Стэн Лі

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Стэн Лі
англ.: Stan Lee
Партрэт
Імя пры нараджэнні: англ.: Stanley Martin Lieber[1]
Род дзейнасці: выдавец, кінапрадзюсар, акцёр, пісьменнік, comics writer, рэдактар, журналіст, пісьменнік-фантаст, кінаакцёр, салдат, тэлевядучы, сцэнарыст, выканаўчы дырэктар, акцёр агучвання, выканаўчы прадзюсар
Дата нараджэння: 28 снежня 1922(1922-12-28)[2][3][…]
Месца нараджэння:
Дата смерці: 12 лістапада 2018(2018-11-12)[7] (95 гадоў)
Месца смерці:
Жонка: Joan B. Lee[d]
Альма-матар:
Узнагароды і прэміі:
Аўтограф: Signature of Stan Lee.svg
Сайт: therealstanlee.com
Commons-logo.svg Стэн Лі на Вікісховішчы

Стэн Лі (англ.: Stan Lee; сапраўднае імя — Стэнлі Марцін Лібер (англ.: Stanley Martin Lieber), 28 снежня 1922[11], Нью-Ёрк, ЗША — 12 лістапада 2018) — вядомы амерыканскі пісьменнік, акцёр, прадзюсер, тэлевядучы, сцэнарыст, рэдактар і стваральнік мноства натуралістычных персанажаў коміксаў[12][13], а таксама былы прэзідэнт і старшыня савета дырэктараў вядомага выдавецтва «Marvel Comics». Ці таксама вядомы як акцёр кіно і тэлебачання, ён зняўся ў многіх фільмах у якасці камео або роляў другога плана.

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Нарадзіўся ў Нью-Ёрку, у кватэры сваіх габрэйскіх бацькоў-імігрантаў румынскага паходжання, Селіі (народжаная Саламона) і Джэка Ліберыя[11][14][15], на рагу 98-й заходняй вуліцы ў канцы заходняга авеню Манхэтэна[11]. Бацька Стэна навучаўся як закройшчык, але працаваў мала, асабліва пасля вялікай дэпрэсіі, таму сям’я пераехала на авеню Форт-Вашынгтон[16]. Калі Лі было амаль 9 гадоў, нарадзіўся яго першы і адзіны брат, Лары. Да таго часу, як Лі стаў падлеткам, сям’я стала жыць у аднапакаёвай кватэры на 1720 Юніверсіці-авеню ў Брукліне. Лі c братам жылі ў адным пакоі, а іх бацькі спалі побач на раскладывающемся канапе.[17]

Стэн Лі скончыў сярэднюю школу Выступаюць Клінтана ў Бронксе[18], куды да гэтага пераехала яго сям’я. З’яўляючыся ненаедныя чытачом, малады Стэн працаваў на многіх работах: ён займаўся напісаннем некралогаў для службы навін і прэс-рэлізаў па Нацыянальнай праграме сухотнага цэнтра, дастаўкай сэндвічаў у офісы (у тым ліку і ў Рокфеллеровский цэнтр), а таксама продажам падпісак на газету New York Herald Tribune.

У кастрычніку 1942 года быў прызваны ў армію ЗША, дзе праслужыў да кастрычніка 1945 года.

Стэн Лі дапамаглі стаць такім вядомым многія людзі, такія як: Робі Саламон (дзядзька Стэна)[19], рэдактар Timely Comics Джо Сайман, выдавец коміксаў Марцін Гудман. Акрамя гэтага, жонкай Гудмана была Джын — стрыечная сястра Стэна[20].

У супрацоўніцтве з некалькімі мастакамі (самыя вядомыя — Джэк Кірбі і Стыў Дзітка) ён стварыў мноства вядомых персанажаў коміксаў, такіх як Чалавек-павук, Жалезны чалавек, Халк, Фантастычная чацвёрка і Людзі Ікс.

Стэн Лі сыграў эпізадычныя ролі ў многіх фільмах, знятых па матывах коміксаў Marvel Comics. У прыватнасці: «Людзі Ікс», «Людзі Ікс: Апошняя бітва», «Чалавек-павук», «Чалавек-павук 2», «Чалавек-павук 3: Вораг у адлюстраванні», «Жалезны Чалавек», «Падшыванец», «Халк», «Неверагодны Халк», «Фантастычная чацвёрка», а таксама многія іншыя. У фільме «Фантастычная чацвёрка 2: Уварванне Сярэбранага серфера» ён хоча трапіць на вяселле Рыда Рычардса і Сьюзан Шторм, але яго не пускаюць, так як яго няма ў спісах гасцей. Сцэна доўжыцца некалькі секунд, і Ці два разы называе сваё імя, пасля чаго яго выганяюць. Стэн Лі ўпершыню сыграў самога сябе ў фільме Кевіна Сміта «Лоботрясы»: Стэн сустракаецца з адным з галоўных персанажаў па імя Бродзі (акцёр Джэйсан Лі) і распавядае яму гісторыю сваёй няўдалай любові, навучаючы героя на прымірэнне са сваёй уласнай любоўю (актрыса Шеннен Доэрці).

Таксама яму і яго коміксах прысвечана 16-я серыя трэцяга сезону серыяла «Тэорыя вялікага выбуху». У канцы серыі Стэн Лі ўдзельнічае ў сцэне з галоўнымі героямі серыяла.[21]. Яшчэ адна ролю на тэлебачанні — кіроўца аўтобуса ў 16-й серыі першага сезона серыяла «Героі»[22]. Акрамя гэтых роляў, Ці ўдзельнічаў у стварэнні мангі «Heroman»[23].

Сумесна з Джонам Бускема з’яўляецца аўтарам кнігі «How to Draw Comics. The Marvel Way». У мультсерыяле «Чалавек-павук» у апошняй серыі пятага сезону з’яўляецца ў паралельным вымярэнні як стваральнік коміксаў пра Чалавека-павука.

Цяпер[калі?] Стэн вядзе свой канал у YouTube «Свет герояў»

У пачатку 2016 года пісьменнік прызнаўся ў значным пагаршэнні гледжання, з-за якога ён страціў магчымасць чытаць і пісаць[24].

Цікавыя факты[правіць | правіць зыходнік]

  • Стэн Лі любіць фільмы з Брусам Лі[25].
  • Стэн Лі з’яўляўся ў мультсерыяле «Сімпсаны» у ролі самога сябе
  • Любімыя пісьменнікі Стэна Лі: Стывен Кінг, Герберт Уэлс, Марк Твэн, Артур Конан Дойл, Уільям Шэкспір, Чарльз Дыкенс і Харлан Элісан[26].
  • Стэн Лі часта мільгае ў гульні Lego Marvel Super Heroes. Таксама з’яўляецца ў ёй гульнявым персанажам і валодае сумессю здольнасцяў такіх герояў як Чалавек-павук, Цыклоп, Містэр Фантэстік і інш. Існуе гэтак жа працоўная версія аб тым, што выконваючы камео ў фільмах сусвету Марвел Стэн Лі гуляе персанажа па імі Усявышні (One-Above-All) які з’яўляецца Богам сусвету Marvel і яе творцам.
  • Стэн таксама часта з’яўляецца ў місіях гульні Lego Marvel Avengers, у якой з’яўляецца гульнявым персанажам, здольны ператварацца ў «Пышнага Халк», мае ў арсенале асаблівыя касцюмы «Жалезны Стэн» і «Стэнобой». Можа перасоўвацца на хуткіх хуткасцях; лётаць, выкарыстоўваючы дубінкі Сарвігаловы. Мае ў арсенале адмысловы шчыт.
  • Стэн Лі з’яўляецца ў мультфільме Горад Герояў, у ролі бацькі Фрэда.
  • Стэн Лі з’яўляецца камео ва ўсіх фільмах кінематаграфічнай сусвету «MARVEL».
  • Стэн Лі з’яўляўся ў мультсерыяле «Финес і Ферб» ў ролі прадаўца хот-догаў

Створаныя персанажы[правіць | правіць зыходнік]

Лі у 2011 годзе.
  • Чалавек-павук
  • Фантастычная чацвёрка
  • Людзі Ікс
  • Падшыванец
  • Жалезны чалавек
  • Халк
  • Жанчына-павук
  • Стріперэла
  • і многія іншыя

Ўзнагароды[правіць | правіць зыходнік]

  • У 1995 годзе уключаны ў залу славы Джэка Кербі.
  • У 2002 годзе атрымаў прэмію «Сатурн» у катэгорыі «Узнагарода за дасягненні ў кар’еры».
  • У 2008 годзе ўдастоены Нацыянальнай медалі ЗША ў галіне мастацтваў.

Кнігі[правіць | правіць зыходнік]

  • «How to Draw Comics. The Marvel Way» (сумесна з Джонам Бускема).
  • «Стэн Лі. Як маляваць коміксы»

Фільмаграфія[правіць | правіць зыходнік]

Акцёрскія працы[правіць | правіць зыходнік]

Астатнія працы[правіць | правіць зыходнік]

Акрамя акцёрства Стэн Лі таксама працуе ў іншых сферах кінематографа. Ён выступаў у ролі прадзюсара ў такіх фільмах, як: «Капітан Амерыка», «Нік Фьюри: Агент Щ. І. Т а», «Блэйд», «Людзі Ікс», «Блэйд 2», «Чалавек-павук», «Падшыванец», «Людзі Ікс 2», «Халк», «Карнік», «Чалавек-павук 2», «Блэйд 3: Троіца», «Электра», «Лясун», «Фантастычная чацвёрка», «Людзі Ікс: Апошняя бітва», «Прывідны гоншчык», «Чалавек-павук 3: Вораг у адлюстраванні», «Фантастычная чацвёрка: Уварванне Срэбнага серфера», «Жалезны чалавек», «Неверагодны Халк», «Карнік: Тэрыторыя вайны» і «Жалезны чалавек 2». Акрамя работ прадзюсара Стэн Лі быў нават монтажером відэа «Spider-Man: The Ultimate Villian Showdown». У 2016 ён зняў уласны серыял — «Шчасліўчык», галоўную ролю Гары Клейтана ў ім выканаў Джэймс Нэсбіт.

Крыніцы[правіць | правіць зыходнік]

  1. https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/stan-lee-creator-of-superheros-dies-at-95/2018/11/12/0ca938da-e6ac-11e8-a939-9469f1166f9d_story.html?noredirect=on&utm_term=.02561bf84b81
  2. Stan Lee // SNAC — 2010. Праверана 9 кастрычніка 2017.
  3. Stan Lee // Internet Speculative Fiction Database — 1995. Праверана 9 кастрычніка 2017.
  4. Stan Lee // Encyclopædia Britannica Праверана 9 кастрычніка 2017.
  5. http://www.people.com/people/article/0,,20072820,00.html
  6. http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1540-5931.2007.00480.x/full
  7. https://www.hollywoodreporter.com/news/stan-lee-marvel-comics-legend-721450
  8. http://www.tmz.com/2018/11/12/stan-lee-dead-dies-marvel-comics/
  9. https://web.archive.org/web/20181115131329/https://www.nytimes.com/2018/11/12/obituaries/stan-lee-dead.html Праверана 16 лістапада 2018.
  10. http://www.ny1.com/nyc/all-boroughs/news/2018/11/12/stan-lee-was-born-in-nyc---and-many-of-his-stories-took-place-there
  11. 11,0 11,1 11,2 Lee, Stan, and Mair, George.
  12. Wright, Bradford W. Comic Book Nation: The Transformation of Youth Culture in America (The Johns Hopkins University Press, 2003), ISBN 978-0-8018-7450-5, p. 207
  13. Wright, p. 218
  14. Renee Graham. Stan Lee and the Rise and Fall of the American Comic Book , The Boston Globe (2003-02-12). Праверана 26 лютага 2008.
  15. Stan Lee. FilmReference.com. Праверана 27 красавіка 2010.
  16. Lewine, Edward, "Sketching Out His Past", ''The New York Times Key Magazine'' Slide Show (September 4, 2007), Image 1. The New York Times. Праверана 27 красавіка 2010.
  17. Lewine, ''The New York Times'', Image 2. The New York Times. Праверана 27 красавіка 2010.
  18. Biography. StanLeeWeb.com. Архівавана з першакрыніцы 28 верасня 2007. Праверана 27 красавіка 2010.
  19. Per Timely Comics' wartime editor Vincent Fago in interview, Alter Ego vol. 3, #11 (November 2001)
  20. Lee and Mair, Excelsior, p.22
  21. DigitalSpy.com. DigitalSpy.com (28 студзеня 2010). Архівавана з першакрыніцы 17 сакавіка 2012. Праверана 27 красавіка 2010.
  22. Julia Ward. Stan Lee to make Heroes cameo , TV Squad (2007-02-07). Праверана 17 верасня 2010.
  23. Heroman (TV). Anime News Network. Праверана 27 красавіка 2010.
  24. Создатель Человека-паука потерял способность читать и писать. lenta.ru. Праверана 12 студзеня 2016.
  25. Stan’s Soapbox, Bullpen Bulletins, October 2000
  26. Stan’s Soapbox, Bullpen Bulletins, October 1998

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]