Марганец

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
25 ХромМарганецЖалеза
Вадарод Гелій Літый Берылій Бор Вуглярод Азот Кісларод Фтор Неон Натрый Магній Алюміній Крэмній Фосфар Сера Хлор Аргон Калій Кальцый Скандый Тытан Ванадый Хром Марганец Жалеза Кобальт Нікель Медзь Цынк Галій Германій Мыш'як Селен Бром Крыптон Рубідый Стронцый Ітрый Цырконій Ніёбій Малібдэн Тэхнецый Рутэній Родый Паладый Серабро Кадмій Індый Волава Сурма Тэлур Ёд Ксенон Цэзій Барый Лантан Цэрый Празеадым Неадым Праметый Самарый Еўропій Гадаліній Тэрбій Дыспрозій Гольмій Эрбій Тулій Ітэрбій Лютэцый Гафній Тантал Вальфрам Рэній Осмій Ірыдый Плаціна Золата Ртуць Талій Свінец Вісмут Палоній Астат Радон Францый Радый Актыній Торый Пратактыній Уран Нептуній Плутоній Амерыцый Кюрый Берклій Каліфорній Эйнштэйній Фермій Мендзялевій Нобелій Лаўрэнсій Рэзерфордый Дубній Сіборгій Борый Хасій Мейтнерый Дармштадтый Рэнтгеній Каперніцый Унунтрый Унунквадый Унунпентый Унунгексій Унусептый УнуноктыйПерыядычная сістэма элементаў
25Mn
Вонкавы від простага рэчыва
Manganese electrolytic and 1cm3 cube.jpg
Цвёрды, далікатны метал светла-шэрага колеру
Уласцівасці атама
Імя, сімвал, нумар

Марганец / Manganum (Mn), 25

Атамная маса
(малярная маса)

54,93805 а. а. м. (г/моль)

Электронная канфігурацыя

[Ar] 3d5 4s2

Радыус атама

135 пм

Хімічныя ўласцівасці
Кавалентны радыус

117 пм

Радыус іона

(+7e) 46 (+2e) 80 пм

Электраадмоўнасць

1,55 (шкала Полінга)

Электродны патэнцыял

0

Ступені акіслення

7, 6, 5, 4, 3, 2, 0, -1

Энергія іанізацыі
(першы электрон)

716,8 (7,43) кДж/моль (эв)

Тэрмадынамічныя ўласцівасці простага рэчыва
Шчыльнасць (пры з. у.)

7,21 г/см³

Тэмпература плаўлення

1 517 K

Тэмпература кіпення

2 235 K

Цеплыня плаўлення

(13,4) кДж/моль

Цеплыня выпарэння

221 кДж/моль

Малярная цеплаёмістасць

26,3 Дж/(K·моль)

Малярны аб'ём

7,39 см³/моль

Крышталічная рашотка простага рэчыва
Структура рашоткі

кубічная

Параметры рашоткі

8,890 Å

Тэмпература Дэбая

400 K

Іншыя характарыстыкі
Цеплаправоднасць

(300 K) (7,8) Вт/(м·К)

25 Марганец
Mn
54,938
3d54s²

Марганец (лац.: Manganum) Mnхімічны элемент VII групы перыядычнай сістэмы; атамны нумар 25. Цяжкі серабрыста-белы метал.

Прыродныя крыніцы[правіць | правіць зыходнік]

Па распаўсюджанасці ў прыродзе займае 11-е месца сярод іншых элементаў. Часта сустракаюцца яго шматлікія мінералы. Вялікія запасы жалеза-марганцавых канкрэцый знаходзяцца на дне Сусветнага Акіяна (займаюць каля 10% плошчы акіянічнага ложа). Буйнейшыя радовішчы марганцу — у ПАР і Украіне. Вялікія радовішчы — у КНР, Аўстраліі, Бразіліі, Габоне, Індыі, Мексіцы, Грузіі, Расіі.

Прымяненне[правіць | правіць зыходнік]

Асноўны спажывец марганцу — чорная металургія. Больш за 90% здабытага марганцу ідзе на раскісленне і дэсульфурацыю сталі і чыгуну і на дабаўкі ў спецыяльныя сталі. Марганец надае ім каразійную стойкасць, зносастойкасць, цвёрдасць (для вырабу дэталей, якія падвяргаюцца сціранню пры вялікіх нагрузках — адказныя часткі драбілак, млыноў, чыгуначныя рэйкі і г.д.).