Рэйнскі саюз

З пляцоўкі Вікіпедыя.
Перайсці да: рух, знайсці
Рэйнскі саюз
Rheinbund
Etats confederes du Rhin

Banner of the Holy Roman Emperor (after 1400).svg
12 ліпеня 1806 – 4 лістапада 1813


Wappen Deutscher Bund.svg
Medaille rheinbund 472.jpg
Герб
Сталіца Франкфурт
Пратэктар
 -  Напалеон I
Прымас
 - 1806 - 1813 Карл Тэадор фон Дальберг
 - 1813 Прынц Яўген Багарнэ
Напалеонаўскія войны
Гісторыя
 - 12 ліпеня 1806 Утварэнне
 - 6 жніўня 1806 Свяшчэнная Рымская імперыя распалася
 - 4 лістапада 1813 Распад

Рэйнскі саюз, таксама Рэйнскі саюз (ням.: Rheinbund, фр.: Confederation du Rhin) — складзены пад ціскам Напалеона I у 1806 годзе ў Парыжы саюз нямецкіх манархій, якія выйшлі са складу Свяшчэннай Рымскай імперыі.

Узнікненне і развіццё[правіць | правіць зыходнік]

Напачатку XIX стагоддзя Германія ўсё яшчэ заставалася Свяшчэннай Рымскай імперыяй германскай нацыі. У яе ўваходзіла больш 350 дзяржаў рознай ступені незалежнасці.

Аднак сярод германскіх княстваў вылучаліся Прусія, Саксонія, Баварыя, Вюртэмберг і асабліва Аўстрыя, якая з'яўлялася найбуйнейшым дзяржаўным утварэннем у Свяшчэннай Рымскай імперыі.

Гэтыя дзяржавы фармальна знаходзіліся ў падначаленні імператара і імперскага сойма, але фактычна валодалі поўнай незалежнасцю. Дваранства было неаднароднае па складзе і знаходзілася ў залежнасці ад князёў ці ад імператара; гарадское насельніцтва складалася з патрыцыянскіх сем'яў, гарадскіх бюргераў, чаляднікаў і вучняў, залежных ад майстроў. Сяляне былі галоўным чынам прыгоннымі. У параўнанні з іншымі краінамі, такімі як Англія і Францыя, Германію можна было назваць эканамічна, сацыяльна і палітычна адсталай.

" Французская рэвалюцыя быццам грымотная страла стукнула ў гэты хаос, званы Германіяй[1]. "

Напалеонаўскія войны перакроілі карту Германіі: з 51 вольнага горада Напалеон пакінуў усяго пяць, астатнія ж былі перададзены дзясятку найбуйнейшых дзяржаў. Той жа лёс спасціг сотні дробных княстваў, царкоўныя валадарствы і землі імперскіх рыцараў.

Пры падпісанні дамовы аб стварэнні Рэйнскага саюза 12 ліпеня 1806 года 16 паўднёва- і заходнегерманскіх княстваў афіцыйна абвясцілі пра свой выхад з рэйху і аб'яднанне ў канфедэрацыі пад патранажам Напалеона. Перад падпісаннем Напалеон паставіў перад удзельнікамі 24-гадзінны ультыматум, пры якім у выпадку адмовы ад падпісання французскія войскі мусілі быць уведзены ў паўднёва- і заходнегерманскія землі. Праз некалькі дзён пасля складання дамовы аб Рэйнскім звязе Франц II, які стаў у 1804 годзе імператарам Аўстрыйскай імперыі, зрокся ад пасаду Свяшчэннай Рымскай імперыі германскай нацыі і абвясціў пра яе скасаванне. Гэта было таксама выкананнем ультыматуму Напалеона.

Да 1808 года да Рэйнскага саюза далучыліся яшчэ 23 нямецкіх дзяржавы. Ужо з прычыны паразы Прусіі супраць Францыі ў бітве пры Ене ў яго склад увайшлі шматлікія цэнтральна- і паўночнагерманскія дробныя дзяржавы.

У 1808 годзе Рэйнскі саюз дасягнуў сваіх найвялікшых памераў. Ён ахопліваў чатыры каралеўствы, пяць вялікіх герцагстваў, трынаццаць герцагстваў, сямнаццаць княстваў, а таксама незалежныя ганзейскія гарады Гамбург, Любек і Брэмен. Апошнім да Рэйнскага саюза далучыўся князь Ангальт-Дэсау і атрымаў у адказ тытул герцага. Убаку засталіся толькі Прусія, Аўстрыя, залежнае ад Даніі герцагства Гольштэйн і Швецкая Памеранія. У 1810 годзе вялікія часткі паўночнай Германіі, якія ўключаюць вусці Эмса, Везера і Эльбы, былі анексаваныя непасрэдна напалеонаўскай Францыяй, каб лепш кантраляваць кантынентальную блакаду Англіі.

Гісторыя Германіі

Старажытнасць
Дагістарычная Германія
Старажытныя германцы
Вялікае перасяленне народаў
Сярэднявечча
Франкская дзяржава
Усходне-Франкскае каралеўства
Каралеўства Германія
Свяшчэнная Рымская імперыя Свяшчэнная Рымская імперыя
Стварэнне адзінай дзяржавы

Рэйнскі саюз 

Германія Германскі саюз

Германія Паўночнагерманскі саюз

Германскі рэйх
Германія Германская імперыя

Германія Веймарская рэспубліка
Германія Трэці рэйх

Германія пасля Другой сусветнай
Германія Зоны акупацыі: амер. + брыт. + сав. + франц.
Дэпартацыя немцаў
Германія ФРГ + Германія ГДР + Германія Зах. Берлін
Аб'яднанне Германіі 1990
Германія Сучасная Германія

Рэйнскі саюз быў у значнай меры ваенным альянсам, а яго члены былі абавязаны даваць Францыі шматлікія ваенныя кантынгенты. У адказ шматлікія з іх былі падняты ў статуце (Бадэн, Гесэн-Дармштат, герцагствы Клевэ і Берг сталі вялікімі герцагствамі, а Вюртэмберг і Баварыя — каралеўствамі), а таксама дасягнулі парой буйнага пашырэння сваіх валадарстваў. Прыязным сабе Рэйнскім саюзам Напалеон стварыў значную буферную прастору на паўночным усходзе Францыі. Ад рашэнняў Напалеона Рэйнскі саюз залежыў не толькі ў ваеннай сферы, але, у рамках кантынентальнай блакады Англіі, і ў гандлёвай палітыцы.

Паводле дамовы Рэйнскі саюз мусіў мець агульныя канстытуцыйныя органы, што аднак неўзабаве было адкінута з прычыны імкнення буйнейшых членаў саюза да самастойнасці. Бундэстаг, арганізаваны галоўным князем Карлам Тэадорам фон Дальбергом, так і не сабраўся, паколькі ў ім адмаўляліся ўдзельнічаць першым чынам Вюртэмберг і Баварыя.

У 1813 годзе, пасля паразы Напалеона ў Бітве народаў пад Лейпцыгам, Рэйнскі саюз распаўся. На сённяшні момант адзіным яго членам, які захаваў незалежнасць, з'яўляецца княства Ліхтэнштэйн.

Аўстрыя і Прусія ў складзе Шостай кааліцыі прынялі ўдзел у перамозе над Напалеонам, якая давала Германіі новы шанец да аб'яднання.

Члены саюза[правіць | правіць зыходнік]

У наступных табліцах пералічаныя члены Рэйнскага саюза з датамі ўступа і выстаўлянымі ваеннымі кантынгентамі (у дужках): [2]

Каралеўствы і вялікія герцагствы[правіць | правіць зыходнік]

Сцяг Манархія Год далучэння Нататка
Вялікае герцагства Бадэн 12 ліпеня 1806 Сузаснавальнік; раней маркграфства (8000)
Каралеўства Баварыя 12 ліпеня 1806 Сузаснавальнік; раней герцагства (30,000)
Вялікае герцагства Берг 12 ліпеня 1806 Сузаснавальнік; былое Герцагства Берг, да якога было далучана Герцагства Клеўскае (5000)
Вялікае герцагства Гесэн 12 ліпеня 1806 Сузаснавальнік; былое ландграфства (4000)
Землі эрцканцлера (архібіскупства Рэгенсбург, княства Ашафенбург) 12 ліпеня 1806 Сузаснавальнік; з 1810 — Frankfurt-Grossherzogtum.PNG Вялікае герцагства Франкфурт
Каралеўства Саксонія 11 снежня 1806 Былое герцагства (20,000)
Каралеўства Вестфалія 15 лістапада 1807 Створана Напалеонам (25,000)
Каралеўства Вюртэмберг 12 ліпеня 1806 Сузаснавальнік; былое герцагства (12,000)
Вялікае герцагства Вюрцбург 23 верасня 1806 Створана Напалеонам (2000)

Княствы і герцагствы[правіць | правіць зыходнік]

Сцяг Манархія Год далучэння Нататка
Герцагства Анхальт-Бернбург 11 красавіка 1807 (700)
Герцагства Анхальт-Дэсау 11 красавіка 1807 (700)
Герцагства Анхальт-Кетэн 11 красавіка 1807 (700)
Герцагства Арэнберг-Мепен 12 ліпеня 1806 Сузаснавальнік; медыятызаванае 13 снежня 1810 (4000)
Княства Гогенцоллерн-Хехінген 12 ліпеня 1806 Сузаснавальнік (4000)
Княства Гогенцоллерн-Зігмарынген 12 ліпеня 1806 Сузаснавальнік (4000)
Княства Ізенбург-Бірштайн 12 ліпеня 1806 Сузаснавальнік (4000)
Княства Лейен 12 ліпеня 1806 Сузаснавальнік; былое графства (4000)
Княства Ліхтэнштэйн 12 ліпеня 1806 Сузаснавальнік (4000)
Княства Ліпэ-Дэтмольд 11 красавіка 1807 (650)
Герцагства Мекленбург-Шверын 22 сакавіка 1808 (1900)
Герцагства Мекленбург-Стрэліц 18 лютага 1808 (400)
Герцагства Насау (Узінген і Вайльбург) 12 ліпеня 1806 Аб'яднанне княстваў Nassau-Usingen.png Насау-Узінген і Flag of the House of Nassau-Weilburg.png Насау-Вайльбург, якія з'яўляліся сузаснавальнікамі Рэйнскага саюза (4000 кожнае)
Герцагства Альдэнбург 14 кастрычніка 1808 13 снежня 1810 анексавана Францыяй (800)
Княства Рэйс-Эберсдорф 11 красавіка 1807 (400)
Княства Рэйс-Грэйц 11 красавіка 1807 (400)
Княства Рэйс-Лобенштайн 11 красавіка 1807 (400)
Княства Рэйс-Шлейц 11 красавіка 1807 (400)
Княства Зальм 25 ліпеня 1806 Сузаснавальнік; 13 снежня 1810 года анексавана Францыяй (4000)
Герцагства Саксен-Кобург-Заальфельд 15 снежня 1806 (частка ад 2000 для саксонскіх герцагстваў)
Герцагства Саксен-Гота-Альтэнбург 15 снежня 1806 (частка ад 2000 для саксонскіх герцагстваў)
Герцагства Саксен-Гільдбурггаўзен 15 снежня 1806 (частка ад 2000 для саксонскіх герцагстваў)
Герцагства Саксен-Мейнінген 15 снежня 1806 (частка ад 2000 для саксонскіх герцагстваў)
Герцагства Саксен-Веймар 15 снежня 1806 (частка ад 2000 для саксонскіх герцагстваў)
Княства Шаўмбург-Ліпэ 11 красавіка 1807 (650)
Княства Шварцбург-Рудальштат 11 красавіка 1807 (650)
Княства Шварцбург-Зондэрсхаўзен 11 красавіка 1807 (650)
Княства Вальдэк 11 красавіка 1807 (400)

Карты[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

  1. Ф. Энгельс. Маркс К. і Энгельс Ф., Соч., т. 5, з. 7
  2. Creation of the Confederation of the Rhine, 12 July, 1806

Шаблон:Няма спасылак