Горад Секешфехервар

Горад Секешфехервар Székesfehérvár Герб 47.2, 18.41666747°12′00″ пн. ш. 18°25′00″ у. д.47.2° пн. ш. 18.416667° у. д.    Краіна Венгрыя Медзье Феер Першае згадванне 1009 Плошча 170.89 км² Насельніцтва (2005) 101 465 чалавек Часавы пояс UTC+1, улетку UTC+2 Тэлефонны код (+36) 22 Паштовы індэкс 8000 Афіцыйны сайт http://www.szekesfehervar.hu (венг.)

Секешфехервар

Секешфехервар на Вікісховішчы

Кафедральны сабор

Секешфе́хервар слухаць  (IPA:['sikeʃfɛ'hɛrvar], венг. Székesfehérvár, ням.: Stuhlweißenburg, лац.: Alba Regia, харв.: Stolni Biograd) — горад у Венгрыі, адміністрацыйны цэнтр медзье Феер. Насельніцтва 101 465 чалавек (2005). У Сярэднявеччы Секешфехервар быў найважнейшым горадам Венгрыі, месцам размяшчэння каралеўскай рэзідэнцыі. У горадзе былі каранаваны 37 каралёў і 39 каралеў-жонак і пахаваны 15 кіраўнікоў.

Геаграфія і транспарт

Секешфехервар — вид сверху

Горад размешчаны прыкладна ў 65 кіламетрах да паўднёвага захаду ад Будапешта на раўніне на захад ад Дуная, прыкладна на паўдарогі паміж сталіцай і возерам Балатон. Секешфехервар — буйны чыгуначны вузел, злучаны аўтамабільнымі дарогай і чыгункай з Будапештам і найбуйнейшымі гарадамі краіны.

Этымалогія

Назву горада можна перакласці як «Стольны белы град» — гэта венгерскае імя ўзыходзіць да лацінскага «Альба Регія», імя, пад якім горад быў вядомы ў Сярэднявечча. Венгерскае szék азначае «прастол» і адлюстроўвае ролю горада ў ранневенгерскай гісторыі, калі ён быў рэзідэнцыяй каралёў, венг. fehér — «белы», венг. vár — «крэпасць», «горад». У часы турэцкага панавання горад быў вядомы як Бялград ці Істолні Бялград.

Славутасці

Сад руін

Замак Боры

• Сад руін. Раскрытыя археолагамі рэшткі падмурка знакамітай базілікі XI  стагоддзя, у якой каранаваліся і былі пахаваны шматлікія каралі датурэцкай эпохі гісторыі Венгрыі. Базіліка была знішчана ў перыяд турэцкай акупацыі горада. Сад руін знаходзіцца ва ўсходняй частцы старога горада на плошчы Каранацыі.
• Кафедральны сабор св. Іштвана. Знаходзіцца ў цэнтры Старога горада, збудаваны ў 1758—1768 гадах у стылі барока на месцы старажытнага гатычнага сабора, разбуранага туркамі.
• Капліца св. Ганны. Невялікая капліца побач з кафедральным саборам. Пабудавана ў 1480 годзе. Адно з нешматлікіх будынкаў Сехешфехервара, якія перажылі як турэцкі прыгнёт, так і Другую сусветную вайну.
• Біскупскі палац. Знаходзіцца на цэнтральнай плошчы горада — Ратушнай. Створаны ў 1800 годзе ў стылі аўстрыйскі класіцызм (стыль цопф).
• Ратуша. Размешчана ў паўднёвай частцы Ратушнай плошчы, пабудавана ў 1690 годзе ў стылі барока, адзін з першых будынкаў, пабудаваных у горадзе пасля адваявання яго ў турак.
• Палац Зічы. Знаходзіцца заходней ратушы і прылягае да яе. 1781 год, стыль цопф.
• Царква св. Імрэ. Займае ўвесь паўночны бок Ратушнай плошчы, пабудавана ў 1745 годзе, належыць ордэну францысканцаў.
• Царква св. Яна Непамуцкага. Барочная царква размешчана на вуліцы Фё. Належыць цыстэрцыянцам.
• Кармеліцкая царква на поўдні Старога горада. Збудавана ў 1769 годзе, упрыгожана фрэскамі.
• Тэатр Вёрошмарці. Находится в северной части улицы Фё. Элегантное барочное здание.
• Замак Боры. Адзіная з архітэктурных славутасцяў горада, створаная ў XX стагоддзі. Будаўніцтва замка праводзіў архітэктар і скульптар Ё. Боры. Будаўніцтва скончана ў 1959 годзе. Будынак выкананы ў эклектычным стылі, але ў той жа час гарманічна. Знаходзіцца на паўночным усходзе горада, удалечыні ад цэнтра.

Музеі

Аптэка «Чорны арол»

Помнік «Дзяржава» і Біскупскі палац

• Музей-аптэка «Чорны арол». Знаходзіцца на цэнтральнай вуліцы старога горада — вуліцы Фё. Адкрыта езуітамі ў XVIII стагоддзі.
• Археалагічны музей Св. Іштвана. Знаходзіцца на вуліцы Фё насупраць аптэкі «Чорны арол». Прылягае да царквы цыстэрцыянцаў. Экспазіцыя раскрывае археалагічную гісторыю горада пачынаючы з рымскіх часоў да нашых дзён.
• Гарадская мастацкая галерэя — выстаўка венгерскага мастацтва XIX—XX стагоддзяў.
• Музей лялек.
• Этнаграфічны музей.

Характэрныя манументы

• Дзяржава. Адзін з сімвалаў горада, устаноўлены на цэнтральнай плошчы Старога горада — Ратушнай. Каменны атрыбут каралёў — дзяржава — увянчаны каронай і сімвалізуе каралеўскую ўладу.
• Расколаты звон. Устаноўлены ў заходняй частцы Ратушнай плошчы. Прысвечаны памяці ахвяр Другой сусветнай вайны.
• Помнік св. Іштвану. Знаходзіцца ў паўднёвай частцы Старога горада, на плошчы св. Іштвана.
• Помнік каралю Мацьяшу. Рэльефная каменная фігура караля Мацьяша Корвіна размешчана на паўночнай сцяне археалагічнага музея.

Гарады-пабрацімы

Тэатр Вёрошмарці

• На ВікіСховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Горад Секешфехервар
• Альба Юлія (рум.: Alba Iulia), Румынія
• Бірмінгхем (англ.: Birmingham), Алабама, ЗША
• Благаеўград, Балгарыя
• Браціслава (славацк.: Bratislava), Славакія
• Задар (харв.: Zadar), Харватыя
• Кемі (фін.: Kemi), Фінляндыя
• Каджаелі (турэцк.: Kocaeli), Турцыя
• Луганск, Украіна
• Аполе (польск.: Opole), Польшча
• Сарывон (кар.: 사리원시, 沙里院市), КНДР
• Чэнта (іт. Cento), Італія
• Чорлі (англ.: Chorley), Англія
• Швебіш-Гмюнд (ням.: Schwäbisch Gmünd), Германія

Літаратура

• Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш — Мінск: БелЭн, 2002. — Т. 14. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0238-5 (Т. 14).

Спасылкі

• Афіцыйны сайт