Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Вярэйкі)

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Вярэйкі)

Касцёл Найсвяцейшай Дзевы Марыі — рымска-каталіцкі храм у в. Вярэйкі (Ваўкавыскі раён). Дзейнічае. Помнік архітэктуры класіцызму.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

У чэрвені 1826 года мясцовыя вернікі рымска-каталіцкага веравызнання атрымалі дазвол на заснаванне ўласнай святыні. Закладзенаму касцёлу надалі статус філіяльнага ад рэплеўскай парафіі.

Касцёл пад тытулам Найсвяцейшага Імя Марыі Панны — аднавежавая безапсідная з трансептам цагляная і атынкаваная святыня ў класіцыстычным стылі — быў збудаваны ў 1848 годзе на ўзвышшы ў цэнтры вёскі на сродкі Аляксандры з Біспінгаў Светчынавай. Хутчэй за ўсё, яна, як фундатарка, пасля смерці была пахавана каля касцёла, а калі касцёл быў адабраны пад царкву, надмагілле было знішчана. Цяпер пліта з яе надмагілля знаходзіцца перад касцёлам у Вялікіх Эйсмантах (Бераставіцкі раён).

19 чэрвеня 1865 на хвалі рэпрэсій пасля паражэння паўстання К. Каліноўскага касцёл у Вярэйках быў зачынены і 3 лістапада 1866 перададзены ў праваслаўнае ведамства. У хуткім часе святыня была перабудавана ў рэтраспектыўна-рускім стылі, зменены дэкор над праёмамі, а таксама завяршэнне вежы-званіцы, над сяродкрыжжам з’явілася цыбулепадобная глаўка.

У 1921 годзе святыню вяр­нулі каталіцкай супольнасці. У выні­ку рэканструкцыі былі разабраны вежа-званіца і крухта, на іх месцы ўзвялі шасцікалонны порцік. Новую вежу-званіцу (трох’ярусную чацверыковую шатровую) пабудавалі ў стылі неакласіцызм справа перад касцёлам. Касцёл быў ізноў асвечаны пад гістарычным тытулам Найсвяцейшага Імя Марыі Панны. Колькасць вернікаў вярэй­каў­скай парафіі перад Другой сусветнай вайной была больш за 2000 чалавек, да парафіі належала драўляная капліца на парафіяльных могілках, пабудаваная на мяжы 1920-30-х гадоў.

У жніўні 1952 касцёл быў зноў зачынены, будынак перададзены мясцоваму саўгасу пад зернесховішча. Вернікі абсталявалі капліцу на парафіяльных могілках. У 1959 ўлады знялі парафію з рэгістрацыі. Але ў 1990 годзе будынак вярнулі католікам і адразу ж пачалася рэстаўрацыя касцёла.

Архітэктура[правіць | правіць зыходнік]

Касцёл зараз бязвежавы і безапсідны. Прамавугольны ў плане аднанефавы аб’ём па баках фланкіраваны купальнымі чатырохграннымі ратондамі. Галоўны фасад пазначаны шасці­калонным порцікам, у конхавых нішах усталяваны каменныя фігуры святых Пятра (злева) і прарока Маісея. Пасярэдзіне бакавых фасадаў змешчаны трохвугольныя фран­тоны. Касцёл накрыты двух­схільным бляшаным дахам.

Касцёльны ўчастак абнесены бутавай агароджай з брамай у выглядзе атынкаваных цагляных слупкоў.

Інтэр’ер[правіць | правіць зыходнік]

Інтэр’ер залавы, перакрыты плоскай падшыўной атынкаванай столлю. Унутры тры мураваныя алтары. Галоўны алтар старажытны, у стылі класіцызм, дзве пары пілястраў нясуць трохвугольны франтон з Усёвідушчым Вокам, у цэнтры змешчаны абраз Уваскрасення Пана Езуса. Бакавыя алтары створаны ўжо пасля адраджэння касцёла: у левым змешчаны абраз Маці Божай Вастрабрамскай, у правым — тытульны абраз св. Станіслава (парафіяне лічаць, што тытул касцёла падвойны — яшчэ св. Станіслава, біскупа і мучаніка). Пад касцёлам знаходзіцца крыпта-пахавальня (замураваная ў 1990-я гады). На пілястрах прэсбітэрыя змешчаны гіпсавыя выявы святых апосталаў Якуба і Паўла (незвычайнае суседства звязана, магчыма, з тым, што выявы астатніх Апосталаў знаходзіліся на пілястрах малітоўнай залы). Над уваходам зроблены балкон арганных хораў, які абапіраецца на ўнутраны тамбур.

Капліца[правіць | правіць зыходнік]

Могілкавая капліца прамавугольная ў плане з трохграннай алтарнай часткай, накрытая двухсхільным дахам з вальмамі над алтаром. Уваход пазначаны невялікай крухтай, галоўны фасад завершаны чацверыковай вежачкай.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Кулагін А. М. Каталіцкія храмы на Беларусі: Энцыкл. даведнік / А. М. Кулагін; маст. І. І. Бокі. — 2-е выд. — Мн.: БелЭн, 2001.— 216 с.: іл. ISBN 985-11-0199-0.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]