Пакістан

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Пакістан
اسلامی جمہوریہ پاکِستان
Islamic Republic of Pakistan
Flag of Pakistan.svg Герб Пакістана
Сцяг Пакістана Герб Пакістана

Каардынаты: 30°02′00″ пн. ш. 69°29′00″ у. д. / 30.033333° пн. ш. 69.483333° у. д. (G) (O) (Я)

Pakistan in its region (claimed and disputed hatched).svg
Дэвіз: «Iman, Ittehad, Nazm (Вера, Адзінства, Дысцыпліна)»
Гімн: «Qaumi Tarana»
Дата незалежнасці 14 жніўня 1947 (ад Вялікабрытаніі)
Афіцыйная мова урду і англійская
Сталіца Ісламабад
Найбуйнейшыя гарады Карачы, Лахор, Фейсалабад
Форма кіравання змяшаная рэспубліка
Прэзідэнт
Прэм'ер-міністр
Асіф Алі Зардары
Юсуф Рэза Гілані
Дзярж. рэлігія іслам (суніцкага толку)
Плошча
• Усяго
35-я ў свеце
803 940 км²
Насельніцтва
• Ацэнка (2012)
Шчыльнасць

190 291 129[1]. чал. (6-я)
224,9 чал./км²
ІРЧП  0,504 (145-ы)
Валюта пакістанская рупія
(PKR, код 118)
Інтэрнэт-дамен .pk
Тэлефонны код +92
Часавы пояс +5 (зімой), +6 (летам)

Пакістан — дзяржава ў Паўднёвай Азіі. Мяжуе з Афганістанам (2430 км) і Іранам (909 км) на захадзе, з Індыяй (2912 км) на ўсходзе, з Кітаем (523 км) на паўночным усходзе, мае выхад да Аравійскага мора шырынёй у 1046 кіламетраў на поўдні.

На поўначы знаходзяцца горы Гіндукуш вышынёй да 7690 м (гара Тырычмір), на паўночным усходзе — адгор'і Гімалаяў.

Пакістан абвясціў незалежнасць 14 жніўня 1947 года ў якасці брытанскага дамініёна. 28 лютага 1956 года Устаноўчы Сход Пакістана зацвердзіў Статут дзяржавы. 23 мая 1956 уступіў у сілу Статут, па якім Пакістан стаў першай у свеце ісламскай рэспублікай (Дзень Рэспублікі). Дзяржаўныя мовы — урду і англійская, шырока ўжываюцца мовы пенджабі, сіндхі, пушту. Сталіца — Ісламабад, найбуйнейшыя гарады, галоўныя эканамічныя цэнтры — Карачы і Лахор.

Дзяржаўны лад[правіць | правіць зыходнік]

Пакістан — парламенцкая федэратыўная рэспубліка. Дзейнічае канстытуцыя 1973 года з папраўкамі. Кіраўнік дзяржавы — прэзідэнт (мусульманін), які выбіраецца калегіяй выбаршчыкаў з дэпутатаў парламента і прадстаўнікоў заканадаўчых сходаў 4 правінцый тэрмінам на 5 гадоў. Заканадаўчая ўлада належыць двухпалатнаму парламенту — Нацыянальнай асамблеі (237 дэпутатаў, з якіх 217 выбіраюцца насельніцтвам тэрмінам на 5 гадоў, а 20 (жанчыны) — новым складам Нацыянальнай асамблеі) і сенату (87 членаў выбіраюцца заканадаўчымі сходамі правінцый на 6 гадоў). Кожныя 3 гады абнаўляецца палавіна складу сената. Выканаўчы орган — урад на чале з прэм'ер-міністрам, які выбіраецца большасцю галасоў Нацыянальнай асамблеі.

Прырода[правіць | правіць зыходнік]

Ледавік Балтора

На поўначы адгор'і Гімалаяў і Гіндукуша вышынёй да 5-7 тыс.м (гара Тырычмір, 7690 м). На захадзе — Сулейманавы горы, хрыбты Макрана, нагор'е Белуджыстана. На ўсход ад горных раёнаў раўніна ракі Інд — частка Інда-Гангскай раўніны. На граніцы з Індыяй пустыня Тхал. У гарах на поўначы і захадзе бываюць землетрасенні. Карысныя выкапні: прыродны газ, храміты, буры вугаль, нафта, каменная соль. Клімат сухі, трапічны на поўдні, субтрапічны на поўначы. Тэмпература паветра на раўніне ад 10 да 20 °C у студзені, ад 30 да 40 °C у ліпені-жніўні. Ападкаў 250—750 мм за год, у гарах да 1500 мм за год. Асноўная рака Інд з найбуйнейшым прытокам Сатледж. Расліннасць паўпустынная і пустынная: вярблюджая калючка, салянкі, палыны; на схілах гор — ядловец, астрагал, чый. Лясы на невялікай плошчы ў гарах. Жывёльны свет разнастайны: персідская газель, дзікія казлы, бараны і аслы; шакалы, гіены. Нацыянальныя паркі — Кіртхар і Лал-Суханра.

Насельніцтва[правіць | правіць зыходнік]

Цэнтр горада Карачы

Пакістан — шматнацыянальная краіна. Найбуйнейшыя народы належаць да індыйскай групы індаеўрапейскай моўнай сям'і: пенджабцы (пераважна правінцыя Пенджаб), пуштуны (раёны на паўночным захадзе), сіндхі (паўднёвая частка даліны Інда), белуджы (Белуджыстан). Жывуць таксама брагуі, кхто, кахістанцы. выхадцы з Індыі і Ірана. Амаль усе вернікі мусульмане (сунітаў 77 %, шыітаў 20 %). Сярэднегадавы прырорст 1,7 % (1999). Сярэдняя шчыльнасць насельніцтва 171,8 чал./км², найбольш на арашальных землях у даліне Інда і яго прытокаў да 500 чал./км², у гарах і пустынных раёнах — каля 10-20 чал./км². Гарадское насельніцтва 35 %. Буйнейшыя гарады: Карачы, Лахор, Фейсалабад, Хайдарабад, Рывалпіндзі, Мултан, Пешавар, Гуджранвала. У сельскай гаспадарцы занята 43 % працаздольных, у прамысловасці — 17 %, астатнія ў галіне абслугоўвання.

Эканоміка[правіць | правіць зыходнік]

Гандляр тканінай у Карачы

Пакістан — індустрыяльна-аграрная краіна з шматукладнай эканомікай. Сельская гаспадарка працягвае граць вялікую ролю ў эканоміцы краіны і займае 20,8 % усяго ВНП, хоць прамысловасць актыўна развіваецца і складае 24,3 % ВНП (у 2009 годзе). Пры гэтым у сельскай гаспадарцы занята 43 % працоўных, а ў прамысловасці — 20 %. Узровень беспрацоўя — 15,2 % (у 2009 годзе).

Характарызуецца высокай залежнасцю ад умоў надвор'я, ад якіх наўпрост залежаць такія галіны як сельская гаспадарка, тэкстыльная прамысловасць, гідраэнергетыка, водны транспарт.

У Пакістане яскрава праяўляюцца прасторавыя адрозненні ў гаспадарцы, абумоўленыя сумесным дзеяннем розных фактараў. Вылучаюцца 4 гісторыка-геаграфічныя вобласці, якія ў тэрытарыяльным плане блізка супадаюць з адміністрацыйнымі правінцыямі — Пенджабам, Сіндам, Белуджыстанам і Хайбер-Пахтунхва, уключаючы ў апошнюю раёны плямёнаў. Пенджаб найбольш вылучаецца аграрнай вытворчасцю, тут вырошчваюць да 2/3 пшаніцы, бавоўніка і цукровага трыснёга.

У 2000-х гадах эканоміка Пакістана паказвала ўстойлівы эканамічны рост прыкладна 7 % у год. Дзве траціны пакістанскага экспарту складае прадукцыя тэкстыльнай і швейнай прамысловасці.

Урад Первеза Мушарафа праводзіў адносна ліберальную эканамічную палітыку, за апошнія гады былі прыватызаваныя некалькі буйных банкаў, найбуйнейшая тэлекамунікацыйная кампанія.

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 11: Мугір — Паліклініка / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн., 2000. — 560 с.: іл. ISBN 985-11-0188-5 (т. 11), ISBN 985-11-0035-8.

Зноскі