светлы шлях». Цяпер у складзе ААТ «Мерыца».[2]

Ад вёскі станам на 2014 года засталося 5-6 хутароў уздоўж берага Дзвіны, адлегласць паміж крайнімі хутарамі 2,5 км, агулам пражывае 8 чалавек.[2]

Паблізу Вяты выяўлены археалагічныя помнікі.

Славутасці[правіць | правіць зыходнік]

  • Каталіцкая капліца Святога Яна Хрысціцеля (1937)
  • Капліца на могілках

Вядомыя асобы[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

  1. Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Віцебская вобласць: нарматыўны даведнік / У. М. Генкін, І. Л. Капылоў, В. П. Лемцюгова; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2009. — 668 с. ISBN 978-985-458-192-7 (DJVU).
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 Васільеў С. Вята: Мекка…

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Васільеў С. Вята: Мекка для археолагаў // «Міёрскі навіны», 18 вер. 2013.
  • Сіўко Ф. Капліца ў Вяце // «Ave Maria». — 2002. — №11(90).
  • Tryjankowski J. Poświęncenie dzwonu im. Marszałka Piłsudskiego ufunduwanego przez podoficerów // Wiarus. — 1937. — №30.