Горад Любляна

Горад

Любляна
славенск.: Ljubljana

Сцяг	Герб

Любляна з замка

Каардынаты: 46°03′00″ пн. ш. 14°31′00″ у. д. / 46.05° пн. ш. 14.516667° у. д. ^(G) ^(O) ^(Я)46.05, 14.51666746°03′00″ пн. ш. 14°31′00″ у. д. / 46.05° пн. ш. 14.516667° у. д. ^(G) ^(O) ^(Я)

Краіна	Славенія
Жупан	Зоран Янковіч
Першае згадванне	1144
Ранейшыя назвы	ням.: Laibach
Плошча	275 км²
Вышыня цэнтра	298 м
Афіцыйная мова	славенская мова
Насельніцтва (2008)	280 000^[1] чалавек
Шчыльнасць	1018 чал./км²
Агламерацыя	550 000^[1] чалавек
Нацыянальны склад	пераважна славенцы
Часавы пояс	UTC+1, улетку UTC+2
Тэлефонны код	01
Аўтамабільны код	LJ
Афіцыйны сайт	http://www.ljubljana.si/ (славенск.) (англ.)

Любляна

Любляна на Вікісховішчы

ЛЮБЛЯНА (славенск.: Ljubljana , ням.: Laibach, іт. Lubiana) — самы буйны горад і сталіца Славеніі. Насельніцтва - 323 тыс. чал. (1990). Горад размешчаны ў межгорнай катлавіне, па абодвух берагам ракі Любляніца, бліз яе ўпадзення ў раку Сава.

Гісторыя [правіць]

У I ст. на месцы горада быў размешчаны ўмацаваны рымскі вайсковец лагер, які затым стаў горадам Эмона (знішчаны варварамі ў V ст.). Як славянскае селішча Любляна ўпершыню згадваецца ў 1144 г. У XIII ст. атрымала правы горада (нямецкая назва - Лайбах), адміністрацыйны цэнтр Крайны. У 1335 г. горад перайшоў у валадарства аўстрыйскіх Габсбургаў. З XV ст. рэзідэнцыя біскупа. З 1809 г. галоўны горад Ілірыйскіх правінцый, створаных па распараджэнні Напалеона I. Пасля Венскага кангрэса (1914 - 1915) далучана да Аўстрыйскай імперыі. У 1821 г. тут праходзіў кангрэс Святога саюза (Лайбахскі кангрэс), на якім прысутнічаў расійскі імператар Аляксандр I. C 1918 г. у складзе Каралеўства сербаў, харватаў і славенцаў (з 1929 г. - Каралеўства Югаславія) у якасці сталіцы Славеніі. У красавіку 1941 г. акупаваная войскамі Італіі, з 1943 г. - Трэцяга рэйха. У маі 1945 г. горад вызвалены Народна-вызваленчым войскам Югаславіі.

Культура [правіць]

З антычных часоў у Любляне захаваліся астаткі акведука, некропаля і гарадскіх умацаванняў. Гістарычнае ядро горада - крэпасць Град (IX ст.).

У горадзе размешчаныя Люблянскі ўніверсітэт (заснаваны 1595 - 1596 гг. як езуіцкі каледж, рэарганізаваны 1809 - 1810 гг. і ў 1919 г.), Славенская Акадэмія навук і мастацтваў, Вышэйшая педагагічная школа, Славенская філармонія (заснаваная ў 1702 г.), Нацыянальная бібліятэка Славеніі і ўніверсітэцкая бібліятэка (заснаваная ў 1774 г.), Нацыянальная і Сучасная галерэі, Нацыянальны і этнаграфічны музей Славеніі.

Архітэктура [правіць]

Архітэктурнае аблічча Любляны — стыль барока: Палац біскупа (XVI ст.), сабор Святога Мікалая (пачатак XVIII ст.; архітэктар А.Поццо), ратуша (пачатак XVIII ст.; архітэктар Г.Мачэк), некалькі цэркваў XVII—XVIII стст., Гатэль "Уньён", будынак універсітэцкай бібліятэкі (пачатак XX ст.; мадэрн; архітэктар Й.Плечнік), будынак Народнай скупшчыны (1950-я гг.; архітэктар У.Гланц), спартыўная зала «Ціволі», Дом друку (1960-я гг.; архітэктары М.Боціч, Б.Коцмут).