Нацыянальны гістарычны музей Рэспублікі Беларусь

З пляцоўкі Вікіпедыя.
Перайсці да: рух, знайсці
Нацыянальны гістарычны музей Рэспублікі Беларусь
Будынак музея. Галоўны ўваход
Будынак музея. Галоўны ўваход
Дата заснавання 1908
Месцазнаходжанне Рэспубліка Беларусь, Мінск, вул. Карла Маркса, 12
Каардынаты 53°53′48.44″ пн. ш. 27°33′19.86″ у. д. / 53.896789° пн. ш. 27.555517° у. д. (G) (O) (Я)
Нацыянальны гістарычны музей Рэспублікі Беларусь (Мінск Цэнтр)
Нацыянальны гістарычны музей Рэспублікі Беларусь
Нацыянальны гістарычны музей Рэспублікі Беларусь
http://histmuseum.by/be/
Лагатып ВікіСховішча Нацыянальны гістарычны музей Рэспублікі Беларусь на ВікіСховішчы
Скарб рымскіх манет 1 — 2 стагоддзе н. э. у экспазіцыі музея
Скарб рымскіх манет 1 — 2 стагоддзе н. э. у экспазіцыі музея

Нацыянальны гістарычны музей Рэспублікі Беларусь[1], да 15 верасня 2009 — Нацыянальны музей гісторыі і культуры Беларусі[2] — найбуйнейшы па колькасці адзінак захоўвання музей Рэспублікі Беларусь. Размешчаны ў Мінску на вуліцы Карла Маркса.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Музей Мінскага царкоўна-археалагічнага камітэта[правіць | правіць зыходнік]

У 1908 у Мінску намаганнямі гарадской інтэлігенцыі пры фінансавай падтрымцы праваслаўнай царквы быў адкрыты музей Мінскага царкоўна-археалагічнага камітэта, накшталт аналагічных музеяў у Магілёве і Віцебску. З 1909 было выпушчана 4 зборніка работ царкоўна-археалагічнага камітэта, прысвечаных розным гістарычным падзеям, якія адбыліся на тэрыторыі Мінскай губерні.

Для экспазіцыі былі выдзелены два пакоя архірэйскага дома. Музей прымаў наведвальнікаў па панядзелках. Члены камітэта дзяжурылі ў музеі, давалі каментары да экспазіцыяў падчас агляду, а таксама чыталі наведвальнікам лекцыі па гісторыі.

Падчас Першай сусветнай вайны музей быў эвакуіраваны ў Разань.

Мінскі гарадскі музей[правіць | правіць зыходнік]

У 1912 пры актыўным садзейнічанні Мінскага таварыства аматараў прыродазнаўства, этнаграфіі і археалогіі і фінансавай падтрымцы Мінскай гарадской думы, якая вылучыла 2 тыс. рублёў і асобнае памяшканне, быў створаны Мінскі гарадскі музей. Ён складаўся з 5 аддзелаў:

  • археалагічны
  • прыродазнаўчанавуковы
  • гістарычны
  • мастацка-прамысловы
  • этнаграфічны

Фонды музея актыўна папаўняліся добраахвотнымі ахвяраваннямі гараджан і членаў грамадства аматараў прыродазнаўства, этнаграфіі і археалогіі. У 1913 адкрылася першая выстаўка. У музеі з'явіліся калекцыі мінералаў і глебы. Выстаўляліся таксама чучалы жывёл (пераважна тых, што насялялі тэрыторыю Мінскай губерні), археалагічныя знаходкі (уключаючы асобную нумізматычную калекцыю) і ўзоры народнай творчасці. У 1916 на базе музея адкрылася выстаўка жывапісу і дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва.

Беларускі дзяржаўны музей[правіць | правіць зыходнік]

У 1920 быў адкрыты створаны на базе фондаў Мінскага гарадскога музея і вернутых з Разані фондаў музея Мінскага царкоўна-археалагічнага камітэта Мінскі абласны музей.

У 1923 на базе Мінскага абласнога музея быў ​​створаны Беларускі дзяржаўны музей. У яго складзе былі створаны наступныя аддзелы:

  • археалагічны
  • старажытнабеларускіх войскаў
  • яўрэйскі
  • нумізматычны
  • палеаграфічны
  • «стары Мінск»
  • мастацкі
  • царкоўны
  • этнаграфічны

Пры музеі была створана бібліятэка.

У 1924 былі створаны філіялы Беларускага дзяржаўнага музея ў Віцебску і Магілёве, а ў 1926 — у Гомелі.

Падчас Вялікай Айчыннай вайны музей не функцыянаваў, большасць яго калекцый была разрабавана або знішчана падчас акупацыі.

Экспазіцыі Беларускага дзяржаўнага музея. 1923 г. Фота Льва Дашкевіча
БДМ1.jpg БДМ2.jpg БДМ3.jpg БДМ4.jpg

Пасля Вялікай Айчыннай вайны[правіць | правіць зыходнік]

У 1957 быў створаны Беларускі дзяржаўны гісторыка-краязнаўчы музей, у 1964 — у Дзяржаўны музей БССР. 17 снежня 1992 музей атрымаў назву — Нацыянальны музей гісторыі і культуры Беларусі.

15 верасня 2009 музей перайменаваны ў Нацыянальны гістарычны музей Рэспублікі Беларусь[3].

Нацыянальнаму гістарычнаму музею Рэспублікі Беларусь належаць цяпер 3 будынка. Усе яны ўнесены ў спіс гісторыка-культурных каштоўнасцяў Рэспублікі Беларусь.

Асноўны будынак па вул. К. Маркса, 12 узведзены ў 1903—1905 гг. Спачатку ў ім размяшчалася аддзяленне Дзяржаўнага банка Расіі. Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі тут размяшчаліся ў розныя гады ЦК КП (б) Б і ЦК ЛКСМБ, народны камісарыят фінансаў БССР, рэдакцыя часопіса «Работніца і сялянка», выканаўчы камітэт гарсавета і іншыя дзяржаўныя ўстановы. Падчас рэканструкцыі ў 1934 г. быў дабудаваны 3-ці паверх. Дзяржаўны музей БССР размяшчаецца ў гэтым будынку з 1967 г.

Будынак філіяла «Дом-музей І з'езда РСДРП» пабудавана ў 1923 г., разбураны падчас Вялікай Айчыннай вайны. Адбудаваны ў адпаведнасці з макетам, якія знаходзіўся ў Музеі рэвалюцыі ў Маскве ў 1948 г.

У 2009 музею перададзены будынак па адрасе вул. Фрунзэ, 19. Ён пабудаваны ў пачатку ХІХ ст. па праекце губернскага архітэктара К. Хршчановіча. У ім размяшчаўся шпіталь, потым — штаб тылу Беларускай ваеннай акругі — Міністэрства абароны Рэспублікі Беларусь. Часткова рэканструявана па праекту архітэктара У. Гусева.

Сучасны стан[правіць | правіць зыходнік]

Стары гарадскі побыт (XIX — пачатак XX стст.)

У цяперашні час у музеі змяшчаецца каля 370 тысяч адзінак захоўвання, пры гэтым іх колькасць пастаянна расце. У сувязі з гэтым у апошні час з'явілася праблема перапаўнення падвальных памяшканняў будынка музея, прызначаных для захоўвання экспанатаў. Акрамя таго, абмежаванні экспазіцыйнай плошчы не дазваляюць распрацаваць новыя экспазіцыі з увядзеннем у абарот шматлікіх незапатрабаваных экспанатаў з музейных фондаў.

У фондах музея захоўваюцца наступныя калекцыі:

  • археалагічная
  • выяўленчага мастацтва
  • іканапісу
  • керамікі
  • кнігадрукавання
  • народнага мастацтва
  • народнага адзення
  • нумізматычная
  • зброі
  • пісьмовых крыніц
  • сфрагістыка
  • фарфору і шкла
  • фотадакументальных крыніц
  • этнаграфіі

У музеі на пастаяннай аснове працуюць 10 экспазіцыйных і выставачных залаў. Ужо некалькі гадоў адкрыты экспазіцыі «Старажытная Беларусь (першабытная эпоха і Сярэднявечча)», «Старадаўняя геральдыка Беларусі», «З гісторыі зброі», «Стары гарадскі побыт (XIX — пачатак XX стст.) ». Рэгулярна праводзяцца розныя выставы, у тым ліку і сумесна з замежнымі музеямі. Таксама вядзецца актыўная навуковая праца.

Галерэя экспанатаў[правіць | правіць зыходнік]

Глядзіце таксама[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

Гужалоўскі, А. А. — Нараджэнне беларускага музея. — Минск, 2001.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]