Такелау

Такелау
Tokelau
Tokelau

Сцяг Такелау Герб Такелау -9.118056, -171.860556
Нацыянальны гімн Такелау
Афіцыйныя мовы	такелау, англійская
Сталіца
Найбуйнейшы горад	Атафу
Форма кіравання	Канстытуцыйная манархія
Кіраўнік дзяржавы Адміністратар	Елізавета II Дэвід Пейтан
Плошча • Усяго	247-я ў свеце 12 км²
ВУП   • Разам (1993)   • На душу насельніцтва	$1,5 млн  (228-ы) $1035
Этнахаронім	такелау
Валюта	Новазеландскі долар
Інтэрнэт-дамен	.tk
Тэлефонны код	+690
Часавы пояс	-10

Такела́у (англ.: Tokelau) — залежная тэрыторыя Новай Зеландыі, размяшчаецца на трох каралавых атолах, якія маюць агульную назву — астравы Такелау.

Гісторыя

Такелау былі заселеныя палінезійцамі, якія рухаліся з іншых астравоў Акіяніі. У 1889 годзе Вялікабрытанія ўсталявала тут свой пратэктарат, а ў 1916 годзе далучыла астравы да сваёй калоніі Астравы Гілберта і Лагуны. У 1925 годзе брытанцы перадалі ўладу над астравамі Новай Зеландыі. З 1926 да 1948 года Такелау былі далучаныя да Заходняга Самоа, якое ў той час таксама знаходзілася ў залежнасці ад Новай Зеландыі.

Да 1979 году на астравы прэтэндавалі Злучаныя Штаты, якія ў 1925 годзе анексавалі востраў Свейн які адносіўся да Такелау. У 1979 годзе паміж ЗША і Новай Зеландыяй была падпісана дамова, згодна з якой ЗША прызналі новазеландскую ўладу на Такелау, а Новая Зеландыя прызнала амерыканскую ўладу над Свейнам. Аднак гэтую дамову не прызнала мясцовая ўлада Такелау, якая лічыць Свейн сваёй тэрыторыяй.

Палітыка

Фармальна кіраўніком тэрыторыі з'яўляецца брытанская каралева Елізавета II, ад імя якой непасрэдным кіраўніком тэрыторыі з'яўляецца Дэвід Пэйтан. Мясцовым прэм’ер-міністрам з'яўляецца Курэса Насау, які кіруе мясцовай радай, што складаючаецца з прадстаўнікоў трох астравоў. Заканадаўчая ўлада належыць аднапалатнаму парламенту (45 дэпутатаў), у склад якога выбіраюцца па 15 прадстаўнікоў ад кожнага вострава.

Замежныя зносіны і абарону астравоў забяспечвае Новая Зеландыя, а ўсімі ўнутранымі справамі займаюцца мясцовыя ўлады.

Геаграфія

Такелаў знаходзіцца на групе астравоў — астравы Такелау, якія складаюцца з трох каралавых атолаў: Атафі, Нукунону і Факаофа. Астравы знаходзяцца паміж Гаваямі і Новай Зеландыяй. Тут няма ніякіх марскіх партоў і аэрапортаў.

Адміністрацыйны падзел

Такелау падзяляецца на тры адміністрацыйныя адзінкі згодна з колькасцю атолаў. Дынастычнае кіраванне мясцовымі ўладарамі атолаў было ліквідаванае ў 1916 годзе брытанцамі, але ў канцы 1980-х гадоў адбылася рэстаўрацыя дынастычнага кіравання, толькі цяпер мясцовыя ўладары завуцца Faipule, ці «кіраўнікі ўраду».

Эканоміка

Такелаў мае вельмі слабую эканоміку. Дэфіцыт бюджэту складае 82 %, СУП на аднаго жыхара вагаецца вакол $1000 у год. Эканамічнае жыццё тэрыторыі трымаецца на дапамозе Новай Зэляндыі, якая капмэнсуе дэфіцыт бюджэта і з'яўляецца асноўным знешнеэканамічным партнёрам Такелау.

Асноўнымі сельскагаспадарчымі культурамі з'яўляюцца какосавая пальма, хлебнае дрэва, папая і бананы.

Дэмаграфія

На выспах жыве 1411 чалавек (2011 г.), у асноўным такелау, палінезійцы, якія карыстаўцца англійскай і такелаўанскай мовамі. Слаба развітая эканоміка тэрыторыі выклікае працоўную міграцыю, якая кіруецца ў асноўным у бок Новай Зеландыі. Штогод колькасць насельніцтва скарачаецца на 0,9 %.

Спасылкі

• На ВікіСховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Такелау
• Афіцыйны сайт урада Такелау (англ.) 
• Інфармацыя пра Такелау (ням.)