Гісторыя Камеруна

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Камерун з бегам часу      Германскі Камерун      Брытанскі Камерун      Французскі Камерун      Рэспубліка Камерун
Збудаванне ў Камеруне, збудаванае германскімі каланізатарамі. Паўднёвая Правінцыя. Цяпер — школа.

Дакаланiяльны перыяд[правіць | правіць зыходнік]

Першыя жыхары Камеруна, верагодна, былі бака — паляўнічыя-збіральнікі, таксама вядомыя як качэўнікі пігмеі. З 1-га тысячагоддзя да нашай эры маюць аселы лад жыцця. У I тыс. да н.э. на тэрыторыі Камеруна жыў народ сао, які займаўся земляробствам і жывёлагадоўляй. У XIV стагоддзі прыходзяць на зямлі плямёны канембу, а ў XV стагоддзі плямёны маса. У пачатку XVII-га стагоддзя на поўначы цяперашняга Камеруна ўтварылася раннефеадальная дзяржава Мандара. У 1715 годзе 25-ы кароль Мандара (імя невядома) дазволіў мусульманскім місіянерам прапаведаваць іслам, і Мандара, пад нацiскам новай рэлiгii, стала iсламскiм султанатам. Сярод найбольш важных дзяржаў на поўначы Камеруна былі султанаты Борну, Мандара, Лагоне-Бірн, Макуары-Голф, на заходніх землях Камеруна iснавала каралеўства Бамум. Самымi магутнымi з усix ix былi каралеўствы Фамбіна i Нгаандэрэ.

Еўрапейская каланізацыя[правіць | правіць зыходнік]

Пачатак каланiзацыi[правіць | правіць зыходнік]

Партугальскія маракі дасягнулі ўзбярэжжа ў 1472 годзе яны адзначылі багацце крэветак у рацэ Вуры і назвалі яе Rio dos Camarões (рака крэветак), адкуль і паходзіць назва краіны. У канцы XVI ст. партугальцаў выціснулі галандцы, а з пачаткам XVIII ст. узбярэжжа Камеруна сталі актыўна каланізаваць англічане, французы і немцы, якія будавалі там гандлёвыя факторыі. Разам з еўрапейцамі ў Камерун трапіла і хрысціянскія місіянеры, якія актыўна распаўсюджвалі хрысціянства.

Германскі Камерун[правіць | правіць зыходнік]

У перыяд з 1884 па 1919 гады Камерун (ням.: Kamerun) з'яўляўся калоніяй Германіi. У Германскі Камерун былі ўключаны тэрыторыі: паўночная частка Габона і Конга, заходняя частка Убангі-Шары, паўднёва-заходнія раёны Чада і далёкаўсходнія раёны Нігерыі.

У ліпені 1884 года тры нямецкія фірмы заключылі з мясцовымi каралямі дагавор, па якім набылі вярхоўную ўладу над вобласцю Дуала. Правы свае яны перадалі затым германскаму ўраду: 14 ліпеня 1884 гады вобласць была ўрачыста абвешчаная далучанай да Германскай імперыі.

У 1887 г. адзінае англійскае паселішча — баптысцкая місіянерская калонiя Вікторыя — перайшло да Базельскага місійная таварыства, і тым было забяспечаны неабмежаваны ўплыў Германіі.

Шлях да Бінуэ быў адкрыты Цінтграфам у 1889 годзе, але заснаваную ім калонiю Балібург давялося пакінуць пасля некалькіх няўдалых экспедыцый. На поўдні значнага поспеху дамогся лейтэнант Морген пасля экспедыцый ў цэнтральны Камерун. У 1890 годзе ён накіраваўся ў Нгіла, адтуль павярнуў на паўночны ўсход і поўнач, прайшоў краіну паміж верхнім цягам Санага і Мбам, дзе знайшоў запасы слановай косці і квітнеючы гандаль з Сярэднім Суданам, і праз Адамауа дасягнуў у студзені 1891 года Ібі-на-Бінуэ. Каб замацаваць дасягнутыя ім выніку, барон фон-Гравенрэйт падрыхтаваў затым больш моцную экспедыцыю, але загінуў у баю з баквірамі. Лейтэнант Рамзай вырабіў картаграфічныя здымкі і здзейсніў ў 1892 году экскурсію на р. Дыбамба.

У 1893 году лейтэнант фон-Штэтэн прайшоў тыя ж месцы, дзе быў за тры гады да таго Морген, і заключыў з султанам Адамауа дагавор, па якім толькі немцам дазваляецца ўладкоўваць калонii ў Адамауа. Каб забяспечыць для Германii вобласці па верхнім цячэнні Санагі і Мбам, восенню 1893 года ўтварылася арганiзацыя Kameruner Hinterland-Gesellschaft, з капіталам у 200 000 марак, якая пачала сваю дзейнасць з пабудовы калонiq пры Ідыа і Балінга на Санаге і з вывазу слановай косці , каучуку, пладоў алейнай пальмы і скур.

15 снежня 1893 года збунтаваныя паліцэйскія салдаты (дагамейцы) авалодалі ўрадавымі пабудовамі і абрабавалі іх, але былі 21 снежня ўпакораны экіпажам германскага крэйсера.

У пачатку XX стагоддзя Нджойя, султан Бамума, стварыў арыгінальную пісьменнасць для свайго народа. Яго намаганні атрымалі падтрымку нямецкіх каланіяльныга ўрада.

У 1914 годзе падчас Першай сусветнай, краiна падвяргаецца англа-французскаму ўварванню. У 1916 годзе быў здадзены апошні нямецкі форт Мора.

Франка-брытанскі раздзел[правіць | правіць зыходнік]

Згодна з Версальскім дагаворам і па рашэнні Лігі Нацый у 1919 годзе Камерун падзелены на дзве тэрыторыі паміж Велікабрытаніяй (захад) і Францыяй (уход).

На Усходні Камерун было распаўсюджана заканадаўства Французскай Экватарыяльнай Афрыкі. Падмандатная тэрыторыя была падзелена французамі на 9 акругаў, якімі кіравалі французскія каменданты і парады мясцовых правадыроў каля іх. На поўначы Камеруна французы захавалі ранейшыя мясцовыя султанаты, падаўшы іх уладам збор падаткаў і іншыя адміністрацыйна-гаспадарчыя функцыі.

Заходні Камерун увайшоў у склад брытанскай Уалоніі і Пратэктарата Нігерыі і быў падзелены на дзве часткі — Паўночны Камерун (быў уключаны ў правінцыю Паўночная Нігерыя) і Паўднёвы Камерун (быў уключаны ў правінцыю Паўднёвая Нігерыя).

У 1961 г. Французская і Брытанская часткі краiны аб'ядналіся ў Федэратыўную Рэспубліку Камерун.

Незалежнасць[правіць | правіць зыходнік]

Французскі Камерун атрымаў незалежнасць 1 студзеня 1960 года, першым прэзідэнтам стаў Ахмад Ахіджа, лідар партыі Камерунскі саюз (КС), галоўнай палітычнай сілы ва ўсходнім Камеруне, лідар камерунскіх нацыянальна-дэмакратычнай партыі (КНДП) Джон Нгу Фонча да 1970 года займала пасаду віцэ-прэзідэнта.

Паколькі Камеруну была прадастаўлена незалежнасць на некалькі месяцаў раней, чым Нігерыі, жыхарам брытанскай частцы было дадзена права выбару, у тэрыторыю якой краіны быць уключанымі: залежнай Нігерыі або незалежнага Камеруна. Жыхары прычадыйскай вобласці вырашылі застацца пад юрысдыкцыяй Нігерыі, у той час як жыхары Заходніх тэрыторый вырашылі памяняць падданства на карысць новага незалежнай дзяржавы.

Гэты крок стаў прычынай сацыяльна-палітычнага канфлікту паміж англафонамі і франкафонамі.

У выніку рэферэндуму 20 мая 1972 года, Камерун з федэратыўнай рэспублікі быў ператвораны ў унітарную.

Пад ціскам французскага ўрада ў лістападзе 1982 года Ахiджа сышоў у адстаўку, перадаўшы свае паўнамоцтвы Полю Бія. Пераемнік стаў афіцыйным выбраннікам у 1984 годзе, атрымаўшы 99,98% галасоў.

У 1990-х г. насельніцтва паўночна-заходняй англафоннай частцы Камеруна, якая ў выніку рэферэндуму, праведзенага ў пачатку 1960 г., выйшла са складу каланіяльнай Нігерыі і ўвайшла ў склад незалежнага Камеруна, загаварыла аб дыскрымінацыі мясцовага насельніцтва ў параўнанні з франкафоннай большасцю.

У 2014 годзе ў краіне пачынаецца ўзброены канфлікт з баевікамі Бока Харам, якія развязалі тэрор на тэрыторыі Камеруна.

Лiтаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Norbert Cyffer,A Sketch of Kanuri. Rudiger Koppe Verlag: Koln 1998.
  • Alexandre Kum´a Ndumbe III (Hrsg.): L´Afrique et ´Allemagne de la Colonisation à la Coopération 1884-1986 (Le cas du Cameroun), Yaoundé 1986
  • Victor T. LeVine/Roger P. Nye: Historical Dictionary of Cameroon, Metuchen, N.J. 1974
  • Albert Gouaffo: Wissens- und Kulturtransfer im kolonialen Kontext: das Beispiel Kamerun - Deutschland (1884 - 1919). Saarbrücker Beiträge zur vergleichenden Literatur- und Kulturwissenschaft Band 39, 2007, ISBN 3-8260-3754-5
  • Thomas Morlang: Askari und Fitafita: „farbige“ Söldner in den deutschen Kolonien. Chr. Links Verlag, Berlin 2008, ISBN 978-3-86153-476-1
  • John Mukum Mbaku: Culture and customs of Cameroon. Greenwood Press, Westport (Conn.) 2005, ISBN 0-313-33231-2
  • Engelbert Mveng: Histoire du Cameroon, Paris 1963

Спасылкi[правіць | правіць зыходнік]