Бяроза павіслая

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Бяроза павіслая
Агульны выгляд дарослых раслін
Агульны выгляд дарослых раслін
Навуковая класіфікацыя
Міжнародная навуковая назва

Betula pendula Roth

Сінонімы
Betula verrucosa Ehrh.
Wikispecies-logo.svg
Сістэматыка
на Віківідах
Commons-logo.svg
Выявы
на Вікісховішчы
ITIS   19495
NCBI   3505
EOL   1149364
GRIN   t:7127
IPNI   295174-1
TPL   kew-21582

Бяроза павіслая, або паніклая, або бародаўчатая (Betula pendula) — лістападнае дрэва, від раслін роду Бяроза (Betula) сямейства Бярозавыя (Betulaceae).

Распаўсюджанне і экалогія[правіць | правіць зыходнік]

Шырока распаўсюджаная лесаўтваральная парода(руск.) бел., якая фармуе дробналістыя лясы(руск.) бел. па ўсіх кліматычных зонах, акрамя тундры; аднак бярозавыя лясы(руск.) бел. большай часткай не з'яўляюцца карэннымі, а ўзнікаюць на месцы зведзеных або згарэлых лясоў, у першую чаргу хвойных. Часцей звязана з беднымі, добра дрэнажаванымі глебамі. Паколькі бяроза святлалюбная расліна(руск.) бел., яна лёгка выцясняецца больш даўгавечнымі і буйнымі дрэвамі; у многіх выпадках прысутнічае ў лясах толькі як прымешка, па больш светлых участках. У лесастэпавых і стэпавых раёнах фармуе карэнныя дрэвастоі(руск.) бел..

Мае шырокі арэал e Еўрапейскай часткі Расіі (ад тундры да стэпаў), расце ў Заходняй Сібіры, на Алтаі і Каўказе. Усходняя мяжа — возера Байкал.

За межамі Расіі распаўсюджана амаль па ўсёй Еўропе, за выключэннем Пірэнэйскага паўвострава, у Паўночнай Афрыцы, у Пярэдняй і Цэнтральнай Азіі. З відаў бяроз мае найбольшы арэал. У горы гэтая бяроза падымаецца да вышыні 2100—2500 м над узроўнем мора. Інтрадукаваная(руск.) бел. паўсюль у зоне ўмеранага клімату.

На Беларусі бяроза павіслая з'яўляецца характэрнай лесаўтваральнай пародай. Светлалюбнае, хуткарослае дрэва. Расце пераважна на сухадолах, у маладых лясных пасадках, на ўзлесках. Распаўсюджваецца ў працэсе зарастання лугоў і палёў.

Батанічнае апісанне[правіць | правіць зыходнік]

Illustration Betula pendula0.jpg
Батанічная ілюстрацыя з кнігі О. В. Тамэ «Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz», 1885

Пры спрыяльных умовах дасягае 25-30 м у вышыню і да 80 см у дыяметры. Каранёвая сістэма бярозы моцна развітая, але пранікае ў глебу неглыбока, таму дрэвы нярэдка падвяргаюцца ветравалу(руск.) бел.. Кара ў маладых дрэў карычневая, а з 8-10 гадоў бялее. Маладыя асобіны можна зблытаць з відамі вольхі (Alnus). У дарослым стане добра адрозніваецца ад іншых дрэў па белай кары з чорным рысункам. У больш старых дрэў кара ў ніжняй частцы ствала становіцца грыбокапатрэсканай, чорнай. Ствол у ніжняй частцы рабрысты.

Драўніна жаўтлява-белая, шчыльная і цяжкая. Галіны(руск.) бел. голыя, пакрытыя шматлікімі густарассыпанымі смалістымі залозкамі-бародаўкамі (адсюль і адбылася назва бяроза бародаўчатая). Маладыя галіны павісаюць уніз, што надае кроне бярозы вельмі характэрнае аблічча (назва — бяроза павіслая). Крона галінастая, але не густая, галінаванне сімпадыяльнае.

Лісце суцэльнае, зубчастае. Кветкі ў каташках, цвіце ў красавіку-маі. Плод — дробны арэх з крыльцамі.

Выкарыстанне[правіць | правіць зыходнік]

Бяроза павіслая выкарыстоўваецца для азелянення населеных пунктаў, прысаду ля дарог, у полеахоўных палосах. З драўніны вырабляюць фанеру, мэблю, цэлюлозу. Пупыршкі і маладое лісце выкарыстоўваецца ў медыцыне. Нарыхтоўваецца бярозавы сок, які ўтрымлівае да 20 % цукру.

Зноскі

  1. Выкарыстоўваецца таксама назва Пакрытанасенныя.
  2. Пра ўмоўнасць аднясення апісанай у гэтым артыкуле групы раслін да класа двухдольных гл. раздзел «Сістэмы APG» артыкула «Двухдольныя».