Пінскае княства

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці

Пі́нскае кня́ства — удзельнае княства з цэнтрам у Пінску, якое вылучылася з Тураўскага княства ў другой палове XII стагоддзя. Знаходзілася ў вярхоўях Прыпяці і нізоўях яе прытокаў Ясельды, Піны, Стыры і Гарыні.

У XII—XIII стагоддзях было цесна звязана з Тураўскім княствам, знаходзілася пад уплывам Кіеўскага і Уладзіміра-Валынскага княстваў.

Каля 1174 года ў пісьмовых крыніцах асобна згадваюцца «князі тураўскія і пінскія», якія ўдзельнічалі ў паходзе на Кіеў князя Андрэя Багалюбскага. Першыя князі Пінскага княства — Яраслаў і Яраполк, сыны тураўскага князя Юрыя Яраславіча. Яраслаў у 1183 годзе ўдзельнічаў у паспяховым паходзе рускіх князёў на полаўцаў. Яраполк згадваецца ў 1190 пры апісанні яго вяселля.

У 1204 годзе, паводле Іпац'еўскага летапісу, згадваецца пінскі князь Уладзімір, магчыма, сын Яраслава Юр'евіча, захопленага падчас барацьбы за Уладзіміра-Валынскае княства. Пад 1226/1227 годам згадваецца пінскі князь Расціслаў, які няўдала супернічаў за Чартарыйск з Данілам Галіцкім. У 1229 годзе падчас паходу валынскіх князёў на палякаў Уладзіміра пакінулі абараняць Бярэсце ад яцвягаў. Княства моцна пацярпела ад шматлікіх набегаў літвы на Валынь, якія здзяйсняліся праз Пінскую зямлю. У падзеях, звязаных з барацьбой уладзімірскіх князёў з Літвой у 1247, згадваецца князь Міхаіл, а ў падзеях 1262 года пінскія князі Фёдар, Дзямід і Юрый Уладзіміравічы. Пра апошняга вядома, што ён памёр у 1292 годзе.

Пасля забойства першага Вялікага князя Літоўскага Міндоўга ў 1263 у Пінск збег яго сын Войшалк, які прыняў праваслаўны манаскі пострыг. Пры Гедзіміне (ці нават раней) княства ўвайшло ў склад Вялікага Княства Літоўскага. У 1320 яно належала Нарымунту Гедзімінавічу, а з 1348 яго сынам Міхаілу, Васілю і Юрыю, якія кіравалі княствам да смерці Юрыя Сямёнавіча, пасля чаго княства перайшло вялікаму князю Жыгімонту.

У 1471 княства перайшло да княгіні Марыі Гаштольд, удавы кіеўскага князя Сямёна Алелькавіча, а пасля яе смерці — Фёдару Іванавічу Яраславічу, мужу яе дачкі. У 1521 Жыгімонт I перадаў княства сваёй жонцы Боне Сфорца. Пасля ад'езду Боны ў Італію ў 1556 княства было перададзена Жыгімонту Аўгусту, які пераўтварыў яго ў староства. З 15651566 тэрыторыя княства адміністрацыйна ўваходзіла ў склад Пінскага павета Берасцейскага ваяводства.

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Лысенка П. Пінскае княства // Вялікае Княства Літоўскае. Энцыклапедыя у 3 т. — Мн.: Беларуская Энцыклапедыя імя П. Броўкі, 2005. — Т. 1: Абаленскі — Кадэнцыя. — С. 433. — 684 с. — ISBN 985-11-0314-4
  • Лысенко П. Ф. Древний Пинск XI—XIII вв. — Мн., 1997
  • Довнар-Запольский М. В. Очерк истории кривичской и дреговичской земель до конца XII в. — Киев, 1891
  • Рапов О. М. Княжеские владения на Руси в Х — первой половине XIII в. — М., 1977