Адміністрацыйны падзел Расіі

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці

Адміністрацыйны падзел Расіі, падзел тэрыторыі Расіі на раўнапраўныя суб'екты федэрацыі.

Гісторыя адміністратыўнага падзелу Расіі[правіць | правіць зыходнік]

Расія на сённяшні дзень з’яўляецца самай вялікай краінай у свеце. Варта адзначыць, што так было не заўсёды. Першапачатковая тэрыторыя Расіі не перавышала тэрыторыі сучасных Маскоўскай, Цвярской, Калужскай і Тульскай абласцей. Згодна са змяненнем велічыні тэрыторыі змяняўся і адміністратыўны падзел.

Расія як федэрацыя[правіць | правіць зыходнік]

На сённяшні дзень (з 1 сакавіка 2008 года) у складзе Расійскай Федэрацыі 83 роўнапраўныя суб'екты Федэрацыі розных тыпаў. З іх:

  • 21 рэспубліка
  • 46 абласцей
  • 9 краёў
  • 1 аўтаномная вобласць
  • 4 аўтаномных акругі
  • 2 гарады федэральнага падпарадкавання

Аднак, згодна з Канстытуцыяй Расійскай Федэрацыі, усе гэтыя суб'екты маюць розныя паўнамоцтвы і прывілеі.

Тыпы суб'ектаў Расійскай Федэрацыі[правіць | правіць зыходнік]

21 Рэспубліка
46 Абласцей
9 Краёў
1 Аўтаномная вобласць
4 Аўтаномныя акругі
2 Горада федэральнага значэння

Адміністрацыйны падзел Расіі

Асаблівасць канстытуцыйна-прававога статуса суб'ектаў Расійскай Федэрацыі

У дужках паказаныя артыкулы Канстытуцыі Расійскай Федэрацыі, якія змяшчаюць адпаведныя палажэнні.

Рэспублікі
  • Ахарактарызаваныя ў Канстытуцыі Расіі як «дзяржавы» (артыкул 5 п.2);
  • Маюць сваю канстытуцыю (артыкул 5 п.2);
  • Не могуць уваходзіць у склад іншых суб'ектаў Расійскай Федэрацыі (артыкул 66 п.4);
  • Не могуць уключаць іншыя суб'екты Расійскай Федэрацыі (артыкул 66 п.4);
  • Маюць права ўсталёўваць свае дзяржаўныя мовы (артыкул 68 п.2);
Края і вобласці
  • Маюць свой статут (артыкул 5 п.2);
  • Не могуць уваходзіць у склад іншых суб'ектаў Расійскай Федэрацыі (артыкул 66 п.4);
  • Могуць уключаць аўтаномныя акругі (артыкул 66 п.4);
Гарады федэральнага значэння
  • Маюць свой статут (артыкул 5 п.2);
  • Не могуць уваходзіць у склад іншых суб'ектаў Расійскай Федэрацыі (артыкул 66 п.4);
  • Не могуць уключаць іншыя суб'екты Расійскай Федэрацыі (артыкул 66 п.4);
Аўтаномная вобласць
  • Мае свой статут (артыкул 5 п.2);
  • Уваходзіць у склад Расійскай Федэрацыі ў адзіным ліку (артыкул 5 п.1);
  • Можа быць прыняты федэральны закон аб аўтаномнай вобласці (артыкул 66 п.3);
  • Не можа ўваходзіць у склад іншых суб'ектаў Расійскай Федэрацыі (артыкул 66 п.4);
  • Не можа ўключаць іншыя суб'екты Расійскай Федэрацыі (артыкул 66 п.4);
Аўтаномныя акругі
  • Маюць свой статут (артыкул 5 п.2);
  • Можа быць прыняты федэральны закон аб аўтаномнай акрузе (артыкул 66 п.3);
  • Могуць уваходзіць у склад края, вобласці (артыкул 66 п.4);
  • Не могуць уключаць іншыя суб'екты Расійскай Федэрацыі (артыкул 66 п.4);

Федэральны падзел Расіі па стане на 1 сакавіка 2008 года[правіць | правіць зыходнік]

Код Рэгіён
Суб'ект федэрацыі
Плошча
(км²)
Насельніцтва
9 кастрычніка 2002
Цэнтр Адміністрацыйны падзел (паводле ОКАТО) Муніцыпальныя ўтварэнні
Рэспублікі
01 Flag of Adygea.svg Адыгея 7 600 447 000 Майкоп 7 раёнаў и 2 горада 7 муніцыпальных раёнаў, 2 гарадскія акругі
02 Flag of Altai Republic.svg Алтай 92 600 203 000 Горна-Алтайск 10 раёнаў и 1 город 10 муніцыпальных раёнаў, 1 Гарадская акруга
03 BashkortostanFlag.png Башкартастан 143 600 4 103 000 Уфа 54 раёна и 21 город 54 муніцыпальных раёна, 9 гарадскіх акруг
04 Flag of Buryatia.svg Бурація 351 300 981 000 Улан-Удэ 21 раён и 2 горада 21 муніцыпальны раён, 2 гарадскія акругі
05 Flag of Dagestan.svg Дагестан 50 300 2 584 000 Махачкала 41 раён и 10 гарадоў 41 муніцыпальны раён и 10 гарадскіх акруг
06 Flag of Ingushetia.svg Інгушэція 3 400 469 000 Магас 4 раёна и 4 горада Межы і статус муніцыпальных утварэнняў не ўсталяваны
07 Flag of Kabardino-Balkaria.png Кабардына-Балкарыя 12 500 901 000 Нальчык 9 раёнаў и 4 горада 3 гарадскія акругі и 10 муніцыпальных раёнаў
08 Flag of Kalmykia.svg Калмыкія 76 100 292 000 Эліста 13 раёнаў и 1 город 13 муніцыпальных раёнаў, 1 гарадская акруга
09 Flag of Karachay-Cherkessia.svg Карачаева-Чаркесія 14 100 440 000 Чаркеск 8 раёнаў и 2 горада 8 муніцыпальных раёнаў, 2 гарадскія акругі
10 Flag of Karelia.svg Карэлія 172 400 717 000 Петразаводск 16 раёнаў и 13 гарадоў 16 муніцыпальных раёнаў, 2 гарадскія акругі
11 Flag of Komi.svg Комі 415 900 1 019 000 Сыктыўкар 12 раёнаў и 8 гарадоў 15 муніцыпальных раёнаў, 5 гарадскіх акруг
12 Flag of Mari El.svg Марый Эл 23 200 728 000 Йашкар-Ала 14 раёнаў и 4 горада 14 муніцыпальных раёнаў, 3 гарадскія акругі
13 Flag of Mordovia.svg Мардовія 26 200 889 000 Саранск 22 раёна и 7 гарадоў 22 муніцыпальных раёна, 1 гарадская акруга
14 Flag of Sakha.svg Саха (Якуція) 3 103 000 948 000 Якуцк 33 раёна и 5 гарадоў 34 муніцыпальных раёна, 2 гарадскія акругі
15 Flag of North Ossetia.svg Паўночная Асеція 8 000 710 000 Уладзікаўказ 8 раёнаў и 1 город 8 муніцыпальных раёнаў, 1 Гарадская акруга
16 Flag of Tatarstan.svg Татарстан 68 000 3 780 000 Казань 43 раёна и 14 гарадоў 43 муніцыпальных раёна, 2 гарадскія акругі
17 Flag of Tuva.svg Тыва (Тува) 170 500 306 000 Кызыл 17 раёнаў и 2 горада 17 муніцыпальных раёнаў, 2 гарадскія акругі
18 Flag of Udmurtia.svg Удмуртыя 42 100 1 571 000 Іжэўск 25 раёнаў и 5 гарадоў
19 Flag of Khakassia.svg Хакасія 61 900 546 000 Абакан 8 раёнаў и 3 горада 8 муніцыпальных раёнаў, 5 гарадскіх акруг
20 Flag of the Chechen Republic.svg Чачня 15 900 1 100 000 Грозны 16 раёнаў и 5 гарадоў Межы і статус муніцыпальных утварэнняў не ўсталяваны
21 Flag of Chuvashia.svg Чувашыя 18 300 1 314 000 Чэбаксары 21 раён и 5 гарадоў 21 муніцыпальны раён, 5 гарадскіх акруг
Края
22 Flag of Altai Krai.svg Алтайскі 169 100 2 607 000 Барнаул 60 раёнаў и 11 гарадоў 60 муніцыпальных раёнаў, 12 гарадскіх акруг
23 Flag of Zabaykalsky Krai.svg Забайкальскі 431 500 1 156 000 Чыта 31 раён и 5 гарадоў 31 муніцыпальных раёнаў, 4 гарадскія акругі
24 Flag of Kamchatka Oblast.png Камчацкі 472 300 359 000 Петрапаўлаўск-Камчацкі 11 муніцыпальных раёнаў, 3 гарадскія акругі
25 Flag of Krasnodar kray (1995).png Краснадарскі 76 000 5 124 000 Краснадар 38 раёнаў и 15 гарадоў 37 муніцыпальных раёнаў, 11 гарадскіх акруг
26 KrsasnojarskKrayFlag.jpg Краснаярскі 2 339 700 2 966 000 Краснаярск 54 раёна и 19 гарадоў
27 Perm Oblast Flag.gif Пермскі 160 600 2 824 000 Перм 33 раёна и 14 гарадоў
28 Flag of Primorsky Krai.svg Прыморскі 165 900 2 068 000 Уладзівасток 22 раёна и 12 гарадоў 22 муніцыпальных раёна, 12 гарадскіх акруг
29 Flag of Stavropol Krai.svg Стаўрапольскі 66 500 2 731 000 Стаўрапаль 26 раёнаў и 10 гарадоў 26 муніцыпальных раёнаў, 9 гарадскіх акруг
30 Flag of Khabarovsk Krai.svg Хабараўскі 788 600 1 435 000 Хабараўск 17 раёнаў и 6 гарадоў
Вобласці
31 Flag of Amur Oblast.svg Амурская 363 700 903 000 Благавешчанск 20 раёнаў и 7 гарадоў
32 Arkhangelsk Oblast Flag.png Архангельская [1] 587 400 1 336 000 Архангельск 20 раёнаў и 8 гарадоў 19 муніцыпальных раёнаў, 7 гарадскіх акруг
33 Flag of Astrakhan Oblast.svg Астраханская 44 100 1 007 000 Астрахань 11 раёнаў и 3 горада 11 муніцыпальных раёнаў, 2 гарадскія акругі
34 Flag of Belgorod Oblast.svg Белгародская 27 100 1 512 000 Белгарад 21 раён и 6 гарадоў 21 муніцыпальны раён, 1 Гарадская акруга
35 Flag of Bryansk Oblast.svg Бранская 34 900 1 379 000 Бранск 27 раёнаў и 5 гарадоў 27 муніцыпальных раёнаў, 7 гарадскіх акруг
36 Flag of Vladimiri Oblast.png Уладзімірская 29 000 1 525 000 Уладзімір 16 раёнаў и 10 гарадоў 16 муніцыпальных раёнаў, 5 гарадскіх акруг
37 Flag of Volgograd Oblast.png Валгаградская 113 900 2 703 000 Валгаград 33 раёна и 6 гарадоў 33 муніцыпальных раёна, 6 гарадскіх акруг
38 Flag of Vologda Oblast.png Валагодская 145 700 1 270 000 Волагда 26 раёнаў и 4 горада 2 гарадскія акругі, 26 муніцыпальных раёнаў
39 Flag of Voronezh Oblast.png Варонежская 52 400 2 379 000 Варонеж 32 раёна и 7 гарадоў 31 муніцыпальны раён, 3 гарадскія акругі
40 Flag of Ivanovo Oblast.svg Іванаўская 21 800 1 149 000 Іванава 21 раён и 6 гарадоў 21 муніцыпальны раён, 6 гарадскіх акруг
41 Flag of Irkutsk Oblast.png Іркуцкая 767 900 2 582 000 Іркуцк 33 раёна и 14 гарадоў 27 муніцыпальных раёнаў, 9 гарадскіх акруг
42 Flag of Kaliningrad Oblast.png Калінінградская 15 100 943 000 Калінінград 13 раёнаў и 6 гарадоў 19 муніцыпальных раёнаў, 3 гарадскія акругі
43 Flag of Kaluga Oblast.svg Калужская 29 900 1 041 000 Калуга 24 раёна и 4 горада 24 муніцыпальных раёна, 2 гарадскія акругі
44 Кемераўская 95 500 2 900 000 Кемерава 19 раёнаў и 18 гарадоў 28 муніцыпальных раёнаў, 16 гарадскіх акруг
45 Kirov Oblast Flag.gif Кіраўская 120 800 1 504 000 Кіраў 39 раёнаў и 5 гарадоў 6 гарадскіх акруг, 39 муніцыпальных раёнаў
46 Flag of kostroma oblast.png Кастрамская 60 100 738 000 Кастрама 24 раёна и 8 гарадоў 24 муніцыпальных раёна, 6 гарадскіх акруг
47 Flag of Kurgan Oblast.svg Курганская 71 000 1 020 000 Курган 24 раёна и 2 горада 24 муніцыпальных раёна, 2 гарадскія акругі
48 Flag of Kursk Oblast.png Курская 29 800 1 236 000 Курск 28 раёнаў и 5 гарадоў 28 муніцыпальных раёнаў, 5 гарадскіх акруг
49 Leningrad Oblast flag.gif Ленінградская 84 000 1 671 000 Санкт-Пецярбург[2] 17 раёнаў и 20 гарадоў 17 муніцыпальных раёнаў, 1 гарадская акруга
50 Flag of Lipetsk Oblast.png Ліпецкая 24 100 1 213 000 Ліпецк 18 раёнаў и 2 горада 18 муніцыпальных раёнаў, 2 гарадскія акругі
51 Flag of Magadan Oblast.png Магаданская 461 400 183 000 Магадан 6 раёнаў и 1 город 8 муніцыпальных раёнаў, 1 Гарадская акруга
52 Flag of Moscow Oblast.png Маскоўская 46 000 6 627 000 Масква [3] 38 раёнаў и 56 гарадоў 36 муніцыпальных раёнаў, 36 гарадскіх акруг
53 Flag of Murmansk Oblast.svg Мурманская 144 900 893 000 Мурманск 5 раёнаў и 13 гарадоў 5 муніцыпальных раёнаў, 14 гарадскіх акруг
54 Ніжагародская 76 900 3 524 000 Ніжні Ноўгарад 48 раёнаў и 12 гарадоў 48 муніцыпальных раёнаў, 4 гарадскія акругі
55 Novgorodi oblasti vapp.png Наўгародская 55 300 695 000 Вялікі Ноўгарад 21 раён и 3 горада 21 муніцыпальны раён, 1 Гарадская акруга
56 Flag of Novosibirsk Oblast.gif Новасібірская 178 200 2 692 000 Новасібірск 30 раёнаў и 7 гарадоў 30 муніцыпальных раёнаў, 5 гарадскіх акруг
57 Omsk Oblast flag.jpg Омская 139 700 2 079 000 Омск 32 раёнаў и 6 гарадоў 32 муніцыпальных раёна, 1 гарадская акруга
58 Flag of Orenburg Oblast.png Арэнбургская 124 000 2 178 000 Арэнбург 35 раёнаў и 12 гарадоў
59 Flag of Oryol Oblast.png Арлоўская 24 700 861 000 Арол 24 раёна и 3 горада 24 муніцыпальных раёна, 3 гарадскія акругі
60 Flag of Penza Oblast.png Пензенская 43 200 1 453 000 Пенза 28 раёнаў и 5 гарадоў 28 муніцыпальных раёнаў, 5 гарадскіх акруг
61 Coat of Arms of Pskov oblast.png Пскоўская 55 300 761 000 Пскоў 24 раёна и 2 горада 24 муніцыпальных раёна, 2 гарадскія акругі
62 Flag of Rostov Oblast.svg Растоўская 100 800 4 407 000 Растоў-на-Доне 43 раёна и 16 гарадоў 43 муніцыпальных раёна, 12 гарадскіх акруг
63 Flag of Ryazan Oblast.png Разанская 39 600 1 228 000 Разань 25 раёнаў и 4 горада 25 муніцыпальных раёнаў, 4 гарадскія акругі
64 Flag of Samara Oblast.svg Самарская 53 600 3 240 000 Самара 27 раёнаў и 10 гарадоў 27 муніцыпальных раёнаў, 10 гарадскіх акруг
65 Flag of Saratov Oblast.png Саратаўская 100 200 2 669 000 Саратаў 38 раёнаў и 13 гарадоў 4 гарадскія акругі, 38 муніцыпальных раёнаў
66 Flag of Sakhalin Oblast.svg Сахалінская 87 100 547 000 Южна-Сахалінск 17 раёнаў и 9 гарадоў 2 муніцыпальных раёна, 17 гарадскіх акруг
67 Flag of Sverdlovsk Oblast.svg Свярдлоўская 194 800 4 490 000 Екацярынбург 30 раёнаў и 34 горада 5 муніцыпальных раёнаў, 67 гарадскіх акруг
68 Flag of Smolensk Oblast.png Смаленская 49 800 1 051 000 Смаленск 25 раёнаў и 2 горада 2 гарадскія акругі, 25 муніцыпальных раёнаў
69 Flag of Tambov Oblast.svg Тамбоўская 34 300 1 180 000 Тамбоў 23 раёнаў и 7 гарадоў 23 муніцыпальных раёна, 7 гарадскіх акруг
70 Flag of Tver Oblast.svg Цвярская 84 100 1 473 000 Цвер 36 раёнаў и 12 гарадоў 36 муніцыпальных раёнаў, 7 гарадскіх акруг
71 TomskOblastFlag.png Томская 316 900 1 046 000 Томск 16 раёнаў и 6 гарадоў 16 муніцыпальных раёнаў, 4 гарадскія акругі
72 Tula Oblast Flag.gif Тульская 25 700 1 676 000 Тула 23 раёнаў и 9 гарадоў 23 муніцыпальных раёна, 3 гарадскія акругі
73 Flag of Tyumen Oblast.svg Цюменская [4] 1 435 200 3 266 000 Цюмень 38 раёнаў и 26 гарадоў (с ХМАО и ЯНАО) 21 муніцыпальны раён, 5 гарадскіх акруг (без ХМАО и ЯНАО)
74 Flag of Ulyanovsk Oblast.png Ульянаўская 37 300 1 382 000 Ульянаўск 21 раён и 6 гарадоў 21 муніцыпальны раён, 4 гарадскія акругі
75 Flag of Chelyabinsk Oblast.svg Чалябінская 87 900 3 606 000 Чалябінск 24 раёна и 23 горада 16 гарадскіх акруг, 27 муніцыпальных раёнаў
76 Flag of Yaroslavl Oblast.png Яраслаўская 36 400 1 368 000 Яраслаўль 17 раёнаў и 6 гарадоў 17 муніцыпальных раёнаў, 3 гарадскія акругі
Аўтаномныя акругі
77 Bandera Nentsi.png Ненецкая [1] 176 700 42 000 Нар'ян-Мар 1 город 1 муніцыпальны раён, 1 гарадская акруга
78 Flag of Yugra.svg Ханты-Мансійская [4] 523 100 1 433 000 Ханты-Мансійск 9 раёнаў и 14 гарадоў 9 муніцыпальных раёнаў, 13 гарадскіх акруг
79 Flag of Chukotka.svg Чукоцкая 737 700 54 000 Анадыр 8 раёнаў и 1 город 8 муніцыпальных раёнаў, 1 Гарадская акруга
80 Flag of Yamal-Nenets Autonomous District.svg Ямала-Ненецкая [4] 750 300 507 000 Салехард 7 раёнаў и 7 гарадоў 7 муніцыпальных раёнаў, 6 гарадскіх акруг
Аўтаномная вобласць
81 Flag of the Jewish Autonomous Oblast.svg Яўрэйская 36 000 191 000 Бірабіджан 5 раёнаў и 1 город 5 муніцыпальных раёнаў, 1 Гарадская акруга
Гарады федэральнага значэння
82 Flag of Moscow (Russia).png Масква 1 064 10 358 000 Масква 10 округов и 1 горад, 125 раёнаў
83 Flag of St Petersburg (Russia).png Санкт-Пецярбург 1 433 4 669 000 Санкт-Пецярбург 20 раёнаў и 1 горад 111 унутрыгарадскіх муніцыпальных утварэнняў
У цэлым 17 075 400 145 182 000 Масква 1 864 раёнаў и 650 гарадскіх раёнаў

Суб'екты Расійскай Федэрацыі аб’яднаны ў 8 федэральных акруг і 12 эканамічных раёнаў.

Зноскі

  1. 1,0 1,1    У склад Архангельскай вобласці ўваходзіць Ненецкая аўтаномная акруга.
  2.    Адміністрацыйны цэнтр — горад Санкт-Пецярбург не ўваходзіць у склад Ленінградскай вобласці.
  3.    Адміністрацыйны цэнтр — горад Масква не ўваходзіць у склад Маскоўскай вобласці.
  4. 4,0 4,1 4,2    У склад Цюменскай вобласці ўваходзяць Ханты-Мансійская аўтаномная акруга і Ямала-Ненецкая аўтаномная акруга.