Швейцарыя

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Швейцарcкая Канфедэрацыя
ням.: Schweizerische Eidgenossenschaft
фр.: Confédération suisse
італ.: Confederazione Svizzera
рэтарам.: Confederaziun svizra
лац.: Confoederatio Helvetica
Flag of Switzerland (Pantone).svg Герб Швейцарыі
Сцяг Швейцарыі Герб Швейцарыі

Каардынаты: 46°56′00″ пн. ш. 8°20′00″ у. д. / 46.933333° пн. ш. 8.333333° у. д. (G) (O) (Я)

Europe-Switzerland.svg
Дэвіз: ««Unus pro omnibus omnes pro uno» лац.: Адзін за ўсіх, усе за аднаго»
Гімн: «Швейцарскі псалом»
Дата незалежнасці Абвешчана 1 жніўня 1291
Прызнана 24 кастрычніка 1648
Федэрацыя з 1848 (ад Федэратыўная хартыя)
Афіцыйная мова Нямецкая, Французская,
Італьянская, Рэтараманская
Сталіца Берн
Найбуйнейшыя гарады Цюрых, Жэнева, Базель, Берн, Лазана
Форма кіравання Парламенцкая рэспубліка
Федэральны савет Сіманета Самаруга,
Эвелін Відмер-Шлумпф
(Прэзідэнт) </ small>,
Улі Маурар
(Віцэ-прэзідэнт) </ small>,
Дорыс Лойтхард,
Дыдзье Буркхальтер,
Ален Берс,
Ёхан Шнайдэр-Аман
Плошча
• Усяго
• % воднай паверхні
132-я ў свеце
41 284 км²
4,2
Насельніцтва
• Ацэнка (2008)
Шчыльнасць

7 700 200 чал. (98-я)
181,4 чал./км²
Валюта Швейцарскі франк
Інтэрнэт-дамен .ch
Тэлефонны код +41
Часавы пояс +1

Швейца́рыя (ням.: Schweiz, фр.: Suisse, італ.: Svizzera, рэтарам.: Svizra), афіцыйная назва — Швейца́рская Канфедэра́цыя (ням.: Schweizerische Eidgenossenschaft, фр.: Confédération suisse, італ.: Confederazione Svizzera, рэтарам.: Confederaziun svizra, лац.: Confoederatio Helvetica, скарочана CH) — дзяржава ў Заходняй Еўропе. Мяжуе на поўначы з Германіяй, на поўдні — з Італіяй, на захадзе — з Францыяй, на ўсходзе — з Аўстрыяй і Ліхтэнштэйнам. Назва паходзіць ад назвы аднаго з трох першапачатковых кантонаў Швіц.

Палітычная структура[правіць | правіць зыходнік]

Швейцарыя — федэральная парламенцкая рэспубліка. Канстытуцыя прынята ў 1848 г. Глава дзяржавы — прэзідэнт, тэрмін праўлення 1 год. Вышэйшы заканадаўчы орган — двухпалатны Федэральны збор (Нацыянальны Савет і Савет кантонаў). Нацыянальны Савет (200 дэпутатаў) абіраецца на 4 гады па сістэме прапарцыянальнага прадстаўніцтва. Савет кантонаў (46 дэпутатаў) абіраецца насельніцтвам на 4 гады.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Пасля заняпаду Рымскай Імперыі тэрыторыю сучаснай Швейцарыі засялілі бургундцы і алеманы. Да 746 года франкі падпарадкавалі сабе гэтыя народы, а іх тэрыторыя стала часткай Франкскай імперыі. У выніку падзелу імперыі франкаў швейцарскія землі перайшлі да Усходнефранкскай імперыі, якая з цягам часу ператварылася ў Свяшчэнную Рымскую імперыю германскай нацыі. Большая частка тэрыторыі Швейцарыі належыла пры гэтым Швабскаму герцагству і каралеўству Бургундыя.

Адміністрацыйны падзел[правіць | правіць зыходнік]

Suisse cantons.svg

Зімовы пейзаж у вёсцы Сент, ва ўсходнім кантоне Граўбюндэн

Швейцарыя — федэратыўная рэспубліка, якая складаецца з 26 кантонаў (20 кантонаў і 6 паўкантонаў). Самы ніжэйшы ўзровень тэрытарыяльна-адміністрацыйнага падзелу — абшчыны, якіх налічваецца больш дзвюх тысяч. Ніжэй — спіс кантонаў (варта заўважыць, што нямала гарадоў Швейцарыі маюць розныя назвы, якія ўжываюцца на розных мовах краіны).

Кантон Найбуйнейшы горад Плошча, тыс. км²
Цюрых (Zürich) Цюрых (Zürich) 1,7
Берн (Bern) Берн (Bern) 5,9
Люцэрн (Luzern) Люцэрн (Luzern) 1,5
Кантон Уры (Uri) Альтдорф (Altdorf) 1,1
Швіц (Schwyz) Швіц (Schwyz) 0,9
Кантон Обвальдэн (Obwalden) Зарнен (Sarnen) 0,5
Кантон Нідвальдэн (Nidwalden) Штанс (Stans) 0,3
Гларус (Glarus) Гларус (Glarus) 0,7
Цуг (Zug) Цуг (Zug) 0,2
Фрыбур (Fribourg) Фрыбур (Fribourg) 1,7
Залатурн (Solothurn) Залатурн (Solothurn) 0,8
Кантон Базель-Штат (Basel-Stadt) Базель (Basel) 0,04
Кантон Базель-Ланд (Basel-Land) Лісталь (Liestal) 0,4
Шафхаўзен (Schaffhausen) Шафхаўзен (Schaffhausen) 0,3
Кантон Апенцэль — Аўсерродэн (Appenzell-Ausserrhoden) Херызау (Herisau) 0,2
Кантон Апенцэль — Інерродэн (Appenzell-Innerrhoden) Апенцэль (Appenzell) 0,2
Санкт-Гален (St. Gallen) Санкт-Гален (St. Gallen) 2,0
Кантон Граўбюндэн (Graubunden) Кур (Chur) 7,1
Кантон Аргау (Aargau) Арау (Aarau) 1,4
Кантон Тургау (Thurgau) Фраўэнфельд (Frauenfeld) 1,0
Кантон Тычына (Ticino) Белінцона (Bellinzona) 2,8
Во (фр.: Vaud) Лазана (фр.: Lausanne) 3,2
Вале (Valais) Сьён (Sion) 5,2
Нёўшатэль (фр.: Neuchâtel) Нёўшатэль (фр.: Neuchâtel) 0,8
Жэнева (фр.: Genève) Жэнева (фр.: Genève) 0,3
Юра (фр.: Jura)1 Дэлемон (Delemont), ням. Дэльсберг (Delsberg) 0,8

1 Утварыўся ў 1979 годзе.

Беларуска-швейцарскія адносіны[правіць | правіць зыходнік]

Пратакол аб усталяванні дыпламатычных адносін паміж Рэспублікай Беларусь і Швейцарскай Канфедэрацыяй падпісаны 10 лютага 1992 года. З 1 ліпеня 2007 г. у Мінску функцыянуе аддзяленне Пасольства Швейцарскай Канфедэрацыі ў Рэспубліцы Беларусь. Яго афіцыйнае адкрыццё адбылося 11 лютага 2008 года. 17 сакавіка 2010 г. адбылося адкрыццё ганаровага консульства Рэспублікі Беларусь у г.Цюрыху. У лютым 2010 года адбыўся рабочы візіт у Швейцарыю Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь А.Р. Лукашэнка, 25 лютага 2010 года ў Кіеве прайшла сустрэча беларускага лідара з Міністрам замежных спраў Швейцарыі.

Створаны Беларуска-Швейцарскі сумесны камітэт па гандлі і эканамічным супрацоўніцтве. У рамках развіцця двухбаковых рэгіянальных сувязяў актыўна ўзаемадзейнічаюць абшчына Ітыген і горад Добруш Гомельскай вобласці. Горад Гларус з'яўляецца пабрацімам горада Кобрына.

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Швейцарыя // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.17: Хвінявічы — Шчытні / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 2003. — Т. 17. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8 (т. 17)

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]