Міхаіл Мацвеевіч Філіповіч

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Міхась Філіповіч
Міхаіл Мацвеевіч Філіповіч
Фатаграфія
Міхаіл Станюта.
«Партрэт мастака М. Філіповіча». 1925
Дата нараджэння: 8 чэрвеня 1896(1896-06-08)
Месца нараджэння:
Дата смерці: 1947
Месца смерці:
Род дзейнасці: мастак
Вучоба:
Commons-logo.svg Працы на Вікісховішчы
Малюнак набіванкі «Вербніца» з альбома «Віцебская набіванка». 1920-я гады
Ілюстрацыя да паэмы «Босыя на вогнішчы» М. Чарота
На Купалле. 1921
Бітва на Нямізе. 1922
Жанчына ў намітцы. 1928
Ілюстрацыя да беларускай народнай казкі «Паляшук і чорт»

Міхаіл Мацвеевіч Філіповіч, або Міхась Філіповіч (27 мая (8 чэрвеня) 1896, Мінск — 1947, Масква) — беларускі жывапісец, графік, этнограф, педагог. Адзін з першых айчынных мастакоў, хто звярнуўся да нацыянальнай тэматыкі[1].

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Вучыўся ў Мінскім рэальным вучылішчы (1910—1917) у К. Я. Ермакова, Д. М. Полазава; Маскоўскім Межавым інстытуце (1918—1919), адначасова ў прыватнай студыі А. П. Хатулёва; Дзяржаўных вольных мастацкіх майстэрняў (Масква) у К. А. Каровіна(руск.) бел. (1919—1921), пазней у Вышэйшым мастацка-тэхнічным інстытуце ў А. Д. Дрэвіна(руск.) бел. і Р. Р. Фалька(руск.) бел. (1925—1930)[2].

У верасні 1921 г. удзельнічаў ў першай савецкай выстаўцы ў Мінску. Экспанавалася 20 твораў мастака, у тым ліку фармалістычныя («Супрэматызм (канструкцыя плоскасцяў», «Максімальнае выяўленне колеру» і інш.), з якіх ні адзін не дайшоў да сенняшняга часу. Першая персанальная выстаўка М. Філіповіча адбылася ў Мінску ў жніўні 1922. У паказаных на ёй творах быў бачны паварот да фальклорнай баларускай спадчыны («На Купалле», «Карагод (Ляльнік)», «Казачны сюжэт»).

У 1922–1923 гг. — быў мастацкім інструктарам аддзела выяўленчага мастацтва пры Галоўпалітасвеце ў Мінску[2]. У 1923 г. — загадваў афармленнем Беларускага павільёна на Усесаюзнай сельскагаспадарчай выстаўцы ў Маскве[2], у 1923–1925 гг. — працаваў загадчыкам мастацкага аддзела ў Беларускім дзяржаўным музеі. У 1927 г. уступіў ва Усебеларускае аб'яднанне мастакоў. У тым жа годзе прымаў ўдзел у беларускім раздзеле савецкага павільёна міжнароднай выстаўкі «Мастацтва кнігі» у Лейпцыгу[3]. У 1929 г. прымаў ўдзел у III Усебеларускай мастацкай выстаўцы (карціна «Бітва на Нямізе» і яшчэ каля 40 карцін). У 1930-х — знаходзіўся ў працяглай творчай камандзіроўцы ў Сярэдняй Азіі[4].

Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны[2]. У 1944–1945 гг. — загадчык мастацкага аддзела Дзяржаўнага выдавецтва ў Мінску[2].

Творчасць[правіць | правіць зыходнік]

Працаваў у тэхніцы алейнага жывапісу і акварэлі, працаваў у кніжнай графіцы, у гады Вялікай Айчыннай вайны стварыў серыю антыфашысцкіх карыкатур. Вялікую значнасць маюць замалёўкі народнай вопраткі, зробленыя Філіповічам на Міншчыне, Случчыне, Магілёўшчыне, Палессі[5]. Творы М. Філіповіча вызначаюцца яркім нацыянальным каларытам, самабытнасцю[5].

Прыхільнасць да акадэмічнага рэалізму пад час навучання ў Маскве змяняецца захапленнем імпрэсіянізмам. Пасля знаёмства з творчасцю і тэорыяй К. Малевіча пачынаецца супрэматычны перыяд. У верасні 1921 г. у Мінску выстаўляе творы «Супрэматызм», «Максімальнае выяўленне колеру», «Канструкцыя плоскасцей».

Пасля вяртання ў Беларусь працягвае вывучаць узоры беларускага народнага мастацтва. У выніку яго вандровак па Беларусі для БДМ было складзена 10 альбомаў з замалёўкамі тканін, разьбы, народных строяў, сялянскіх забудоў і прадметаў побыту[6]. Праца яго і сёння ўяўляе цікавасць для знаўцаў славянскіх культур[7].

М. Лебедзевай, М. Філіповічам, А. Тычынам быў складзены альбом слуцкіх паясоў, дзеля чаго давялося ім «капаць» архівы музеяў Масквы, Ленінграда, Смаленска і інш[7]. У 1924 г. альбом «Слуцкія паясы» быў выдадзены Інбелкультам[7].

Самабытнае мастацтва М. Філіповіча ўвогуле з'яўляецца этнаграфічным[7]. Упершыню ў беларускім мастацтве былі створаны партрэты беларуса, у якіх мастаку ўдалося наказаць характар свайго народа. Найбольш удалыя жывапісныя палотны — «Група на кірмашы», «Беларусы ў старажытным адзенні», «Дудар» і інш[7].

Адна з першых карцін на народную тэматыку — «Казка» («Казачны сюжэт»). У 1921—1922 г. стварае шэраг карцін на этнаграфічныя матывы: «На Купалле», «Вясна», «Скокі праз вогнішча», «Карагод», «Народнае гулянне»[6]. У кампазіцыі «На Купалле» мастак зафіксаваў многія нацыянальныя віды мастацтва — танец-карагод, адзенне, упрыгожванне свята кветкамі і зелянінай[7].

Адначасова працуе як ілюстратар. У 1922 г. ілюструе «Босых на вогнішчы» М. Чарота[6]. У 1924 г. стварае графічны цыкл ілюстрацый да беларускіх народных казак «Сучкін сын», «Іванка-дурачок», «Паляшук і чорт»[8].

У 1930-х з'яўляюцца творы на сярэднеазіяцкія матывы. У часы вайны прыймае ўдзел у афармленні перыядычных выданняў, у тым ліку ў часопісе «Партизанская дубинка». У апошнія гады жыцця працаваў у жанры лірычнага пейзажу[9].

Змітрок Бядуля апісаў свае ўражанні ад нацюрморта «Бэз і купальніца» наступным чынам[10]:

" …Букет бэзу — у розных пералівах, такая свежасць колераў, ажно здаецца: чуеш пах бэзу, чуеш вясну. А гэта ўсё — у невялічкім букеце… Праўда, ёсць часцяком незавершанасць. Адразу бачым, што мастак пэўнай дарогі ў сваёй творчасці яшчэ не знайшоў. Кожны вобраз як бы кажа: «Дамалёўвай сам!» — і будзіць фантазію гледача "

Цікавосткі[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

  1. Художники советской Белоруссии. Союз художников БССР. Минск, изд. «Беларусь», 1976. с. 256
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 «И дольше века…» Выстаўка твораў мастакоў-юбіляраў
  3. Баразна М. Р. Мастацтва кнігі Беларусі XX стагоддзя. Мінск, «Беларусь», 2007. с. 52
  4. Художники советской Белоруссии. Союз художников БССР. Минск, изд. «Беларусь», 1976.
  5. 5,0 5,1 т. 5. Биографический справочник. Мн: Издательство «Белорусская советская энциклопедия» имени Петруся Бровки, 1982. 29 с.
  6. 6,0 6,1 6,2 Харэўскі С. В. Гісторыя мастацтва і дойлідства Беларусі. Вільня, Еўрапейскі гуманітарны ўніверсітэт, 2007, с. 182
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 7,5 Людміла Налівайка. Рыцары аховы помнікаў
  8. Баразна М. Р. Мастацтва кнігі Беларусі XX стагоддзя. Мінск, «Беларусь», 2007., с. 52
  9. Художники советской Белоруссии. Союз художников БССР. Минск, изд. «Беларусь», 1976., с. 357
  10. «Мітусяцца фарбы, ажно слепяць вочы…»

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]