Міхаіл Кірылавіч Баброўскі

З пляцоўкі Вікіпедыя
(Пасля перасылкі з М. Баброўскі)
Jump to navigation Jump to search
Міхаіл Кірылавіч Баброўскі
Michał Babroŭski. Міхал Баброўскі.jpg
Дата нараджэння 8 (19) лістапада 1784
Месца нараджэння
Дата смерці 21 верасня (3 кастрычніка) 1848 (63 гады)
Месца смерці
Грамадзянства
Род дзейнасці вучоны
Навуковая сфера Палеаграфіі, багаслоўе
Месца працы Віленскі ўніверсітэт
Навуковая ступень доктар навук
Альма-матар Віленскі ўніверсітэт
Commons-logo.svg Міхаіл Кірылавіч Баброўскі на Вікісховішчы

Міхаіл (Міхал) Кірылавіч Баброўскі (8 (19) лістапада 1784, в. Волька Выганоўская, цяпер Бельскі павет, Падляшскае ваяводства, Польшча — 21 верасня (3 кастрычніка) 1848, мяст. Шарашова Пружанскага павета) — славіст, арыенталіст, багаслоў, даследчык старажытных славянскіх рукапісаў і старадрукаваных кірылічных выданняў, доктар багаслоўя (1823)[1], канонік Брэсцкага капітула (1817).

Член Археалагічнай акадэміі ў Рыме, парыжскага і лонданскага азіяцкіх навуковых таварыстваў, Таварыства гісторыі і старажытнасцяў расійскіх пры Маскоўскім універсітэце, камітэта па выпрацоўцы харвацкага правапісу ў Далмацыі[1].

Міхаіл Баброўскі разам з Iгнатам Даніловічам лічыцца адным з першых творцаў «беларускага нацыянальнага адраджэння»[2] альбо «беларускай нацыянальнай ідэі»[3].

Валодаў беларускай мовай, за які лічыў падляшскі дыялект без «акання», «дзекання», «цекання», з мяккімі «дзь» і «ць» і поўнымі канчаткамі інфінітываў, напрыклад «ходити»[4].

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Сям'я[правіць | правіць зыходнік]

Паходзіць са старадаўняга беларускага шляхецкага роду. Бацька — Кірыла Баброўскі — быў высвечаны на ўніяцкага святара берасцейскім грэка-каталіцкім біскупам Сімяонам Млоцкім у 1779 годзе, яго маці — Ганна з роду Крупскіх. У сям'і было пяцёра сыноў, аднак у жывых засталіся толькі старэйшы Язэп і малодшы Міхал[5].

Адукацыя[правіць | правіць зыходнік]

Навучаўся ў Кляшчэляўскай царкоўнай школе і піярскім вучылішчы ў Драгічыне, Беластоцкай гімназіі (скончыў у 1806 годзе) і Галоўнай духоўнай семінарыі пры Віленскім універсітэце (скончыў у 1812 годзе). У 1811 годзе атрымаў ступень магістра філалогіі, у 1812 годзе стаў магістрам багаслоўя, у 1814 — магістрам філасофіі[5]. Прыняў пасвячэнне ў 1815, з 1817 канонік брэсцкі.

Праца ў Віленскім універсітэце[правіць | правіць зыходнік]

У 1817—1822 гг. у замежнай навуковай камандзіроўцы ад Віленскага ўніверсітэта[1], наведаў славянскія землі, Францыю і Італію і вывез адтуль значную колькасць кніг, якія ён прадаў потым Віленскай семінарыі.

З 1822 г. прафесар Віленскага ўніверсітэта. У 18221824 гадах і пасля перапынку з 1826 года прафесар экзегетыкі і герменеўтыкі Віленскага ўніверсітэта. З 1823 доктар тэалогіі. Заснавальнік беларуска-літоўскага філалагічнага гуртка ў Віленскім універсітэце[1]. Выступаў супраць паланізацыі і лацінізацыі[1].

Следства і высылка[правіць | правіць зыходнік]

У сувязі са следствам, разгорнутым М. М. Навасільцавым(руск.) бел. па справе тайных студэнцкіх таварыстваў філаматаў і філарэтаў, быў разам з прафесарамі Ю. Галухоўскім(руск.) бел., І. Даніловічам, І. Лялевель адхілены ад выкладання і высланы з Вільні.

У 18241824 гадах знаходзіўся ў спасылцы ў базыльянскім манастыры ў Жыровіцах.

Дзякуючы заступніцтву мецэната М. П. Румянцава ў 1826 годзе Баброўскаму атрымаў магчымасць вярнуцца ва ўніверсітэт[6]

У 1833 практычна быў сасланы ў мястэчка Шарашова, дзе быў святаром да канца жыцця. У сувязі з пераследаваннем грэка-католікаў перайшоў у праваслаўе. Займаўся навукай і выхаваннем пляменніка Паўла, бацька якога заўчасна памёр. Памёр ад халеры.

Навуковая дзейнасць[правіць | правіць зыходнік]

Даследаваў унікальныя калекцыі славянскіх рукапісаў і старадрукаў, увёў у навуковы ўжытак многія помнікі пісьменства. Адзін з пачынальнікаў скарыназнаўства, які нанова адкрыў для еўрапейскай навукі імя Ф. Скарыны. Толькі невялікая частка яго рукапіснай спадчыны апублікавана пры жыцці, частка знікла адразу пасля смерці даследчыка.

Супральскі рукапіс[правіць | правіць зыходнік]

Супрасльскі рукапіс

Яшчэ гімназістам зацікавіўся архівам і бібліятэкай Супрасльскага манастыра каля Беластока, дзе ў 1822 годзе выявіў Супрасльскі зборнік[1], адзін з вельмі важных кірылічных помнікаў царкоўнаславянскай мовы. Баброўскі паведаміў пра гэта Вастокаву(руск.) бел., які ў 1825 годзе надрукаваў вынікі сваіх даследаванняў. Частка рукапісу (118 лістоў) трапіла да Копітара і захоўваецца ў Любляне; яна была выдадзена Міклошычам(руск.) бел. пад назвай "Monumenta linguae paleoslovenicæ е codice Supraslensi "(Вена, 1851). Частка (два сшыткі) захоўваецца ў пецярбургскай Расійскай нацыянальнай бібліятэцы; астатняя частка патрапіла ў бібліятэку графаў Замойскіх у Варшаве і захоўваецца цяпер у польскай Нацыянальнай бібліятэцы.

Іншая дзейнасць[правіць | правіць зыходнік]

Збіраў матэрыялы пра дзейнасць Швайпольта Фіёля, Францыска Скарыны, Івана Фёдарава, Пятра Мсціслаўца. Склаў навуковае апісанне старажытных кірылічных і глаголічных помнікаў пісьменства, якія захоўваюцца ў Ватыканскай бібліятэцы. Увёў у навуковы абарот шэраг важных помнікаў гісторыі і культуры.

За свае навуковыя працы Баброўскі быў абраны членам археалагічнай акадэміі ў Рыме, Азіяцкага грамадства ў Парыжы і Лондане, Таварыства гісторыі і старажытнасцяў Расійскіх пры Маскоўскім універсітэце(руск.) бел..

Працы[правіць | правіць зыходнік]

  • шмат дробных артыкулаў у «Dziennik Wileński» 1824—1826
  • Wyobrażenie nauki Pisma św., jej części i literatury (в «Dzieje dobroczynności Krajowej i zagranicznej», 1823)
  • «Archeologia biblica» (Вільна, 1829)
  • «Wiadomość historiczna o Universytecie Wileńskim» (1828)

Памяць[правіць | правіць зыходнік]

Імя Баброўскага нададзена Лабараторыі вывучэння духоўнай культуры Падляшша (Масква) і вуліцы ў Шарашове.

Зноскі

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Бобровский Михаил Кириллович // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 62. — 737 с.
  2. Ю. А. Лабынцаў. Баброўскі Міхаіл Кірылавіч // Энцыклапедыя гісторыі Беларусі. У 6 т. Т. 1: А — Беліца / Беларус. Энцыкл.; Рэдкал.: М. В. Біч і інш.; Прадм. М. Ткачова; Маст. Э. Э. Жакевіч. — Мн.: БелЭн, 1993. С. 248.
  3. Латышонак А. Народзіны беларускай нацыянальнай ідэі // Спадчына. — Мінск: Полымя, 1992. — № 1. — С. 14.
  4. Латышонак А. Народзіны беларускай нацыянальнай ідэі. — Спадчына. — 1992. — С. 12.
  5. 5,0 5,1 Марціновіч, А. Як дрэва з белавежскай пушчы // Наша Вера. — 2000. — № 1.
  6. Баброўскі Міхаіл Кірылавіч. Ганцавіцкі краязнаўча-інфармацыйны партал. Праверана 22 жніўня 2011.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]