Бона Сфорца
| Бона Сфорца Bona Sforza |
|||
 |
|||
| Гравюра з выявай Боны, 1521 | |||
|
|||
|---|---|---|---|
| 1518 — 1548 | |||
| Папярэднік: | Барбара Запальяі (англ.) | ||
| Пераемнік: | Елізавета Аўстрыйская (англ.) | ||
|
|||
| 1518 — 1548 | |||
| Папярэднік: | Барбара Запальяі (англ.) | ||
| Пераемнік: | Елізавета Аўстрыйская (англ.) | ||
| Нараджэнне: | 2 лютага 1494 Віджэвана |
||
| Смерць: | 19 лістапада 1557 (63 года) Бары |
||
| Дынастыя: |  Сфорца |
||
| Бацька: | Джан Галеаца Сфорца | ||
| Маці: | Ізабела Арагонская (англ.) | ||
| Муж: | Жыгімонт I | ||
| Дзеці: | Ізабела, Жыгімонт Аўгуст, Сафія, Ганна, Кацярына, Войцех Альбрэхт |
||
.svg){kind=small}
Бона Сфорца д'Арагона (іт. Bona Sforza d’Aragona; 2 лютага 1494 — 19 лістапада 1557) — каралева польская і вялікая княгіня літоўская, другая жонка Жыгімонта I Старога, маці Жыгімонта II Аўгуста.
Змест |
Біяграфія [правіць]
Дачка міланскага герцага Джавані-Галеаца Сфорца. Імкнулася ўзмацніць палітычную ўладу і эканамічную моц манархіі, абараняла дзяржаўныя землі ад незаконнага прысваення феадаламі. Закладзеныя ў яе шматлікіх маёнтках прынцыпы інтэнсіўнага, ў інтарэсах феадалаў, вядзення гаспадаркі (меліярацыя, палепшаны севазварот), узмоцненага, але ўнармаванага падаткаабкладання, пазней былі распаўсюджаны на ўсе дзяржаўныя маёнткі ВКЛ, г.зв. Валочная памера (1557) і да канца XVI ст. прынятыя большасцю землеўладальнікаў.
Ад самага прыезду ў Польшчу ў 1518, Бона мела шматлікае атачэнне з італьянцаў, адмыслоўцаў розных галін, у тым ліку кухараў, якія аказалі значны ўплыў на пашырэнне найноўшых заходнееўрапейскіх культурных і тэхнічных дасягненняў, спажывецкіх прыхільнасцяў эпохі Рэнесансу, у тым ліку на ўдасканаленне меню, спачатку толькі найвышэйшых арыстакратычных колаў Польшчы і ВКЛ. З дзейнасцю Боны Сфорца звязваюць з'яўленне або пашырэнне ў меню арыстакратыі экзатычнай усходняй садавіны — апельсінаў, лімонаў, гранатаў, фігаў, прыпраў — шафрану, фенхелю, імбіру, цынамону, цукру, а таксама аліўкаў, каштанаў, разынак, мігдалаў, марцыпанаў, рысу і г.д. Найбольш яскравым новаўвядзеннем эпохі Боны лічыцца салата і іншая агародніна, а таксама ўвядзенне ў карыстанне відэльцу і г.д. Боне Сфорца таксама прыпісваецца дасканалае валоданне атрутамі, яе падазраюць у арганізацыі атручвання апошніх з незалежных мазавецкіх княжатаў у 1522 і непажаданай нявесткі Барбары Радзівіл у 1551.
Галерэя [правіць]
-
Бона Сфорца
-
Бона Сфорца, пасля 1548
-
Атручэнне каралевы Боны (Otrucie królowej Bony), карціна Яна Матэйкі
-
Бона Сфорца, карціна Банавентуры Дамброўскага (палатно, алей; 1840-я)
2.jpg)
Літаратура [правіць]
- Белы А. Бона Сфорца // Праект «Наша ежа»
Спасылкі [правіць]
На ВікіСховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Бона Сфорца
