Жалеза

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
26 МарганецЖалезаКобальт
Fe
v
Ru
Вадарод Гелій Літый Берылій Бор Вуглярод Азот Кісларод Фтор Неон Натрый Магній Алюміній Крэмній Фосфар Сера Хлор Аргон Калій Кальцый Скандый Тытан Ванадый Хром Марганец Жалеза Кобальт Нікель Медзь Цынк Галій Германій Мыш'як Селен Бром Крыптон Рубідый Стронцый Ітрый Цырконій Ніёбій Малібдэн Тэхнецый Рутэній Родый Паладый Серабро Кадмій Індый Волава Сурма Тэлур Ёд Ксенон Цэзій Барый Лантан Цэрый Празеадым Неадым Праметый Самарый Еўропій Гадаліній Тэрбій Дыспрозій Гольмій Эрбій Тулій Ітэрбій Лютэцый Гафній Тантал Вальфрам Рэній Осмій Ірыдый Плаціна Золата Ртуць Талій Свінец Вісмут Палоній Астат Радон Францый Радый Актыній Торый Пратактыній Уран Нептуній Плутоній Амерыцый Кюрый Берклій Каліфорній Эйнштэйній Фермій Мендзялевій Нобелій Лаўрэнсій Рэзерфордый Дубній Сіборгій Борый Хасій Мейтнерый Дармштадтый Рэнтгеній Каперніцый Унунтрый Унунквадый Унунпентый Унунгексій Унусептый УнуноктыйПерыядычная сістэма элементаў
26Fe
Вонкавы від простага рэчыва
Звышчыстае жалеза
Коўкі, вязкі метал срабрыста-белага колеру
Уласцівасці атама
Імя, сімвал, нумар

Жалеза / Ferrum (Fe), 26

Атамная маса
(малярная маса)

55,847(2)[1] а. а. м. (г/моль)

Электронная канфігурацыя

[Ar] 3d6 4s2

Радыус атама

126 пм

Хімічныя ўласцівасці
Кавалентны радыус

117 пм

Радыус іона

(+3e) 64 (+2e) 74 пм

Электраадмоўнасць

1,83 (шкала Полінга)

Электродны патэнцыял

Fe←Fe3+ −0,04 В
Fe←Fe2+ −0,44 В

Ступені акіслення

6, 3, 2, 0

Тэрмадынамічныя ўласцівасці простага рэчыва
Шчыльнасць (пры з. у.)

7,874 г/см³

Тэмпература плаўлення

1812 K (1538,85 °C)

Тэмпература кіпення

3134 K

Малярная цеплаёмістасць

25,14[2] Дж/(K·моль)

Малярны аб'ём

7,1 см³/моль

Крышталічная рашотка простага рэчыва
Структура рашоткі

кубічная аб'ёмнацэнтраваная

Параметры рашоткі

2,866 Å

Тэмпература Дэбая

460 K

Іншыя характарыстыкі
Цеплаправоднасць

(300 K) 80,4 Вт/(м·К)

Жалеза (лац.: Ferrum) Feхімічны элемент VIII групы перыядычнай сістэмы; атамны нумар 26. Бліскучы серабрыста-белы метал.

Прыродныя крыніцы[правіць | правіць зыходнік]

Адзін з найбольш распаўсюджаных у прыродзе элементаў — па ўтрыманню ў зямной кары (4,65% па масе) саступае толькі кіслароду, крэмнію і алюмінію. Мільярды тон жалеза па ўсім свеце сканцэнтраваныя ў выглядзе радовішчаў, прыдатных для прамысловай распрацоўкі. Найбольшыя запасы руд жалеза — у былым СССР: Расіі, Украіне, Казахстане; а таксама ў ЗША, КНР, Індыі, Аўстраліі, Канадзе, Бразіліі, ФРГ, Францыі, Іспаніі і інш.

Прымяненне[правіць | правіць зыходнік]

Выкарыстоўваецца пераважна для атрымання разнастайных сплаваў, важнейшыя з якіх — сталь і чыгун. Гл. таксама: чорныя металы.

  1. Michael E. Wieser, Norman Holden, Tyler B. Coplen, John K. Böhlke, Michael Berglund, Willi A. Brand, Paul De Bièvre, Manfred Gröning, Robert D. Loss, Juris Meija, Takafumi Hirata, Thomas Prohaska, Ronny Schoenberg, Glenda O’Connor, Thomas Walczyk, Shige Yoneda, Xiang‑Kun Zhu. Atomic weights of the elements 2011 (IUPAC Technical Report) (англ.)  // Pure and Applied Chemistry. — 2013. — Т. 85. — № 5. — С. 1047-1078. — DOI:10.1351/PAC-REP-13-03-02
  2. Химическая энциклопедия: в 5 тт. / Редкол.: Кнунянц И. Л. (гл. ред.) — М.: Советская энциклопедия, 1990. — Т. 2. — С. 140. — 671 с. — 100000 экз.