Горад Любляна
З пляцоўкі Вікіпедыя.
ЛЮБЛЯНА, горад у Славеніі, сталіца краіны. Насельніцтва - 323 тыс. чал. (1990). Горад размешчаны ў межгорнай катлавіне, па абодвух берагам ракі Любляніца, бліз яе ўпадзення ў раку Сава.
[правіць] Гісторыя
У I ст. на месцы горада быў размешчаны ўмацаваны рымскі вайсковец лагер, які затым стаў горадам Эмона (знішчаны варварамі ў V ст.). Як славянскае селішча Любляна ўпершыню згадваецца ў 1144 г. У XIII ст. атрымала правы гарады (нямецкі назоў - Лайбах), адміністрацыйны цэнтр Крайны. У 1335 г. горад перайшоў у валадарства аўстрыйскіх Габсбургаў. З XV ст. рэзідэнцыя біскупа. З 1809 г. галоўны горад Ілірыйскіх правінцый, створаных па распараджэнні Напалеона I. Пасля Венскага кангрэса (1914 - 1915) далучана да Аўстрыйскай імперыі. У 1821 г. тут праходзіў кангрэс Святога саюза (Лайбахскі кангрэс), на якім прысутнічаў расійскі імператар Аляксандр I. C 1918 г. у складзе Каралеўства сербаў, харватаў і славенцаў (з 1929 г. - Каралеўства Югаславія) у якасці сталіцы Славеніі. У красавіку 1941 г. акупаваная войскамі Італіі, з 1943 г. - Трэцяга рэйха. У маі 1945 г. горад вызвалены Народна-вызваленчым войскам Югаславіі.
[правіць] Культура
З антычных часоў у Любляне захаваліся астаткі акведука, некропаля і гарадскіх умацаванняў. Гістарычнае ядро горада - крэпасць Град (IX ст.).
У горадзе размешчаныя Люблянскі дзяржаўны універсітэт (заснаваны 1595 - 1596 гг. як езуіцкі каледж, рэарганізаваны 1809 - 1810 гг. і ў 1919 г.), Славенская Акадэмія навук і мастацтваў, Вышэйшая педагагічная школа, Славенская філармонія (заснаваная ў 1702 г.), Нацыянальная бібліятэка Славеніі і універсітэцкая бібліятэка (заснаваная ў 1774 г.), Нацыянальная і Сучасная галерэі, Нацыянальны і этнаграфічны музей Славеніі.
[правіць] Архітэктура
Архітэктурнае аблічча Любляны - стыль барока: Палац біскупа (XVI ст.), сабор Святога Мікалая (пачатак XVIII ст.; архітэктар А.Поццо), ратуша (пачатак XVIII ст.; архітэктар Г.Мачэк), некалькі цэркваў XVII - XVIII стст., Гатэль "Уньён", будынак універсітэцкай бібліятэкі (пачатак XX ст.; мадэрн; архітэктар Й.Плечнік), будынак Народнай скупшчыны (1950-е гг.; архітэктар У.Гланц), спартовая зала "Ціволі", Дом друку (1960-е гг.; архітэктары М.Боціч, Б.Коцмут).
Пачатковы або няпоўны змест, калі можаце, дапоўніце гэты артыкул.
