Грамадзянская вайна ў Емене

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
 Грамадзянская вайна ў Емене
Асноўны канфлікт: Другая халодная вайна

Yemeni Civil War.svg

     Пад кантролем Вышэйшага палiтычнага савета (Хусіты)      Пад кантролем урада аль-Хадзі і саюзнікаў      Пад кантролем Паўднёвага пераходнага савета      Пад кантролем Ансар аль-Шарыя, Аль-Каіда на Аравійскім паўвостраве і Ісламская дзяржава

Мапа бягучай ваеннай сітуацыі ў Емене (англ.)
Дата з 19 верасня 2014 года
Месца Емен
Вынік канфлiкт працягваецця
Праціўнікі
Емен Урад аль-Хадзi
Замежныя войскi:

пры падтрымцы:
Flag of the United States.svg ЗША[4]
Flag of the United Kingdom.svg Вялікабрытанія[5][6]
Flag of Pakistan.svg Пакістан[7]
Flag of Switzerland.svg Швейцарыя[8]
Flag of Somalia.svg Самалі[9]
Flag of Italy.svg Італія[10]

Емен ВПС

пры падтрымцы:
Flag of Eritrea.svg Эрытрэя[13]
Flag of Iran.svg Іран[14]
Flag of North Korea.svg КНДР[15]

Flag of South Yemen.svg Сепаратысты Паўднёвага Емена

пры падтрымцы:
Flag of the United Arab Emirates.svg ААЭ[11][12]

AQMI Flag asymmetric.svg Ісламская дзяржава
AQMI Flag asymmetric.svg Ансар аль-Шарыя
Flag of al-Qaeda in Iraq.svg АКАП
Страты
невядомая колькасць урадавых салдат, 2500[16]—5700[17][18] замежных ваеннаслужачых загiнулi як мiнiмум 11000 паўстанцаў загiнулi[19][20][21]
невядома больш за 1000 баевiкоў загiнулi[22]
Агульныя страты
91600 чалавек загiнулi, з якix 11700 мiрныя жыхары[23]
Commons-logo.svg Аўдыё, фота, відэа на Вікісховішчы

Грамадзянская вайна ў Емене[24] — узброены канфлікт у Емене паміж урадавымі войскамі і хусітамі.

Перадгісторыя і прычыны[правіць | правіць зыходнік]

У пачатку 2004 г. адбылося паўстанне шыітаў на поўначы краіны з мэтай аднаўлення тэакратычнай манархіі, якая была ў Паўночным Емене да вайсковага перавароту 1962 г., а таксама супраць палітычнага хаўрусу Емена са Злучанымі Штатамі.

У 2009 г. распачаліся баявыя дзеянні паміж шыітамі і ўрадавымі войскамі Емена і Саудаўскай Аравіі. Кіраўніцтва Емена абгрунтавала ўварванне Саудаўскай Арабіі смерцю двух памежнікаў, забітых паўстанцамі.

У 2010 г. было заключана замірэнне.

Але ж у 2011 г. сітуацыя пачала пагаршацца: сутыкненні паміж шыітамі і сунітамі аднавіліся. На тэрыторыі Емена чынна распачала дзеянні «Аль-Каіда».

Храналогія падзей[правіць | правіць зыходнік]

2014[правіць | правіць зыходнік]

  • З 2 лютага па 9 ліпеня 2014 г. разгарнулася бітва за Амран.
  • 8 ліпеня 2014 года хусiты ўзялі штурмам горад Амран, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай мухафазы, падчас якога хусiты разграмілі і ўзялі штурмам штаб 310-й бранятанкавай брыгады, забіўшы яе камандзіра Хаміда аль-Кашыбі[25]. Абодва бакі абвінавачвалі адзін аднаго ў правакаванні баявых дзеянняў і парушэнні папярэдне дасягнутага 23 чэрвеня перамір’я[26]. На наступны дзень пасля штурму ВПС Емена ажыццявілі авіяўдары па ўрадавых будынкаў і захопленаму штабу брыгады[27].
  • 9 ліпеня паўстанцы цалкам ўсталявалі кантроль над Амранам.
  • У сярэдзіне жніўня 2014 года хусiты пачалі праводзіць у шэрагу рэгіёнаў краіны масавыя дэманстрацыі пасля таго, як улады абвясцілі аб скарачэнні субсідый на нафтапрадукты, што прывяло да росту коштаў на бензін у два разы. Асноўным патрабаваннем была адстаўка «карумпаванага кабінета»[28].
  • У вераснi пачалася бітва за Сану (Сталіцу Емена). Бітва скончалася перамогай паўстанцаў.
  • 14 кастрычніка хусiты ўсталявалі кантроль над горадам Дамар і ваеннай базай Першай бранятанкавай дывізіі ў правінцыі Хадэйда.
  • 15 кастрычніка хусiты ўвайшлі ў горад Iбб з насельніцтвам у 350 тыс. чалавек, не сустрэўшы супраціву з боку сілаў бяспекі і мясцовых жыхароў[29].
  • 25 кастрычніка ў гарыстай мясцовасці ў цэнтры Емена на фоне барацьбы джыхадзістаў «Аль-Каіды» і прадстаўнікоў мясцовых суніцкіх племянных кланаў з паўстанцамі-шыітамі з руху «Аль-Хусі», амерыканскім беспілотнікам быў нанесены авіяўдар, ахвярамі якога сталі не менш траіх ісламістаў[30].
  • У снежні 2014 года, нягледзячы на ​​падпісанае ў верасні мірнае пагадненне, хусiты працягнулі ўзброеную барацьбу, узяўшы пад кантроль большую частку гарадоў Архаб, Хадэйда, будынкі дзяржаўнай нафтавых кампаній і дзяржаўнай газеты «ас-Сауро» у Сане[31].

2015 г.[правіць | правіць зыходнік]

  • 15 лютага 2015 г. хусіты распачалі аблогу Адэна.
  • З прычыны паспяховых дзеянняў паўстанцаў 26 лютага 2015 г. кааліцыя арабскіх дзяржаў на чале з Саудаўскай Аравіяй распачала інтэрванцыю ў Емен.
  • З 25 сакавіка па 22 ліпеня ішла бітва за Адэн паміж хусітамі і сіламі арабскай кааліцыі. 22 ліпеня хусіты былі канчаткова вытулены з Адэна.
  • 8 верасня да вайны на баку еменскага ўрада супраць хусітаў далучыўся Кувейт.

2016 г.[правіць | правіць зыходнік]

  • 710 мая 2016 года ЗША разгарнулі 15 верталётаў Apache і 5 Black Hawk, а таксама 100 салдат спецпрызна на авіябазе Аль-Анад ў правінцыі Лахдж[32]. ЗША адправілі атрад сухапутных войскаў на нявызначаны час у адказ на запыт ААЭ ад 15 красавіка, з мэтай падтрымкі суніцкіх апазіцыі і саудаўскай кааліцыі, а таксама барацьбы з «Аль-Каідай»[33]. ВПС ЗША наносілі ўдары па тэрарыстах АКАП[34][35].
  • 16 ліпеня 2016 г. ААЭ распачалі вывад сваіх вайскоўцаў з Емена.

2017 г.[правіць | правіць зыходнік]

  • 5 чэрвеня 2017 г. Катар спыніў усялякія баявыя дзеянні на тэрыторыі Емена з прычыны абвінавачванні Катару ў падтрымцы тэрарызму.

2018 г.[правіць | правіць зыходнік]

  • 28 студзеня 2018 г. сепаратысты, якія выступаюць за аддзяленне Паўднёвага Емена, захапілі ў горадзе Адэн шэраг дзяржаўных устаноў, уключаючы будынак урада.
  • 30 красавіка 2018 г. ААЭ высадзілі з паветра больш за 100 вайскоўцаў, артылерыю і бронетэхніку на еменскім востраве Сакотра і захапілі яго, ніякага ваеннага супраціву на архіпелагу аказана не было.
  • 13 чэрвеня 2018 г. войскi саудаўскай кааліцыі пачалі аперацыю «Залатая перамога» на заняты хусітамі стратэгічны партовы горад Хадэйда, нягледзячы на папярэджанні ААН аб магчымасці вялікай гуманітарнай катастрофы.
  • 16-17 чэрвеня паміж саудаўскай кааліцыяй і хусітамі завязаліся баі за аэрапорт Хадэйда. У выніку аэрапорт перайшоў пад кантроль кааліцыі[37]. Пазней, аднак, яны адступілі пад націскам хусітаў. 19 чэрвеня кааліцыя зноў заняла тэрыторыю аэрапорта.
  • 2 ліпеня ваенна-паветраныя сілы iншаземнай кааліцыі нанеслі ўдары па штаб-кватэры хусітаў у мухафазе Хадэйда.
  • 27 жніўня ВПС саудаўскай кааліцыі нанеслі серыю удараў па міжнароднаму аэрапорце г. Сана, падчас якіх былі разбураны будынкі тэхнічных служб аэрапорта і знішчаны грамадзянскі самалёт.
  • 9 верасня па меншай меры 84 чалавекі загінулі ў сутыкненнях праўрадавых сіл Емена з мяцежнікамі-хусiтамi (прыхільнікі руху «Ансар Алах») блізу еменскага партовага горада Хадэйда пасля зрыву кансультацый, запланаваных у Жэневе.
  • 11 верасня вайскоўцы Емена працягваюць наступаць на порт Хадэйда. Вайскоўцы забілі высокапастаўленага камандзіра-хусiта Абу Хашэмі, якi кантралiраваў ваенныя пастаўкі ў Хадэйду, а таксама які адказваў за колькаснае папаўненне паўстанцаў.
  • 12 верасня вайскоўцы Емена ўзялі пад кантроль дарогу, якая злучае Хадэйду са сталіцай Санай.
  • 13 верасня Саудаўская кааліцыя пайшла на новы штурм еменскай Хадэйды.
  • 15 верасня ў Емене 15 чалавек загінулі і 20 параненыя ў ходзе паветраных налётаў, якія ажыццяўляюцца кааліцыяй на чале з Аб’яднанымі Арабскімі Эміратамі і Каралеўствам Саудаўская Аравія.
  • 18 верасня Арабская кааліцыя абвясціла пра шырокамаштабны наступ на порт Хадэйда.
  • 21 верасня Вайскоўцы Йемена захапілі базу паўстанцаў на ўсход ад порта Хадэйда.
  • 24 кастрычніка ў Хадэйда ахвярамі авіяўдару сталі 15 чалавек.
  • 7 лістапада войскi саудаўскай кааліцыі аблажылi Хадэйду.
  • 9 лістапада войскi Йемена пачалi новую аперацыю ў Хадэйда.
  • 10 лістапада войскi Йемена адбілi ў мяцежнікаў найбуйнейшы шпіталь у Хадэйда.
  • 12 лістапада ў баях за горад Хадэйда ў Емене за суткі загінулі 149 чалавек.
  • 19 лістапада xусiты заявілі аб спыненні нападаў на арабскую кааліцыю ў Емене.
  • 29 лістапада xусiты заявілі пра знішчэнне баявога верталёта Саудаўскай Аравіі. Таксама былі ліквідаваныя два пілоты.
  • 2 снежня ў Емене xусiты захапілі супрацоўніка ААН.
  • 5 снежня xусiты і «ўрадавая кааліцыя» Емена гатовыя да перамоваў, якія павінны адбыцца 6 снежня.
  • 11 снежня еменскiя паўстанцы-xусiты збілі самалёт-выведнік кааліцыі на чале з Саудаўскай Аравіяй на захадзе краіны.
  • 13 снежня бакі канфлікту ў Емене на кансультацыях у Швецыі дасягнулі пагаднення па порце Хадэйда і вываду войскаў.
  • 14 снежня ваюючыя бакі павінны пакінуць еменскі горад Хадэйда на працягу 45 дзён.

2019 г.[правіць | правіць зыходнік]

  • 5 студзеня 2019 г. у стратэгічна значным горадзе Хадэйда аднавіліся баявыя дзеянні. Баявыя дзеянні супалі ў часе з візітам спецпасланніка генеральнага сакратара ААН па Емену Марціна Грыфітса ў краіну. Урадавыя сілы і атрады паўстанцаў з руху «Ансаруллах» (хусiты) абвінавацілі адзін аднаго ў парушэннi рэжыму спынення агню. У камандаванні ўрадавых сілаў заявілі, што сутыкненні разгарэліся ў раёне аднаго з будынкаў ВНУ на поўдні Хадэйды.
  • 10 студзеня беспілотны лятальны апарат, які належаў паўстанцам-хусiтам, атакаваў ваенны парад еменскага ўрада на адной з найбуйнейшых ваенных баз «Аль-Анд» ў правінцыі Лахдж на поўдні Емена. У выніку нападу былі параненыя па меншай меры шэсць высокапастаўленых асоб (пасля двое з іх памерлі). Усяго было паведамлена пра шэсць загінулых і амаль двух дзясятках параненых[38].
  • 14 студзеня прадстаўнікі ўзброеных сілаў Емена заявілі пра тое, што ў правінцыі Эд-Далі ў цяжкіх баях хусiты страцілі звыш 20 апалчэнцаў, у іх ліку быў камандзір батальёна Абу аль-Карар[39].
  • Чэрвень: Аб’яднаныя Арабскія Эміраты (ААЭ) пачалі вывад войскаў з Емена (прадстаўнік уладаў ААЭ заявіў, што «перамяшчэння войскаў былі (…), але мы не выводзім іх з Емена»). ААЭ скарачаюць ваенную прысутнасць у Емене з-за боязі, звязаных з канфліктам ЗША і Ірана[40].
  • 7 жніўня ў Адэне пачаліся сутыкненні памiж сіламi ўрада і сепаратыстаў-прыхільнікаў Пераходнага савета Паўднёвага Емена. Сілы «Пояса бяспекі», якія падпарадкоўваюцца Савету, захапілі ваенныя базы ў сталiцы, дзяржустановы і прэзідэнцкі палац Машык. У баях загінулі 40 чалавек, 260 былі параненыя[41].
  • У ноч на 14 верасня прадпрыемствы Saudi Aramco, нацыянальнай нафтавай кампаніі Саудаўскай Аравіі, падвергнуліся нападу беспілотных лятальных апаратаў. Былі атакаваныя найбуйнейшы ў свеце нафтаперапрацоўчы комплекс у пасёлку Абкайк на ўсходзе краіны і раён, у якім размяшчаецца нафтавае радовішча Хурайс, другое па велічыні ў каралеўстве. Пасля нападаў на прадпрыемствах ўспыхнулі моцныя пажары. Гэтыя напады прывялі да скарачэння здабычы нафты ў Саудаўскай Аравіі прыкладна ў два разы. Адказнасць за напад узялі на сябе хусiты, якія заявілі, што напады былі праведзены з дапамогай дзесяці беспілотных апаратаў. Яны паабяцалі ў далейшым ажыццяўляць яшчэ больш нападаў на саудаўскія аб’екты[42][43].
  • 20 верасня арабская кааліцыя на чале з Саудаўскай Аравіяй пачала ваенную аперацыю супраць ваенных аб’ектаў паўстанцаў на поўначы Хадэйды ў Емене. Прадстаўнік кааліцыі палкоўнік Туркі аль-Малікі ў сваім звароце па тэлеканалу «Аль-Арабія» заклікаў мірных грамадзян пазбягаць тых раёнаў, на якія нацэлена аперацыя. У сваю чаргу хусiты праз падкантрольны ім тэлеканал «Аль-Масiра» заявілі, што кааліцыя ў парушэнне мірных пагадненняў, заключаных раней у Швецыі, нанесла чатыры авіяўдару па адным з гарадскіх кварталаў Хадэйды[44]. У прамым эфіры тэлеканала «Аль-Масiра» кіраўнік палітсавета хусiтаў Махдзі аль-Машат абвясціў аб спыненні ракетных і паветраных удараў па Саудаўскай Аравіі. Лідар паўстанцаў падкрэсліў, што рух «Ансар Алах» чакае ад Эр-Рыяда аналагічных крокаў[45].

29 верасня непадалёк ад Наджрана хусiты акружылі і разграмілі тры брыгады УС КСА. Захоплена да 2000 палонных, забіта да 500 чалавек[18].

Гуманiтарная катастрофа[правіць | правіць зыходнік]

Намеснік Генеральнага сакратара ААН па гуманітарных пытаннях Стывен О’Браян ў студзені 2017 г. заявіў, што каля 2 мільёнаў еменцаў патрабуюць неадкладнай дапамогі, каб захаваць ці падтрымаць сваё жыццё, паўмільёна дзяцей у Емене востра пакутуюць ад недаядання. Гэтаму спрыяе марская блакада, устаноўленая кааліцыяй на чале з Саудаўскай Аравіяй. Яна павінна была прадухіліць трапленне зброі ў рукі паўстанцаў, але разам з гэтым у Емен перасталі паступаць харчаванне і паліва. Акрамя таго, ўдавы, сіроты, інваліды і пажылыя людзі перасталі атрымліваць дапамогу ад еменскага ўрада, а каля 1,25 мільёна работнікаў дзяржаўнага сектара не атрымліваюць зарплату[46]. Эксперты міжнародны арганізацыі Save the Children прааналізавалі дадзеныя ААН аб смяротнасці дзяцей з моцным недаяданьнем і прыйшлі да высновы, што ў перыяд з красавіка 2015 г. па кастрычнік 2018 гадоў ў ахопленым грамадзянскай вайной Емене ад голаду загінулі амаль 85 тысяч дзяцей[47].

У лістападзе 2017 г. лідар хусітаў Абдэль Малек аль-Хусі выступіў з пагрозай нанесці балючы ўдар па Саудаўскай Аравіі, калі тая працягне блакаду Емена. Пасля гэтага кааліцыя аслабіла блакаду, дапусціўшы гуманітарныя грузы ў захопленую хусiтамi сталіцу Сану, а таксама парты Хадэйда і Саліф[48].

У маi 2018 гады Кіраванне Вярхоўнага камісара ААН па правах чалавека паведаміла, што з вясны 2015 года ў Емене загінулі амаль 6,4 тыс. мірных жыхароў, больш за 10 тыс. пацярпелі, прычым большасць загінуўшых сталі ахвярамі удараў арабскай кааліцыі[49].

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

  1. 1,0 1,1 Abu Dhabi recruits mercenaries from Arab tribes of Chad and Niger to fight in Yemeni war
  2. American Conservative: Миру в Йемене препятсвует иностранное вмешательство
  3. Российские ЧВК пошли в Йемен
  4. U.S. supporting Saudi Arabia's military operation in Yemen
  5. British support of Saudi Arabian military should shame us all, says SNP MP
  6. Britain 'fuelling war in Yemen' through arms sales, says charity
  7. К войне в Йемене присоединился Пакистан
  8. Швейцария увеличила поставки оружия в страны, ведущие войны
  9. SOMALIA: Somalia finally pledges support to Saudi-led coalition in Yemen – Raxanreeb Online , RBC Radio (7 April 2015). Праверана 7 красавіка 2015.
  10. Италия за год удвоила оружейный экспорт
  11. Бойня в Йемене ведет к мировой войне | Колокол России
  12. Сателлиты ОАЭ захватили контролируемую властями провинцию в Йемене | NEWSru.co.il
  13. Houthi rise in Yemen raises alarm in Horn of Africa
  14. Iranian support seen crucial for Yemen's Houthis , Reuters (15 December 2014). Праверана 19 лютага 2015.
  15. North Korea's Balancing Act in the Persian Gulf (17 August 2015). Праверана 17 жніўня 2015. «"North Korea's military support for Houthi rebels in Yemen is the latest manifestation of its support for anti-American forces."».
  16. More than 1,000 Saudi troops killed in Yemen since war began , Al Jazeera (28 May 2018).
  17. 'Yemen's war is becoming as messy as the conflict in Syria' (17 сакавіка 2016).
  18. 18,0 18,1 Хуситы похвастались тысячами пленных солдат арабской коалиции. Московский Комсомолец (29 верасня 2019). Праверана 29 верасня 2019.
  19. Arab Coalition: 83 ballistic missiles fired by Houthis toward Saudi Arabia so far , Saudi Gazette .
  20. 'The Yemen war death toll is five times higher than we think – we can't shrug off our responsibilities any longer' (26 кастрычніка 2018).
  21. Sudanese Forces In Yemeni War (2 чэрвеня 2018).
  22. UAE aims to wipe out Yemen Al Qaeda branch. Dawn. Праверана 14 жніўня 2018.
  23. Magdy, Samy Database says 91,600 killed in Yemen fighting since 2015 (19 чэрвеня 2019).
  24. https://tvrain.ru/articles/chto_proishodit_v_jemene_kratkaja_predystorija_-384574/
  25. Ali Saeed Military shake up in Amran (англ.) . Yemen Times (15 ліпеня 2014). Праверана 11 мая 2016.
  26. Ali Ibrahim Al-Moshki Houthis hand over Al Qushaibi’s corpse to the state (англ.) . Yemen Times (22 ліпеня 2014). Праверана 11 мая 2016.
  27. الحوثيون يسيطرون على مدينة عمران القريبة من صنعاء (ар.) . France 24. Праверана 11 мая 2016.
  28. СМИ: в столице Йемена произошли столкновения между шиитскими повстанцами и армией
  29. Хуситы в Йемене заявили, что они защищают города от террористов
  30. Три боевика «Аль-Каиды» убиты беспилотником в Йемене.
  31. Гулиева, Эльнара Шиитское движение хоуситов в Йемене. Досье. ИТАР-ТАСС (20 студзеня 2015). Праверана 8 лютага 2015.
  32. О развёртывании военных вертолётов США в Йемене
  33. Американцы вводят войска в Йемен
  34. ТАСС: Международная панорама — США уничтожили 13 боевиков «Аль-Каиды» в Йемене
  35. В Йемене авиаударом США уничтожены 30 террористов, погибли 10 мирных жителей
  36. Аронов, Евгений США представили доказательства поставок Ираном оружия в Йемен (руск.) . Радыё Свабода (15 снежня 2017). Праверана 21 верасня 2018.
  37. Arab alliance close to capturing Hodeidah airport, Yemen military says (англ.) . Reuters (16 чэрвеня 2012). Праверана 21 верасня 2018.
  38. Дрон-убийца атаковал военную базу в Йемене: шестеро погибших
  39. В Йемене убит один из лидеров хуситов
  40. Арабские Эмираты начали вывод войск из Йемена // 28 июня 2019
  41. [1]
  42. Последствия атаки дронов на нефтяные объекты Саудовской Аравии. Главное
  43. Крупные нефтяные объекты загорелись из-за атаки дронов в Саудовской Аравии
  44. Арабская коалиция начала военную оперцию на севере Йемена РИА Новости, 20 сентября 2019 года
  45. Хуситы заявили об отказе от ракетных и авиаударов по Саудовской Аравии REGNUM, 20 сентября 2019 года
  46. В Йемене от голода страдают полмиллиона детей — ООН
  47. В Йемене за 3,5 года от голода умерли 85 тысяч детей (руск.)  (23 лістапада 2018). Праверана 5 снежня 2018.
  48. https://ria.ru/world/20171130/1509970180.html // РИА, 30 ноя 2018
  49. Арабской коалиции оказалось трудно не бомбить мирных жителей Йемена

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]