Недайка

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Вёска
Недайка
Краіна
Вобласць
Раён
Сельсавет
Каардынаты
Першае згадванне
Колькасць двароў
123
Насельніцтва
298 чалавек (2004)
Часавы пояс
Тэлефонны код
+375 2336
Аўтамабільны код
3
Недайка на карце Беларусі ±
Недайка (Беларусь)
Недайка
Недайка (Гомельская вобласць)
Недайка

Не́дайка[1] (трансліт.: Niedajka, руск.: Недойка) — вёска ў Буда-Кашалёўскім раёне Гомельскай вобласці. Уваходзіць у склад Губіцкага сельсавета.

На поўначы мяжуе з лесам. Паблізу ёсць паклады гліны.

Геаграфія[правіць | правіць зыходнік]

Размяшчэнне[правіць | правіць зыходнік]

У 18 км на паўднёвы захад ад раённага цэнтра і чыгуначнай станцыі Буда-Кашалёўская (на лініі Жлобін — Гомель), 55 км ад Гомеля.

Транспартная сетка[правіць | правіць зыходнік]

Побач аўтадарога Жлобін — Гомель. Планоўка складаецца з прамалінейнай вуліцы, арыентаванай з паўднёвага захаду на паўночны ўсход, да якой з поўдня пад прамым вуглом далучаюцца дзве паралельныя паміж сабой вуліцы і завулак. Забудова двухбаковая, пераважна драўлянымі дамамі сядзібнага тыпу. У 1986 годзе пабудаваны цагляныя дамы на 50 кватэр, у якіх змесцаваліся перасяленцы з забруджаных радыяцыяй месцаў пасля Чарнобыльскай катастрофы.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

У складзе Расійскай імперыі[правіць | правіць зыходнік]

Па пісьмовых крыніцах вядомая з XIX стагоддзя як вёска ў Рагачоўскім павеце Магілёўскай губерні. З 1825 года дзейнічала вінакурня, якая забяспечвала спіртнымі напоямі ўсе карчмы найблізкіх вёсак. Па рэвізіі 1858 года валоданне памешчыка Перасвет-Солтана. Пасля адмены прыгоннага права жыхара вёскі ў 1861 годзе адмовіліся адбываць двухдзённую паншчыну ў карысць памешчыка. Для ўціхамірвання сялян была выклікана рота Магілёўскага рэзервовага батальёна. У 1862 годзе адкрыта школа, якая ззнаходзілась ў наёмнай сялянскай хаце (у 1889 годзе 52 вучні), у 1915 годзе для яе быў пабудавана ўласны будынак. Памешчык Новікаў у 1878 годзе меў 7623 дзесяцін зямлі, 4 млыны і сукнавальню. У 1886 годзе знаходзіліся 2 вятракі, вадзяны і валовы млыны. Дзейнічаў хлебазапасны магазін. Цэнтр воласці (да 9 траўня 1923 года), у склад якой у 1885 годзе ўваходзілі 20 населеных пунктаў з агульнай колькасцю 747 двароў. Па перапісу 1897 года знаходзіліся: народнае вучылішча, Свята-Траецкая царква (адкрыта ў 1873 годзе — драўляная, а ў 1894 годзе пабудавана каменны будынак), хлебазапасны магазін, магазін, 6 вятракоў, маслабойня, 2 гамарні, карчма, аддзяленне паштовай сувязі. Побач быў фальварак. У 1909 годзе 1562 дзесяцін зямлі. У фальварку Недайка — 1783 дзесяціны, у другім фальварку — 2609 дзесяцін зямлі. Мелася лякарня, з 1911 года пры школе працавала бібліятэка. У 1912 годзе арганізавана крэдытнае таварыства. Дзейнічаў шклозавод, канфіскаваны ў траўні 1917 года. 20 чэрвеня 1924 года ў выніку пажару згарэлі 263 пабудовы ў 58 гаспадарках.

Найноўшы час[правіць | правіць зыходнік]

25 сакавіка 1918 года згодна з Трэцяй Устаўной граматай Недайка была абвешчана часткай Беларускай Народнай Рэспублікі. З 1 студзеня 1919 года ў адпаведнасці з пастановай І з’езда КП(б) Беларусі Недайка увайшла ў склад БССР.

З 20 жніўня 1924 года да 1986 года цэнтр Недайскага сельсавета Буда-Кашалёўскага раёна Бабруйскай, з 27 кастрычніка 1927 года Гомельскай (да 26 ліпеня 1930 года) акруг, з 20 лютага 1938 года Гомельскай вобласці.

У 1929 годзе арганізаваны калгасы «Агульная праца» і «Граніт», працавала цагельня, 4 вятракі, крупарушка, кузня, лякарня, фельчарскі пункт, хата-чытальня. Падчас Вялікай Айчыннай вайны ў баях за вёску ў лістападзе 1943 года загінулі 78 савецкіх салдат і партызан (пахаваны ў брацкай магіле на могілкі). Вызвалена 28 лістапада 1943 года. За гады вайны загінулі 113 жыхароў вёскі.

Дапаможная гаспадарка аграфірмы «Тэхсервіс» і сельгаспрадпрыемства «Недайка», камбінат бытавога абслугоўвання, лесапільня, млын, сярэдняя школа, клуб, бібліятэка, аддзяленне сувязі, магазін, фельчарска-акушэрскі пункт.

У 1969 годзе ў вёску перасяліліся жыхары пасёлка Новая Сямёнаўка.

У склад Недайскага сельсавета ўваходзілі да 1930 года пасёлак Доўгія, да 1936 года пасёлак Новая Недайка, пасёлак Пакроўскі, да 1955 гады пасёлак Новыя Рэйкі, да 1969 года пасёлкі Новая Сямёнаўка, Янаўка.

Да 1 снежня 2009 года вёска ўваходзіла ў склад Старабудскага сельсавета[2].

Славутасці[правіць | правіць зыходнік]

Насельніцтва[правіць | правіць зыходнік]

Колькасць[правіць | правіць зыходнік]

  • 2004 год — 123 гаспадаркі, 298 жыхароў.

Дынаміка[правіць | правіць зыходнік]

  • 1858 год — 50 двароў, 475 жыхароў.
  • 1886 год — 88 двароў, 688 жыхароў.
  • 1897 год — 150 двароў, 1114 жыхароў (паводле перапісу).
  • 1909 год — 190 двароў, 1356 жыхароў.
  • 1925 год — 249 двароў.
  • 1959 год — 537 жыхароў (паводле перапісу).
  • 2004 год — 123 гаспадаркі, 298 жыхароў.

Вядомыя выхадцы[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

  1. Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь: Гомельская вобласць: нарматыўны даведнік / Н. А. Багамольнікава і інш.; пад рэд. В. П. Лемцюговай. — Мн.: Тэхналогія, 2006. — 382 с. ISBN 985-458-131-4 (DJVU).
  2. «Об изменении административно-территориального устройства Буда-Кошелевского района Гомельской области». Решение Гомельского областного Совета депутатов от 1 декабря 2009 г. № 277(руск.) 

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Гарады і вёскі Беларусі: Энцыклапедыя. Т.1, кн.1. Гомельская вобласць/С. В. Марцэлеў; Рэдкалегія: Г. П. Пашкоў (галоўны рэдактар) і інш. — Мн.: Белэн, 2004. 632с.: іл. Тыраж 4000 экз. ISBN 985-11-0303-9 ISBN 985-11-0302-0

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]