Юрый Анатольевіч Рыдкін

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Юрый Анатольевіч Рыдкін
Юрий Рыдкин.jpg
Асабістыя звесткі
Дата нараджэння 8 красавіка 1979(1979-04-08) (41 год)
Месца нараджэння
Грамадзянства
Альма-матар
Прафесійная дзейнасць
Род дзейнасці пісьменнік, паэт, празаік, калажыст
Гады творчасці 1996 — цяп. час
Кірунак постпостмадэрнізм[d], эклектызм[d], футуралогія і медыямастацтва[d]
Жанр проза, паэзія, калаж, пераклад і літаратурная крытыка
Мова твораў беларуская і руская
Commons-logo.svg Выявы на Вікісховішчы

Юрый Анатольевіч Ры́дкін (нар. 8 красавіка 1979, Гомель, Беларуская ССР) — паэт, празаік, калажыст, даследчык бот-паэзіі (жанру «размоў з ботамі»).

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

З 1986 па 1996 навучаўся ў агульнаадукацыйнай школе №3 горада Гомеля.

З 1996 па 2004 вучыўся на беларускім аддзяленні філалагічнага факультэта Гомельскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Францыска Скарыны.

6 кастрычніка 1998 года здзейсніў спробу самагубства, саскочыўшы з чыгуначнага моста ў Гомелі, у выніку чаго атрымаў траўму пазваночніка і пазбавіўся здольнасці хадзіць[1][2].

Творчасць[правіць | правіць зыходнік]

Аўтар[3][4][5] гіперспасылачнай паэзіі, канцэпцыю і спецыфіку якой адлюстраваў у маніфесце[6]. Па меркаванню Яўгеніі Рыц(руск.) бел., яна прадстаўляе сабой корпус эксперыментальных мультымедыйных твораў, дзе невідавочныя і асацыятыўныя выявы схаваны за клікабельным тэкстам. Гэты праект літаратурны крытык называе віртуальным помнікам няздзейсненай віртуальнай рэальнасці і пакаленню позных дзевяностых і ранніх нулявых, выгадаванаму на ідэі інтэртэксту[sources 1].

Стансавая лірыка паэта футуралагічнай накіраванасці.

У рамках «бот-паэзіі»[sources 2], як яе абазначыў літаратурны крытык Леў Аборын(руск.) бел., Рыдкін правёў шэраг мастацкіх дыялогаў са штучным інтэлектам віртуальнага галасавога памочніка «Аліса», сеткавага бота «Уільям Шэкспір» і іншых праграм. Сам аўтар называе свае art-размовы з ботамі — біякібермастацтвам ці бот-нон-фікшн. Яго працы прадстаўляюць сабой скрыншоты паэтычных дыялогаў з віртуальнымі суразмоўцамі.

У Facebook паэт правёў мастацкі дыялог з COVID-19. Скрыншоты гэтых fb-пастоў пад агульнай назвай «COVID-POETRY»[7] былі апублікаваны ў літаратурна-мастацкім альманаху.

Зрабіў шэраг фотакалажаў, якія былі адзначаны ўвагай фотамастака Васіля Ламакіна(руск.) бел. і тэарэтыка мастацтва Тэймура Даімі(руск.) бел..

Аўтар літаратурна-крытычных артыкулаў, прысвечаных прозе Вадзіма Месяца(руск.) бел. і Маргарыты Меклінай(руск.) бел., паэзіі Марыі Сцяпанавай(руск.) бел., Алы Гарбуновай(руск.) бел., Ірыны Котавай(руск.) бел., Віктара Лісіна(руск.) бел. і іншых.

Пераклаў на беларускую мову апавяданне Данііла Хармса(руск.) бел. «Перашкода»[8] і апавяданне Эдуарда Лімонава «Карабель пад чырвоным сцягам»[9], а таксама главу «Ultima Thule»[10] з апошняга і незавершанага рускага рамана Ўладзіміра Набокава.

Публікаваўся ў друкаваных і сеткавых выдавецтвах: «Сцяг(руск.) бел.», «Волга(руск.) бел.», «Цырк ”Алімп”(руск.) бел.», «Топас(руск.) бел.», «Сеткавая славеснасць(руск.) бел.», «Homo Legens(руск.) бел.», «Паўтоны(руск.) бел.», «Ліterraтура(руск.) бел.», «Ф-пісьмо», «Textura», «Stenograme», «Sygma», «Post(non)fiction», «Дыскурс», «Кастапраўда», «Артыкуляцыя», «Новая рэальнасць», «Наша філасофія», «Постмадэрн».

Крытычныя адзнакі[правіць | правіць зыходнік]

Літаратурны крытык Аляксей Канакоў(руск.) бел. называе Ю. Рыдкіна стваральнікам кіберзаумі[11], параўноўвае штодзённасць яго fb-публікацый з творчай плоднасцю паэта і мастака Зміцера Прыгава(руск.) бел.. Пры даследаванні працаў Рыдкіна крытык абапіраецца на тэорыю лінгвіста і семіётыка Юрыя Сцяпанава(руск.) бел. аб трохмернасці прасторы мовы і бачыць у art-дыялогах Рыдкіна з ботамі прагматыку аўтарскага жэсту, падрабязна аналізуе яго паэтычны бот-цыкл «1968-2018»[12], прысвечаны пяцідзесяцігоддзю Майскіх падзей у Францыі 1968. Рэцэнзент лічыць заўсёдны правал камунікацыі падставай для паэтычнага вымярэння Юрыя Рыдкіна, а праблематыку яго твораў — атрыманай у спадчыну ад п’ес А. П. Чэхава і вершаў Льва Рубінштэйна(руск.) бел.. На думку літаратуразнаўцы, праект Рыдкіна эстэтычна пераклікаецца з «генератыўнай паэтыкай» Жагуна(руск.) бел. і «Дорай Вей» Арсенева(руск.) бел.. Канакоў бачыць у творчасці Рыдкіна біхевіярысцкае даследаванне, аб’ектам якога стала ўся сучасная руская паэзія, а сам аўтар свядома ператварыўся ў бота рускай літаратуры дзеля дэманстрацыі ўсёй глыбіні адчужэння, якое ахапіла сучасных людзей. Крытык адзначае, што, нягледзячы на праграмныя заявы Рыдкіна аб неабходнасці эмансіпацыі машыннага, аб зліцці біялагічнага і кібернетычнага, у яго тэкстах адчуваецца нешта вельмі чалавечае[sources 3].

Літаратурны крытык Марыя Маліноўская(руск.) бел. даследуе вершы Ю. Рыдкіна і звяртае ўвагу на тое, як паэт асэнсоўвае траўмагаварэнне праз антыжыццё ў віртуальнай рэальнасці з лічбавымі чалавекападобнымі сутнасцямі. Рэцэнзент бачыць у гэтым асэнсаванні адсутнасць Іншага і зрашчэнне суб’екта з гэтай адсутнасцю. У рыдкінскай паэзіі традыцыйныя катэгорыі «Я» і «Ты» расшчэплены і не маюць ні адпраўшчыка, ні адрасата, што можа быць зразумета і як смерць, і як бессмяротнасць. Тэма смерці бачна і ў кампазіцыі тэксту, дзе яго фрагменты нібыта знішчаюць адзін другога і размешчаны не па леваму краю пачатка, а па праваму краю канца старонкі. Жыццё ў паэзіі Рыдкіна быццам праходзіць праз мытарствы, недаступныя ўспрыманню жывых, і мову з гэтай пазіцыі літаратуразнаўца лічыць унікальнай[sources 4].

Паэт, літаратурны рэдактар Андрэй Фаміцкі(руск.) бел. аналізуе паэму «Софт» як тэкст, напісаны стансавымі строфамі, дзе аўтар прыдумляе электронныя неалагізмы тэхнагеннай эры і ўспрымае знаходжанне лірычнага героя (што стаў часткай праграмнага кода) у кампутарным свеце як зацьменне, як смерць. Крытык лічыць канфліктнае развіццё паэмы нестандартным, а кожную страфу ў ёй разглядае як самастойны твор пры адзінай інтанацыйнай і тэматычнай аснове яе частак. Рэцэнзент бачыць у паэме спасылкі да тэксту «Бой пры Мадабалхане» Фёдара Свароўскага(руск.) бел. і да кінафільму «Анон(руск.) бел.» Эндру Нікола(руск.) бел.. Крытык мяркуе, што сёння Рыдкін піша так, як людзі будуць размаўляць заўтра[sources 5].

У 2019 годзе на старонках часопіса «Сцяг» адбылася дыскусія, прысвечаная новаму літаратурнаму пакаленню. Літаратурны крытык Уладзімір Каркуноў(руск.) бел. адзначыў, што размовы з ботамі становяцца асновай паэтыкі Юрыя Рыдкіна. Літаратуразнаўца бачыць у гэтым спалучэнне паэзіі і матэматыкі, алгарытмічны шок ад сутыкнення жывога і запраграміраванага, спробу зрабіць паведамленне не просталінейным[sources 6].

На думку літаратурнага крытыка і літаратуразнаўцы Юліі Падлубнавай(руск.) бел., у кіберпаэме «Ботие» прысутнічае спалучэнне і спантаннае чаргаванне розных фрагментаў мовы, што ператварае выказванне аўтара ў дынамічную і драматычную з’яву як складаны і незавяршальны працэс віртуалізацыі быцця і цялеснасці ў пункце перакрыжавання дыскурсаў, у пагранічнасці[sources 7].

Літаратурный крытык Таццяна Бонч-Асмалоўская(руск.) бел., аналізуючы «Размову з ботам», параўноўвае праграму-суразмоўцу паэта — з віртуальнай Галатэяй і бачыць у яе непрадказальных і смелых выказваннях прыкметы фемінізму, які з цягам часу павінен стаць віртуальным падмуркам для эмансіпацыі ўжо рэальных жанчын[sources 8].

Паэтэса і літаратуртрэгер (ад ням.: literaturträger — «носьбіт літаратуры», утворана па аналогіі з ням.: kulturträger — «носьбіт культуры») Галіна Рымбу(руск.) бел. лічыць «Размову з ботам» асабліва цікавай і адносіць яе да тэхнікі found poetry[sources 9].

Літаратуразнаўца, прафесар Алена Зейферт(руск.) бел. ацэньвае аповесць «Рэпрэсаваны стук» як раман-п'есу, у якой празаік шырока і глыбока прадэманстраваў сінхронныя перакрыжаванні розных вымярэнняў рэальнасці. Крытык лічыць гэтае пісьмо эксклюзіўным, дзе тое ці іншае слова прадстаўляе сабой міні-тэатр[sources 10].

Паэт і мастак Васіль Ламакін у аналізе фотакалажаў Ю. Рыдкіна зыходзіць з філасофскай працы Мішэля Фуко «Словы і рэчы(фр.) бел.» і ацэньвае дадзеныя калажы на падставе спецыфікі чалавека Адраджэння і чатырох тыпаў падабенства рэчаў свету: спадарожнічання (замыкання на самім сабе), эмуляцыі (падваення), аналогіі (адлюстравання) і сімпатыі (счаплення з самім сабой)[sources 11].

Мастак і тэарэтык мастацтва Тэймур Даімі мяркуе, што фотакалажы Ю. Рыдкіна знаходзяцца па-за межамі любога экспертнага фармату і праводзіць аналогію з калажамі Сяргея Параджанава. Даімі лічыць працы Рыдкіна лагічным вынікам яго эксперыментальных твораў у вобласці літаратуры, калі аўтар перайшоў ад вербальнага выказвання да візуальнага. Чорны фон фотакалажаў Рыдкіна для Даімі з’яўляецца прыкметай метафізічнага неспакою ў духу Караваджа. Мастацтвазнаўца бачыць у іх эклектычны прыём, ніяк не звязаны з постмадэрнізмам[sources 12].

Заўвагі[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі
Крыніцы
  1. Рыц Я. С. Водгук да паэтычнай падборкі «Гіперспасылачны clickуша» (руск.)  (HTML). Паўтоны (7 кастрычніка 2017). Праверана 4 ліпеня 2019.
  2. Аборын Л. У. Лепшае ў літаратурным інтэрнэце: 11 самых цікавых спасылак мінулага тыдня (руск.)  (HTML). Горкі (25 лістапада 2018). Праверана 4 ліпеня 2019.
  3. Канакоў А. А. Руская паэзія ў эпоху bot-to-bot-камунікацыі (руск.)  (HTML). Colta (22 кастрычніка 2018). Праверана 4 ліпеня 2019.
  4. Маліноўская М. Ю. Рэцэнзія на вершы «Сіметрыя смерці» (руск.)  (HTML). Волга №1 (22 студзеня 2020). Праверана 9 сакавіка 2020.
  5. Фаміцкі А. А. Рэцэнзія на паэму «Софт» (руск.)  (HTML). Топас (2 снежня 2019). Праверана 7 лютага 2020.
  6. Каркуноў У. У. Дыскусія. Новае літаратурнае пакаленне: ці існуе яно? (руск.)  (HTML). Сцяг №6 (22 кастрычніка 2019). Праверана 4 ліпеня 2019.
  7. Падлубнава Ю. С. Водгук да кіберпаэмы «Ботие» (руск.)  (HTML). Кастапраўда (8 сакавіка 2019). Праверана 4 ліпеня 2019.
  8. Бонч-Асмалоўская Т. Б. Водгук да art-дыялога «Размова з ботам» (руск.)  (HTML). Артыкуляцыя (22 кастрычніка 2019). Праверана 4 ліпеня 2019.
  9. Рымбу Г. Г. Восем паэтычных інтэрнэт-публікацый сакавіка 2019 года (руск.)  (HTML). Год літаратуры (30 сакавіка 2019). Праверана 4 ліпеня 2019.
  10. Зейферт А. І. Водгук да аповесці «Рэпрэсаваны стук» (руск.)  (HTML). Паўтоны (15 студзеня 2019). Праверана 4 ліпеня 2019.
  11. Ламакін В. Водгук да фотакалажаў «У рамках» (руск.)  (HTML). Sygma (30 студзеня 2019). Праверана 4 ліпеня 2019.
  12. Даімі Т. Водгук да фотакалажаў «У рамках» (руск.)  (HTML). Sygma (30 студзеня 2019). Праверана 4 ліпеня 2019.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]