Суніцы лясныя

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Суніцы лясныя
Fragaria vesca 002.JPG
Суніцы лясныя
Навуковая класіфікацыя
Міжнародная навуковая назва

Fragaria vesca L.

Wikispecies-logo.svg
Сістэматыка
на Віківідах
Commons-logo.svg
Выявы
на ВікіСховішчы
ITIS   24634
NCBI   57918
EOL   229659
GRIN   t:264
IPNI   139757-3
TPL   tro-27800061

Суніцы лясныя[3] (Fragaria vesca) — расліна сямейства ружавых, від роду суніцы (Fragaria).

Распаўсюджванне і экалогія[правіць | правіць зыходнік]

Расліна распаўсюджана ў еўрапейскай частцы Расіі, у Заходняй і Усходняй Сібіры, на Украіне, Прыбалтыцы, Казахстане, на Каўказе і ў шэрагу іншых абласцей Еўразіі. Яна таксама інтрадуцыравана і натуралізавалася ў Паўночнай Афрыцы, Паўночнай і Паўднёвай Амерыцы. Суніцы лясныя растуць на ўзлесках, у светлых лясах, на лясных высечках і сярод кустоў.

У Беларусі сустракаецца па ўсёй тэрыторыі[3].

Біялагічнае апісанне[правіць | правіць зыходнік]

Шматгадовая травяністая расліна з тоўстым карэнішчам, якое сцелецца і пакрыта бурымі прылісткамі. Ад карэнішча адыходзяць тонкія махрыстыя даданыя карані і доўгія ніткападобныя пабегі, так званыя «вусы» якія ўкараняюцца ў вузлах. У месцах ўкаранення вусоў развіваюцца разеткі доўгачарашковыя прыкаранёвыя лісты і выходзяць кветканосныя сцеблы.

Прыкаранёвае лісце трайчатаскладанае, лісточкі сядзячыя з буйнымі вострымі зубцамі. Лісце зверху амаль голае, знізу пакрытае шаўкавістымі валасінкамі.

Кветкі белыя, сабраныя ў малакветкавыя парасонападобныя суквецці, якія выходзяць з пазух простых, часам падвойных, буйназубцовых яйкападобных лісцеў. Чашачкі застаюцца пры плодзе.

Плод — шматарэшак. Такі плод часта называюць «сунічынай».

Генетыка[правіць | правіць зыходнік]

Геном суніц лясных быў секвеніраваны. Ён змяшчае 34809 генаў, што прыкладна ў паўтары разы больш, чым у геноме чалавека[4].

Таксанамія[правіць | правіць зыходнік]

Від Суніцы лясныя ўваходзіць у род Суніцы падсямейства Rosoideae сямейства Ружавыя (Rosaceae) парадку Ружакветныя (Rosales).

  яшчэ 8 сямействаў (згодна Сістэме APG II)   яшчэ 39 родаў  
         
  парадак Ружакветныя     падсямейства Rosoideae     вид Суніцы лясныя
               
  аддзел Кветкавыя, або Пакрытанасенныя     сямейства Ружавыя     род Суніцы    
             
  яшчэ 127 парадкаў кветкавых раслін (згодна Сістэме APG II)   яшчэ 3 падсямействы (згодна Сістэме APG II)   яшчэ 19 — 99 відаў
     

Хімічны склад[правіць | правіць зыходнік]

У лісці расліны ўтрымліваюцца вітаміны групы B, аскарбінавая кіслата, караціноіды, арганічныя кіслоты (цытрынавая, хінная, яблычная), цукары, сляды эфірных алеяў, флаваноіды у колькасці да 2 % (у асноўным руцін), дубільныя рэчывы (да 9 %), солі жалеза, марганца, кобальта[5].

Плады ўтрымліваюць, акрамя таго, фоліевую кіслату, пекцінавыя рэчывы[5].

Гаспадарчае значэнне і ўжыванне[правіць | правіць зыходнік]

Плады расліны спрадвеку ўжываюцца чалавекам у ежу. Існуюць сведчанні яе ўжывання чалавекам яшчэ ў мезаліце[6].

Другарадны меданос: меданосныя пчолы бяруць з кветак нектар і пылок[7].

Медыцынскае выкарыстанне[правіць | правіць зыходнік]

У якасці лекавай сыравіны выкарыстоўваюць лісце суніцы (лац.: Folium Fragariae). Яго збіраюць падчас цвіцення расліны, зразаючы іх з хвосцікамі даўжынёй не больш за 1 см. Яны маюць кіславата-звязальны смак і слабы своеасаблівы пах. Сушаць у сушылках пры тэмпературы 45 °C або ў памяшканнях з добрай вентыляцыяй. Тэрмін захоўвання 1 год[5]. Ужываюць таксама плады лясных суніц (лац.: Fructus Fragariae). Іх збіраюць спелымі, сушаць правэндзіўшы на паветры або 4-5 гадзін у сушылках пры тэмпературы 25—30 °C, потым дасушваюць пры 45—65 °C, рассыпаўшы тонкім слоем на рэшатах ці сітах[5].

Водны настой лісця суніц лясных ужываецца ў якасці мачагоннага сродку пры мачакаменнай і жоўцевакаменнай хваробах. Іх ужыванне таксама прызначаецца пры дыябеце і малакроўі.

Плады ўжываюць як вітамінавы сродак[5].

Fragaria vesca 003.JPG
Fragaria vesca close-up 4.jpg
Плады суніц лясных

У культуры[правіць | правіць зыходнік]

Разнавіднасць суніц лясных, (Fragaria vesca var. alpina), дала пачатак некалькім сартам суніц, якія гадуюцца ў культуры. Плады культурных суніц Fragaria vesca var. alpina нашмат драбней пладоў суніц садовых і маюць больш моцны і багаты водар, блізкі да водару суніц лясных[8][9][10].

Зноскі

  1. Выкарыстоўваецца таксама назва Пакрытанасенныя.
  2. Пра ўмоўнасць аднясення апісанай у гэтым артыкуле групы раслін да класа двухдольных гл. артыкул «Двухдольныя».
  3. 3,0 3,1 Дикорастущие плоды и ягоды/Шапиро Д. К., Михайловская В. А., Манциводо Н. И.—2-е изд., перераб. и доп.—Мн.: Ураджай, 1981.—159 с., 16 л. ил.
  4. Shulaev, Vladimir; et al. (Dec. 2010). "The genome of woodland strawberry (Fragaria vesca)". Nature Genetics. doi:10.1038/ng.740. http://www.nature.com/ng/journal/vaop/ncurrent/full/ng.740.html. 
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Блинова, К. Ф. и др. Ботанико-фармакогностический словарь: Справ. пособие / Под ред. К. Ф. Блиновой, Г. П. Яковлева — м: Высш. шк., 1990. — С. 190. — ISBN 5-06-000085-0.
  6. Internet Archaeol 1. Tomlinson & Hall. 7< (англ.) 
  7. Абрикосов, Х. Н. и др. Земляника // Словарь-справочник пчеловода / Сост. Н. Ф. Федосов — М.: Сельхозгиз, 1955. — С. 113.
  8. Wachsmuth, Brigitte (April 2009). Von Monats-, Wald- und Moschuserdbeeren. 35. 20–28. 
  9. Brigitte Wachsmuth Annotated List Alpine, Wild, and Musk Strawberry Varieties Currently in Cultivation
  10. Wachsmuth, Brigitte (December 2010). Wild, alpine and musk strawberries. 9. 245–249. 

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Муравьёва Д. А., Самылина И. А., Яковлев Г. П. Фармакогнозия. Учебник. — М.: Медицина, 2006. — С. 599. — 656 с. — ISBN 5-225-04714-9.
  • Губанов И. А., Киселёва К. В., Новиков В. С., Тихомиров В. Н. 735. Fragaria vesca L. — Земляника обыкновенная, или лесная // Иллюстрированный определитель растений Средней России. В 3-х томах — М.: Т-во научных изданий КМК, Ин-т технологических исследований, 2003. — Т. 2. Покрытосеменные (двудольные: раздельнолепестные). — С. 371. — ISBN 9-87317-128-9.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]