Ціхан Мікалаевіч Годнеў

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Ціхан Мікалаевіч Годнеў
Ціхан Мікалаевіч Годнеў.jpg
Дата нараджэння 24 сакавіка (5 красавіка) 1893
Месца нараджэння
Дата смерці 29 кастрычніка 1982(1982-10-29) (89 гадоў)
Род дзейнасці вучоны
Навуковая сфера фізіялогія, біяхімія
Месца працы
Навуковая ступень доктар біялагічных навук
Альма-матар
Вядомы як заснавальнік навуковай школы па біясінтэзе хларафілу
Узнагароды і прэміі

Ціхан Мікалаевіч Го́днеў (5 красавіка 1893, Задонск, Ліпецкай вобласці, Расія — 29 кастрычніка 1982) — беларускі фізіёлаг раслін, заснавальнік навуковай школы па біясінтэзе хларафілу. Акадэмік АН Беларусі (1940; член-карэспандэнт, 1936), доктар біялагічных навук (1935), прафесар (1926). Заслужаны дзеяч навукі (1944). Прэмія імя Ціміразева АН СССР(руск.) бел. (1967)[2].

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Ціхан Годнеў нарадзіўся 6 красавіка 1893 г. у горадзе Задонску (Расія) ў сям'і настаўнікаў гімназіі. У 19031911 гг. вучыўся ў Яраслаўскай гімназіі разам з Максімам Багдановічам і Уладзімірам Аляксандравічам Энгельгардам, з якімі і пазней захоўваў цёплыя і сяброўскія адносіны. Пасля заканчэння гімназіі паступіў у Маскоўскі ўніверсітэт на натуральнае аддзяленне фізіка-матэматычнага факультэта, які з адзнакай скончыў у 1916 годзе. Працаваў у ім на кафедры фізіялогіі раслін[3].

У 1919 годзе пераходзіць на працу выкладчыкам анатоміі і фізіялогіі, а затым загадчыкам кафедрай Астраханскага ўніверсітэта. У 19231927 гадах — дацэнт, з 1926 года прафесар у Іванава-Вазнясенскім політэхнічным інстытуце[3].

У 1928 годзе пераехаў у Беларусь, дзе ў 19281941 гг. працаваў загадчыкам кафедры фізіялогіі раслін у Беларускай сельскагаспадарчай акадэміі у г. Горкі і Беларускім дзяржаўным універсітэце. У 1935 г. Ціхану Годневу была прысуджана навуковая ступень доктара біялагічных навук. У 19351941 гг. узначальваў кафедру фізіялогіі раслін біялагічнага факультэта БДУ, кіраваў працай па фотасінтэзе і біясінтэзе пігментаў у лабараторыі фізіялогіі раслін Інстытута біялогіі АН БССР. У 1936 годзе выбраны член-карэспандэнтам, а ў 1940 г. — акадэмікам АН БССР[3].

Падчас Вялікай Айчыннай вайны, у 1941-1943 гг. працаваў прафесарам Свярдлоўскага сельскагаспадарчага інстытута. У 1945-1969 гг зноў узначальваў кафедру фізіялогіі раслін біялагічнага факультэта БДУ, у 1945-1966 гг. таксама з'яўляўся загадчыкам лабараторыяй хларафіла ў Інстытуце эксперыментальнай батанікі АН БССР. У 1967-1969 гг. узначальваў аддзел хларафіла Лабараторыі біяфізікі і ізатопаў АН БССР[3].

Памёр 29 кастрычніка 1982 года[3].

Навуковая дзейнасць[правіць | правіць зыходнік]

«Пабудова органічнай матэрыі ў лісьце зялёнай расьліны». 1934

Аўтар навуковых прац па біяхіміі раслінных пігментаў. Выдвінуў ідэі аб фарміраванні хларафілу праз манапірол і лейказлучэнні(руск.) бел. парфірынаў(руск.) бел., аб адзіным працэсе сінтэзу хларафілу і гему(руск.) бел. з вугляводаў, аб адносна сталай колькасці хларафілу ў адзінцы аб'ёму хларапластаў[2].

Даказаў адзінства протахларафілу ў раслінным свеце, ператварыў протахларафілід(руск.) бел. у цемнаце ў хларафіл. Даследаваў стан фотасінтэтычных пігментаў у антагенезе ў залежнасці ад светлавых і тэмпературных умоў, механізм утварэння парфірынаў, а таксама змяненні хларапластаў у антагенезе[2].

Бібліяграфія[правіць | правіць зыходнік]

  • Строение хлорофилла и методы его количественного определения. — Мн., 1952
  • Хлорофилл. Его строение и образование в растении. — Мн., 1963
  • Вопросы биосинтеза хлорофилла и каротиноидов (в соавт.) — В кн.: Биохимия и биофизика фотосинтеза. М., 1965

Ушанаванне памяці[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

  1. Годнев Тихон Николаевич // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 25 лютага 2017.
  2. 2,0 2,1 2,2 Годнев Тихон Николаевич // Биографический справочник. — Мн.: «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. — Т. 5. — С. 153. — 737 с.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Тихон Николаевич Годнев
  4. Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Мінск / АН БССР. Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору; Рэдкал.: С. В. Марцэлеў (гал. рэд.) і інш.— Мн.: БелСЭ, 1988.— 333 с.: іл. ISBN 5-85700-006-8.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]