Малая Літва

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Этнакультурныя рэгіёны гістарычнай вобласці рассялення літоўскіх плямёнаў.
     Малая Літва      Жамойць      Аўкштайтыя      Сувалкія      Дзукія

Малая Літва (літ.: Mažoji Lietuva, ням.: Kleinlitauen) або Пруская Літва — гістарычны этнаграфічны рэгіён Прусіі, пазней Усходняй Прусіі ў Германіі, месца пражывання прускіх літоўцаў. Малая Літва была паўночнай часткай гэтай правінцыі і атрымала сваю назву па спрадвечным літоўскамоўным насельніцтве.

За выключэннем Клайпедскага края, які ў 1920 быў перададзены пад мандат Лігі Нацый у адпаведнасці з Версальскім дагаворам, і анексаванага Літвой у 1923, рэгіён да 1945 года быў часткай Прусіі. Сёння невялікая частка Малой Літвы знаходзіцца ў межах сучасных Літвы і Польшчы, у той час як асноўная тэрыторыя — частка Калінінградскай вобласці Расіі. У літоўскім грамадстве абмяркоўваецца ідэя вяртання ўсёй тэрыторыі Малой Літвы.[1][2][3][4]

Культура[правіць | правіць зыходнік]

Аўшра была надрукавана ў Тыльзіце

Першая кніга на літоўскай мове, падрыхтаваная Марцінасам Мажвідасам, была надрукавана ў Кёнігсбергу ў 1547, гэтак жа як і першая літоўская граматыка, Grammatica Litvanica Данііла Клейна, надрукаваная тут у 1653.

У выніку спачатку эвакуацыі нямецкімі ўладамі нямецкага насельніцтва ў 1944 годзе, а затым і дэпартацыі астатняга насельніцтва Усходняй Прусіі ў Германію ў 1945 годзе, падчас і адразу пасля Другой сусветнай вайны, амаль нічога з культуры прускіх літоўцаў не захавалася. Тым не менш Малая Літва ўнесла важны ўнёсак у літоўскую культуру. Пісьмовая форма мовы прускіх літоўцаў заклала аснову сучаснай літоўскай мовы. Малая Літва была радзімай Крысціянаса Данелайціса, пастара і паэта, аўтара паэмы «Поры года», заснавальніка літоўскай мастацкай літаратуры, і Відунаса, асветніка і філосафа XX стагоддзя.

Нацыянальныя сімвалы[правіць | правіць зыходнік]

Сцяг Малой Літвы.
Акт Нацыянальнага Савета Малой Літвы.

Вядома выява герба і сцяга Малой Літвы на акце Нацыянальнага Савета Малой Літвы (прускіх літоўцаў) ад 30 лістапада 1918 года.

Герб уяўляе сабой шчыт з Пагоняй, на якім таксама змешчаны дзве 8-канцовыя срэбраныя зоркі, а зверху на шчыт пакладзены ўвянчаны залатой каронай чырвоны шчыток з залатымі Калонамі Гедзіміна.[5]

Сцяг жа ўяўляе сабой прамавугольнае палотнішча з трох роўнавялікіх гарызантальных палос: верхняй — зялёнага, сярэдняй — белага і ніжняй — чырвонага колеру.

Зноскі

  1. Шаблон:Lt icon Karaliaučiaus problema. Архівавана з першакрыніцы 1 красавіка 2012. Праверана 18 кастрычніка 2007.
  2. Шаблон:Lt icon Tvirta ranka ar kinkadrebystė?. Архівавана з першакрыніцы 1 красавіка 2012. Праверана 18 кастрычніка 2007.
  3. Potsdam and Lithuania are burning. Праверана 18 кастрычніка 2007.
  4. Шаблон:Lt icon "Prijunkite Kaliningradą prie Lietuvos...". Архівавана з першакрыніцы 1 красавіка 2012. Праверана 18 кастрычніка 2007.
  5. HERALDICUM: Гербы Літвы

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]