Севастопаль

Населены пункт
Севастопаль
укр.: Севастополь руск.: Севастополь крымскатат.: Акъяр
Сцяг Герб
44°36′18″ пн. ш. 33°31′21″ у. д.
Краіна	Украіна
Унутраны падзел	4 раёны
Кіраўнік	Міхаіл Уладзіміравіч Разважаеў[d]
Гісторыя і геаграфія
Заснаваны	1783
Ранейшыя назвы	Ахтыяр (1783-1784, 1797-1826)
Вышыня цэнтра	15 м
Водныя аб’екты	Чорнае мора
Часавы пояс	UTC+03:00 і UTC+2
Насельніцтва
Насельніцтва	▼485 386 чал. (2022)
Нацыянальны склад	рускія — 81 % украінцы — 14,2 % крымскія татары — 0,75 %
Канфесійны склад	праваслаўе
Афіцыйная мова	украінская і руская
Лічбавыя ідэнтыфікатары
Тэлефонны код	0692
Паштовы індэкс	99000–99699
Аўтамабільны код	92 і СН
sevastopol.gov.ru (руск.)
Паказаць/схаваць карты
Севастопаль
Медыяфайлы на Вікісховішчы

Севасто́паль (укр. і руск.: Севастополь) — горад на Крымскім паўвостраве, на беразе Чорнага мора. Ва Украіне мае спецыяльны адміністрацыйны статус. У Расii мае статус аднаго з 3-х гарадоў федэральнага значэння (нароўні з Масквой i Санкт-Пецярбургам).

Порт, ваенна-марская база.

Гісторыя

У старажытнасці тут знаходзіўся антычны горад Херсанес Таўрычаскі.

Сучасны горад Севастопаль быў заснаваны ў 1783 годзе, пасля далучэння Крыма да Расіі, як база рускай чарнаморскай эскадры. Спачатку называўся Ахціяр (белы ўцёс), з 1784 — Севастопаль (з грэч. — велічны горад). З 1802 уваходзіў у Таўрычаскую губерню. У 1804 аб’яўлены галоўным ваенным портам Чорнага мора. Праславіўся ў час Крымскай вайны (Севастопальская абарона, 1854—1855). З 1875 злучаны чыгункай з Сімферопалем. У канцы XIX ст. буйны прамысловы цэнтр. У Рэвалюцыю 1905—1907 гадоў тут адбылося Севастопальскае паўстанне (1905).

З 1917 у складзе Таўрычаскай савецкай рэспублікі, акупіраваны англійскімі, французскімі і грэчаскімі войскамі. У 1920 вызвалены Чырвонай Арміяй. З 1921 горад у Крымскай аўтаномнай савецкай сацыялістычнай рэспубліцы РСФСР. У Вялікую Айчынную вайну адбылася гераічная Севастопальская абарона (1941—42). Вызвалены ў выніку Крымскай аперацыі (1944).

З 1954 года ў складзе Крымскай вобласці Украіны. У лютым—сакавіку 2014 года, пасля адхілення ад улады ва Украіне Віктара Януковіча, Севастопаль стаў адным з цэнтраў падзей, якія прывялі да фактычнага далучэння Крыма да Расіі.

30 кастрычніка 2022 года здзейснена атака з выкарыстаннем беспілотных апаратаў на караблі Чаарнаморскага флоту Расіі на рэйдах Севастопаля. 13 верасня 2023 года нанесены ракетны ўдар па суднарамонтным заводзе імя Арджанікідзэ, 22 верасня атакаваны штаб Чаарнаморскага флоту Расіі.

Насельніцтва

Насельніцтва складае 379.200 чал. (2007 г.).

Нацыянальны склад насельніцтва, % (паводле перапісаў):

Народы	2001 г.	1989 г.
Рускія	71,6	74,4
Украінцы	22,4	20,7
Беларусы	1,6	1,9
Татары	0,7	0,3
Крымскія татары	0,5	0,1
Армяне	0,3	0,1
Яўрэі	0,3	0,7

Помнікі

• Касцёл Святога Клімента
• Помнік Адміралу Карнілаву

Вядомыя асобы

Асноўны артыкул: Вядомыя асобы Севастопаля

• Аркадзь Цімафеевіч Аверчанка
• Анастасія Бабурава
• Валянцін Мікалаевіч Макараў (1919—1972) — лётчык, удзельнік Вялікай Айчыннай вайны, Герой Савецкага Саюза (1943)
• Аляксандр Патупа
• Рыгор Якаўлевіч Ліберзон (1903—1966) — урач-неўролаг. Доктар медыцынскіх навук (1941), прафесар.

Літаратура

• Севастопаль // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 2002. — Т. 14. — С. 287. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0238-5 (т. 14).

Спасылкі

• Севастопаль Архівавана 12 чэрвеня 2009. — даведнік, фотагалерэя на партале Украіны (руск.)
• Партал Гасцям Севастопаля Архівавана 23 снежня 2010. — (руск.)