Усходняе партнёрства

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці

  Еўрапейскі Саюз

  Краіны Усходняга партнёрства

Усходняе партнёрства — праект Еўрапейскага Саюза, скіраваны на паглыбленне адносін з 6 краінамі былога СССР.

Ідэя праекта[правіць | правіць зыходнік]

Праект «Усходняе партнёрства» ініцыянаваўся пачаткова Польшчай і Швецыяй. Праект прадугледжвае падпісанне з 6 краінамі былога СССР (Беларусь, Украіна, Малдова, Грузія, Арменія, Азербайджан) на працягу наступных некалькіх гадоў дамоваў пра асацыяцыю, стварэнне зоны свабоднага гандлю і паступовае фармаванне адзінага рынку па прыкладзе таго, што ўжо існуе ў ЕС з такімі краінамі, як Нарвегія, Ісландыя і Ліхтэнштэйн.

Гісторыя праекта[правіць | правіць зыходнік]

Абвяшчэнне праекта міністрам замежных спраў Польшчы пры ўдзеле Швецыі адбылося 26 мая 2008 г.

Першы саміт краін-удзельніц праграмы «Усходняе партнёрства» адбыўся 7 мая 2009 г. у Празе, з удзелам Азербайджана, Арменіі, Беларусі, Грузіі, Малдовы і Украіны.

Першае пасяджэнне міністраў замежных спраў у рамках Усходняга партнёрства прайшло 9 снежня 2009 г. у Бруселі.

28—29 лістапада 2013 г. адбыўся Вільнюскі саміт Усходняга партнёрства, вынікі якога сталі прычынай Еўрамайдана (2013—2014) на Украіне.

21—22 мая 2015 г. у Рызе (Латвія) адбыўся саміт Усходняга партнёрства — з удзелам Украіны, Беларусі, Малдовы, Арменіі, Грузіі і Азербайджана.

Крытыка праекта[правіць | правіць зыходнік]

На думку расійска-беларускага палітолага Кірыла Коктыша, менавіта праект «Усходняе партнёрства» стаў тым праектам, які разваліў Украіну і з якога пачаўся ў 2014 г. распад тэрыторыі ўкраінскай дзяржавы[1]. Кірыл Коктыш лічыць, што Еўрапейскі Саюз будзе з таго часу імкнуцца не асацыяваць «Усходняе партнёрства» з сабой, а, хутчэй, будзе прадстаўляць яго як асобны ад Еўрасаюза праект[2].

Паводле ацэнкі расійскага эканаміста Міхаіла Хазіна ў студзені 2016 г., зона свабоднага гандлю Украіны з Еўрапейскім Саюзам не мае выгод для Украіны. Для Украіны было б лепш, каб зона свабоднага гандлю для Украіны была ўсё ж такі з Расіяй, а не з Еўрасаюзам, бо (пры ўсіх умовах свабоднага гандлю) што-небудзь прадаць у Еўрасаюз немажліва. На рынках Еўрасаюза існуюць квоты, абмежаванні, і самае галоўнае — нетарыфныя абмежаванні: еўрастандарты (даўжыня бананаў, круглявасць памідораў, вырошчванне прадуктаў у «правераным асяроддзі» і г.д.), якія значна ці цалкам абмяжоўваюць мажлівасці збыту замежных тавараў у краінах Еўрасаюза[3].

Украінскі бізнесмен-міліярдэр Юрый Касюк у студзені 2016 г. заявіў, што зона свабоднага гандлю Украіны з Еўрасаюзам не запрацавала з пачатку 2016 г., як меркавалася, бо ніякага адкрыцця рынкаў краін Еўрасаюза для ўкраінскай прадукцыі не адбылося: было падпісана шмат дакументаў аб выключэннях і абмежаваннях для экспарту ўкраінскіх тавараў у краіны Еўрасаюза — і таму гэтая зона свабоднага гандлю толькі ў адзін бок: толькі ў бок вольнага продажу тавараў краін Еўрасаюза на рынку Украіны[4].

Вольфганг Бюхеле, генеральны дырэктар хімічнага канцэрна «Dax Group Linde» (Германія) і адначасова новы кіраўнік «Усходняга камітэта нямецкай эканомікі» (Ost-Ausschuss, Ост-камітэт), 9 чэрвеня 2016 г. заявіў, што завышаныя чаканні постсавецкіх краін ад Асацыяцыі з ЕС з'яўляюцца «палітычнымі пралікамі» праграмы «Усходняга партнёрства»[5]. Бюхеле канстатаваў, што з моманту старту сваіх пагадненняў з ЕС ні адна з трох краін Еўраасацыяцыі (Грузія, Малдова і Украіна) не змагла павялічыць свой экспарт на рынак ЕС, а сама арыентацыя гэтых краін на еўраінтэграцыю мала што дае ў эканамічным плане, калі гэтыя краіны (Грузія, Малдова і Украіна) адначасова губляюць свае пазіцыі на еўразійскіх рынках (і, у першую чаргу, на рынку Расіі). Так, па словах Бюхеле, Украіна з дапамогай эканамічнай асацыяцыі з ЕС не змагла кампенсаваць свае страты ад закрыцця рынку Расіі для ўкраінскіх тавараў у 2014—2015 гг.: нягледзячы на атрыманыя прэферэнцыі, экспарт Украіны ў краіны ЕС у 2015 г. скараціўся на 7%, а яе агульны тавараабарот з ЕС паменшыўся з 38 млрд еўра у 2013 г. да 26 млрд. еўра ў 2015 г. Бюхеле упэўнены, што для збыту тавараў, якія Украіна вырабляе, яшчэ доўгія гады будзе патрэбны рынак Расіі, паколькі ў ЕС гэтыя тавары не адпавядаюць мясцовым патрабаванням або проста не патрэбныя, бо сваіх тавараў у ЕС у лішку. На думку Вольфганга Бюхеле, эканамічная асацыяцыя з ЕС толькі ў аддаленай перспектыве можа мець станоўчы эфект для Украіны, а ў сённяшніх інтарэсах германскага экспарту і інвестыцый у краіны Усходняй Еўропы — палітычнае замірэнне Расіі і Украіны і аднаўленне эканамічных сувязей паміж імі. Бюхеле выказаў упэўненасць, што для нямецкіх інвестараў геаграфічнае размяшчэнне Украіны будзе цікава тады, калі расійскі рынак для ўкраінскіх тавараў зноў будзе адкрыты, каб германскія інвестыцыі на Украіне змаглі працаваць на збыт украінскіх тавараў на расійскім рынку і рынку краін ЕАЭС. Бюхеле таксама прапанаваў Расіі аднавіць рэжым свабоднага гандлю для Украіны з яго датацыямі, пакідаючы праблему еўраасацыяцыі Украіны з ЕС за рамкамі праблемы[6]. Падобныя выказванні Вольфганга Бюхеле выклікалі неадкладнае здзіўленне і расчараванне ў пасла Украіны ў Германіі Андрэя Мельніка: па словах Мельніка, падобная лінія паводзін ЕС адносна Украіны — крывадушнасць і цынізм[7].

Зноскі

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]