Андрэй Дзмітрыевіч Сахараў

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
руск.: Андре́й Дми́триевич Са́харов
RIAN archive 25981 Academician Sakharov.jpg
Дата нараджэння

21 мая 1921(1921-05-21)[1][2]

Месца нараджэння

Масква, Маскоўская губерня[d], РСФСР[3]

Дата смерці

14 снежня 1989(1989-12-14)[2] (68 гадоў)

Месца смерці

Масква, РСФСР, СССР

Грамадзянства

Flag of the Soviet Union.svg СССР

Месца працы

Lebedev Physical Institute[d]

Альма-матар

Маскоўскі дзяржаўны ўніверсітэт імя М. В. Ламаносава

Навуковы кіраўнік

Ігар Яўгенавіч Там

Узнагароды і прэміі

Сталінская прэмія, Нобелеўская прэмія міру, Ордэн Леніна, Герой Сацыялістычнай Працы, Prix mondial Cino Del Duca[d], Fritt Ord Award[d], Герой Сацыялістычнай Працы, Герой Сацыялістычнай Працы, Humanist of the Year[d], Elliott Cresson Medal[d], Akademiepenning[d], Heinz R. Pagels Human Rights of Scientists Award[d], Ленінская прэмія, Prix mondial Cino Del Duca[d], Medal "For the Development of Virgin Lands"[d], Медаль «Ветэран працы»[d], Медаль «За гераічную працу ў Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.»[d] і Tomalla Foundation[d]

Commons-logo.svg Andrei Sakharov на Вікісховішчы

Андрэй Дэмітрыевіч Са́хараў (руск.: Андре́й Дми́триевич Са́харов; 21 мая 1921, Масква — 14 снежня 1989) — савецкі фізік, праваабаронца і палітычны дзеяч.

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

У 1938 паступіў у Маскоўскі дзяржаўны універсітэт. У 1942 скончыў універсітэт і пачаў працу на абаронных заводах.

З 1948 займаўся распрацоўкай тэрмаядзернай зброі. Доктар фізіка-матэматычных навук, правадзейны член АН СССР (1953). Адзін з стваральнікаў вадароднай бомбы.

З канца 1960-х выступаў за забарону выпрабаванняў ядзернай зброі, як праваабаронца. Атрымаў Нобелеўскую прэмію міру ў 1975 (яго не выпусцілі з СССР на атрыманне прэміі).

У студзені 1980 сасланы ў горад Горкі. Указам Прэзідыума ВС СССР быў пазбаўлены ганаровых званняў і прэмій. Вызвалены з ссылкі ў снежні 1986.

Вярнуўся ў Маскву. Працягваў навуковую і праваабарончую дзейнасць разам з жонкай Аленай Бонэр. У 1988 выязджаў за мяжу, дзе адбыліся яго сустрэчы з шэрагам лідараў краін Еўропы і ЗША. У 1989 абраны народным дэпутатам СССР.

Зноскі

  1. Сахаров Андрей Дмитриевич // Большая Советская Энциклопедия: [в 30 т.] — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1976. — Т. 23 : Сафлор — Соан. — С. 13.
  2. 2,0 2,1 data.bnf.fr: open data platform — 2011.
  3. Сахаров Андрей Дмитриевич // Сахаров Андрей Дмитриевич — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1976. — Т. 23 : Сафлор — Соан. — С. 13.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.14: Рэле — Слаявіна / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш — Мн.: БелЭн, 2002. — Т. 14. — 512 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0238-5 (Т. 14).