Грамадзянская вайна ў Емене

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
 Грамадзянская вайна ў Емене

Yemeni Civil War.svg

     Пад кантролем Вышэйшага палiтычнага савета (Хусіты)      Пад кантролем урада аль-Хадзі і саюзнікаў      Пад кантролем Паўднёвага пераходнага савета      Пад кантролем Ансар аль-Шарыя, Аль-Каіда на Аравійскім паўвостраве і Ісламская дзяржава

Мапа бягучай ваеннай сітуацыі ў Емене (англ.)
Дата з 19 верасня 2014 года
Месца Емен
Вынік канфлiкт працягваецця
Праціўнікі
Емен Урадавыя войскi

Замежныя войскi:

Емен ВПС
пры падтрымцы:
Flag of Eritrea.svg Эрытрэя[4]
Сцяг Ірана Іран[5]
Flag of South Yemen.svg Сепаратысты Паўднёвага Емена AQMI Flag asymmetric.svg Ісламская дзяржава
AQMI Flag asymmetric.svg Ансар аль-Шарыя
Flag of al-Qaeda in Iraq.svg АКАП
Страты
невядомая колькасць урадавых салдат, 2000[6]—5200[7] замежных ваеннаслужачых загiнулi як мiнiмум 11000 паўстанцаў загiнулi[8][9][10]
невядома больш за 1000 баевiкоў загiнулi[11]
Агульныя страты
91600 чалавек загiнулi, з якix 11700 мiрныя жыхары[12]
Commons-logo.svg Аўдыё, фота, відэа на Вікісховішчы

Грамадзянская вайна ў Емене[13] — узброены канфлікт у Емене паміж урадавымі войскамі і хусітамі.

Перадгісторыя і прычыны[правіць | правіць зыходнік]

У пачатку 2004 г. адбылося паўстанне шыітаў на поўначы краіны з мэтай аднаўлення тэакратычнай манархіі, якая была ў Паўночным Емене да вайсковага перавароту 1962 г., а таксама супраць палітычнага хаўрусу Емена са Злучанымі Штатамі.

У 2009 г. распачаліся баявыя дзеянні паміж шыітамі і ўрадавымі войскамі Емена і Саудаўскай Аравіі. Кіраўніцтва Емена абгрунтавала ўварванне Саудаўскай Арабіі смерцю двух памежнікаў, забітых паўстанцамі.

У 2010 г. было заключана замірэнне.

Але ж у 2011 г. сітуацыя пачала пагаршацца: сутыкненні паміж шыітамі і сунітамі аднавіліся. На тэрыторыі Емена чынна распачала дзеянні «Аль-Каіда».

Храналогія падзей[правіць | правіць зыходнік]

2014[правіць | правіць зыходнік]

  • З 2 лютага па 9 ліпеня 2014 г. разгарнулася бітва за Амран.
  • 8 ліпеня 2014 года хусiты ўзялі штурмам горад Амран, адміністрацыйны цэнтр аднайменнай мухафазы, падчас якога хусiты разграмілі і ўзялі штурмам штаб 310-й бранятанкавай брыгады, забіўшы яе камандзіра Хаміда аль-Кашыбі[14]. Абодва бакі абвінавачвалі адзін аднаго ў правакаванні баявых дзеянняў і парушэнні папярэдне дасягнутага 23 чэрвеня перамір’я[15]. На наступны дзень пасля штурму ВПС Емена ажыццявілі авіяўдары па ўрадавых будынкаў і захопленаму штабу брыгады[16].
  • 9 ліпеня паўстанцы цалкам ўсталявалі кантроль над Амранам.
  • У сярэдзіне жніўня 2014 года хусiты пачалі праводзіць у шэрагу рэгіёнаў краіны масавыя дэманстрацыі пасля таго, як улады абвясцілі аб скарачэнні субсідый на нафтапрадукты, што прывяло да росту коштаў на бензін у два разы. Асноўным патрабаваннем была адстаўка «карумпаванага кабінета»[17].
  • У вераснi пачалася бітва за Сану (Сталіцу Емена). Бітва скончалася перамогай паўстанцаў.
  • 14 кастрычніка хусiты ўсталявалі кантроль над горадам Дамар і ваеннай базай Першай бранятанкавай дывізіі ў правінцыі Хадэйда.
  • 15 кастрычніка хусiты ўвайшлі ў горад Iбб з насельніцтвам у 350 тыс. чалавек, не сустрэўшы супраціву з боку сілаў бяспекі і мясцовых жыхароў[18].
  • 25 кастрычніка ў гарыстай мясцовасці ў цэнтры Емена на фоне барацьбы джыхадзістаў «Аль-Каіды» і прадстаўнікоў мясцовых суніцкіх племянных кланаў з паўстанцамі-шыітамі з руху «Аль-Хусі», амерыканскім беспілотнікам быў нанесены авіяўдар, ахвярамі якога сталі не менш траіх ісламістаў[19].
  • У снежні 2014 года, нягледзячы на ​​падпісанае ў верасні мірнае пагадненне, хусiты працягнулі ўзброеную барацьбу, узяўшы пад кантроль большую частку гарадоў Архаб, Хадэйда, будынкі дзяржаўнай нафтавых кампаній і дзяржаўнай газеты «ас-Сауро» у Сане[20].

2015 г.[правіць | правіць зыходнік]

  • 15 лютага 2015 г. хусіты распачалі аблогу Адэна.
  • З прычыны паспяховых дзеянняў паўстанцаў 26 лютага 2015 г. кааліцыя арабскіх дзяржаў на чале з Саудаўскай Аравіяй распачала інтэрванцыю ў Емен.
  • З 25 сакавіка па 22 ліпеня ішла бітва за Адэн паміж хусітамі і сіламі арабскай кааліцыі. 22 ліпеня хусіты былі канчаткова вытулены з Адэна.
  • 8 верасня да вайны на баку еменскага ўрада супраць хусітаў далучыўся Кувейт.

2016 г.[правіць | правіць зыходнік]

  • 710 мая 2016 года ЗША разгарнулі 15 верталётаў Apache і 5 Black Hawk, а таксама 100 салдат спецпрызна на авіябазе Аль-Анад ў правінцыі Лахдж[21]. ЗША адправілі атрад сухапутных войскаў на нявызначаны час у адказ на запыт ААЭ ад 15 красавіка, з мэтай падтрымкі суніцкіх апазіцыі і саудаўскай кааліцыі, а таксама барацьбы з «Аль-Каідай»[22]. ВПС ЗША наносілі ўдары па тэрарыстах АКАП[23][24].
  • 16 ліпеня 2016 г. ААЭ распачалі вывад сваіх вайскоўцаў з Емена.

2017 г.[правіць | правіць зыходнік]

  • 5 чэрвеня 2017 г. Катар спыніў усялякія баявыя дзеянні на тэрыторыі Емена з прычыны абвінавачванні Катару ў падтрымцы тэрарызму.

2018 г.[правіць | правіць зыходнік]

  • 28 студзеня 2018 г. сепаратысты, якія выступаюць за аддзяленне Паўднёвага Емена, захапілі ў горадзе Адэн шэраг дзяржаўных устаноў, уключаючы будынак урада.
  • 30 красавіка 2018 г. ААЭ высадзілі з паветра больш за 100 вайскоўцаў, артылерыю і бронетэхніку на еменскім востраве Сакотра і захапілі яго, ніякага ваеннага супраціву на архіпелагу аказана не было.
  • 13 чэрвеня 2018 г. войскi саудаўскай кааліцыі пачалі аперацыю «Залатая перамога» на заняты хусітамі стратэгічны партовы горад Хадэйда, нягледзячы на папярэджанні ААН аб магчымасці вялікай гуманітарнай катастрофы.
  • 16-17 чэрвеня паміж саудаўскай кааліцыяй і хусітамі завязаліся баі за аэрапорт Хадэйда. У выніку аэрапорт перайшоў пад кантроль кааліцыі[26]. Пазней, аднак, яны адступілі пад націскам хусітаў. 19 чэрвеня кааліцыя зноў заняла тэрыторыю аэрапорта.
  • 2 ліпеня ваенна-паветраныя сілы iншаземнай кааліцыі нанеслі ўдары па штаб-кватэры хусітаў у мухафазе Хадэйда.
  • 27 жніўня ВПС саудаўскай кааліцыі нанеслі серыю удараў па міжнароднаму аэрапорце г. Сана, падчас якіх былі разбураны будынкі тэхнічных служб аэрапорта і знішчаны грамадзянскі самалёт.
  • 9 верасня па меншай меры 84 чалавекі загінулі ў сутыкненнях праўрадавых сіл Емена з мяцежнікамі-хусiтамi (прыхільнікі руху «Ансар Алах») блізу еменскага партовага горада Хадэйда пасля зрыву кансультацый, запланаваных у Жэневе.
  • 11 верасня вайскоўцы Емена працягваюць наступаць на порт Хадэйда. Вайскоўцы забілі высокапастаўленага камандзіра-хусiта Абу Хашэмі, якi кантралiраваў ваенныя пастаўкі ў Хадэйду, а таксама які адказваў за колькаснае папаўненне паўстанцаў.
  • 12 верасня вайскоўцы Емена ўзялі пад кантроль дарогу, якая злучае Хадэйду са сталіцай Санай.
  • 13 верасня Саудаўская кааліцыя пайшла на новы штурм еменскай Хадэйды.
  • 15 верасня ў Емене 15 чалавек загінулі і 20 параненыя ў ходзе паветраных налётаў, якія ажыццяўляюцца кааліцыяй на чале з Аб’яднанымі Арабскімі Эміратамі і Каралеўствам Саудаўская Аравія.
  • 18 верасня Арабская кааліцыя абвясціла пра шырокамаштабны наступ на порт Хадэйда.
  • 21 верасня Вайскоўцы Йемена захапілі базу паўстанцаў на ўсход ад порта Хадэйда.
  • 24 кастрычніка ў Хадэйда ахвярамі авіяўдару сталі 15 чалавек.
  • 7 лістапада войскi саудаўскай кааліцыі аблажылi Хадэйду.
  • 9 лістапада войскi Йемена пачалi новую аперацыю ў Хадэйда.
  • 10 лістапада войскi Йемена адбілi ў мяцежнікаў найбуйнейшы шпіталь у Хадэйда.
  • 12 лістапада ў баях за горад Хадэйда ў Емене за суткі загінулі 149 чалавек.
  • 19 лістапада xусiты заявілі аб спыненні нападаў на арабскую кааліцыю ў Емене.
  • 29 лістапада xусiты заявілі пра знішчэнне баявога верталёта Саудаўскай Аравіі. Таксама былі ліквідаваныя два пілоты.
  • 2 снежня ў Емене xусiты захапілі супрацоўніка ААН.
  • 5 снежня xусiты і «ўрадавая кааліцыя» Емена гатовыя да перамоваў, якія павінны адбыцца 6 снежня.
  • 11 снежня еменскiя паўстанцы-xусiты збілі самалёт-выведнік кааліцыі на чале з Саудаўскай Аравіяй на захадзе краіны.
  • 13 снежня бакі канфлікту ў Емене на кансультацыях у Швецыі дасягнулі пагаднення па порце Хадэйда і вываду войскаў.
  • 14 снежня ваюючыя бакі павінны пакінуць еменскі горад Хадэйда на працягу 45 дзён.

2019 г.[правіць | правіць зыходнік]

  • 5 студзеня 2019 г. у стратэгічна значным горадзе Хадэйда аднавіліся баявыя дзеянні. Баявыя дзеянні супалі ў часе з візітам спецпасланніка генеральнага сакратара ААН па Емену Марціна Грыфітса ў краіну. Урадавыя сілы і атрады паўстанцаў з руху «Ансаруллах» (хусiты) абвінавацілі адзін аднаго ў парушэннi рэжыму спынення агню. У камандаванні ўрадавых сілаў заявілі, што сутыкненні разгарэліся ў раёне аднаго з будынкаў ВНУ на поўдні Хадэйды.
  • 10 студзеня беспілотны лятальны апарат, які належаў паўстанцам-хусiтам, атакаваў ваенны парад еменскага ўрада на адной з найбуйнейшых ваенных баз «Аль-Анд» ў правінцыі Лахдж на поўдні Емена. У выніку нападу былі параненыя па меншай меры шэсць высокапастаўленых асоб (пасля двое з іх памерлі). Усяго было паведамлена пра шэсць загінулых і амаль двух дзясятках параненых[27].
  • 14 студзеня прадстаўнікі ўзброеных сілаў Емена заявілі пра тое, што ў правінцыі Эд-Далі ў цяжкіх баях хусiты страцілі звыш 20 апалчэнцаў, у іх ліку быў камандзір батальёна Абу аль-Карар[28].
  • Чэрвень: Аб’яднаныя Арабскія Эміраты (ААЭ) пачалі вывад войскаў з Емена (прадстаўнік уладаў ААЭ заявіў, што «перамяшчэння войскаў былі (…), але мы не выводзім іх з Емена»). ААЭ скарачаюць ваенную прысутнасць у Емене з-за боязі, звязаных з канфліктам ЗША і Ірана[29].
  • 7 жніўня ў Адене пачаліся сутыкненні памiж сіламi ўрада і сепаратыстаў-прыхільнікаў Пераходнага савета Паўднёвага Емена. Сілы «Пояса бяспекі», якія падпарадкоўваюцца Савету, захапілі ваенныя базы ў сталiцы, дзяржустановы і прэзідэнцкі палац Машык. У баях загінулі 40 чалавек, 260 былі параненыя[30].

Зноскі

  1. 1,0 1,1 Abu Dhabi recruits mercenaries from Arab tribes of Chad and Niger to fight in Yemeni war
  2. American Conservative: Миру в Йемене препятсвует иностранное вмешательство
  3. Российские ЧВК пошли в Йемен
  4. Houthi rise in Yemen raises alarm in Horn of Africa
  5. Iranian support seen crucial for Yemen's Houthis , Reuters (15 December 2014). Праверана 19 лютага 2015.
  6. More than 1,000 Saudi troops killed in Yemen since war began , Al Jazeera (28 May 2018).
  7. 'Yemen's war is becoming as messy as the conflict in Syria' (17 сакавіка 2016).
  8. Arab Coalition: 83 ballistic missiles fired by Houthis toward Saudi Arabia so far , Saudi Gazette .
  9. 'The Yemen war death toll is five times higher than we think – we can't shrug off our responsibilities any longer' (26 кастрычніка 2018).
  10. Sudanese Forces In Yemeni War (2 чэрвеня 2018).
  11. UAE aims to wipe out Yemen Al Qaeda branch. Dawn. Праверана 14 жніўня 2018.
  12. Magdy, Samy Database says 91,600 killed in Yemen fighting since 2015 (19 чэрвеня 2019).
  13. https://tvrain.ru/articles/chto_proishodit_v_jemene_kratkaja_predystorija_-384574/
  14. Ali Saeed Military shake up in Amran (англ.) . Yemen Times (15 ліпеня 2014). Праверана 11 мая 2016.
  15. Ali Ibrahim Al-Moshki Houthis hand over Al Qushaibi’s corpse to the state (англ.) . Yemen Times (22 ліпеня 2014). Праверана 11 мая 2016.
  16. الحوثيون يسيطرون على مدينة عمران القريبة من صنعاء (ар.) . France 24. Праверана 11 мая 2016.
  17. СМИ: в столице Йемена произошли столкновения между шиитскими повстанцами и армией
  18. Хуситы в Йемене заявили, что они защищают города от террористов
  19. Три боевика «Аль-Каиды» убиты беспилотником в Йемене.
  20. Гулиева, Эльнара Шиитское движение хоуситов в Йемене. Досье. ИТАР-ТАСС (20 студзеня 2015). Праверана 8 лютага 2015.
  21. О развёртывании военных вертолётов США в Йемене
  22. Американцы вводят войска в Йемен
  23. ТАСС: Международная панорама — США уничтожили 13 боевиков «Аль-Каиды» в Йемене
  24. В Йемене авиаударом США уничтожены 30 террористов, погибли 10 мирных жителей
  25. Аронов, Евгений США представили доказательства поставок Ираном оружия в Йемен (руск.) . Радыё Свабода (15 снежня 2017). Праверана 21 верасня 2018.
  26. Arab alliance close to capturing Hodeidah airport, Yemen military says (англ.) . Reuters (16 чэрвеня 2012). Праверана 21 верасня 2018.
  27. Дрон-убийца атаковал военную базу в Йемене: шестеро погибших
  28. В Йемене убит один из лидеров хуситов
  29. Арабские Эмираты начали вывод войск из Йемена // 28 июня 2019
  30. [1]

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]