Прэзідэнт Літоўскай Рэспублікі

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Прэзідэнт Літоўскай Рэспублікі
Flag of the President of Lithuania.svg
Штандар прэзідэнта
Форма звароту Пан прэзідэнт
Афіцыйная рэзідэнцыя Прэзідэнцкі палац
Прызначаецца Выбіраецца грамадзянамі Літвы
Тэрмін паўнамоцтваў 5 гадоў
Пасада з’явілася 4 красавіка 1918
25 лістапада 1992 (адноўлена)
Першы на пасадзе Антанас Смятона (1919—1920)
Сайт http://lrp.lt/ru/
Прэзідэнцкі палац у Вільнюсе
Палітыка — Партал:Палітыка
Літва
Coat of arms of Lithuania.svg

Гэты артыкул — частка серыі:
Палітычная сістэма
Літвы

Прэзідэнт Літоўскай Рэспублікі (літ.: Lietuvos Respublikos Prezidentas) — кіраўнік Літоўскай Рэспублікі. Прадстаўляе дзяржаву і выконвае ўскладзеныя на яго Канстытуцыяй і законамі абавязкі.

Паводле канстытуцыі Літва з’яўляецца парламенцка-прэзідэнцкай рэспублікай, у якой прэзідэнт выконвае ролю пасярэдніка паміж заканадаўчым і выканаўчым органамі ўлады.

Выбары[правіць | правіць зыходнік]

Выбары прэзідэнта адбываюцца за месяц да сканчэння тэрміну дзейнага прэзідэнта. Кандыдатамі ў прэзідэнты могуць быць грамадзяне Літвы паводле паходжання, якія пражываюць у Літве не менш за 3 апошнія гады, на дзень выбараў векам не меней за 40 гадоў і маюць права быць абранымі ў Сейм. Тэрмін знаходжання прэзідэнта на пасадзе складае 5 гадоў. Асоба, абраная прэзідэнтам, павінная спыніць свой удзел у партыях і палітычных арганізацыях, таксама не можа спалучаць сваю дзейнасць з парламенцкай. Асоба прэзідэнта недатыкальная.

Зняцце[правіць | правіць зыходнік]

Прэзідэнт можа быць датэрмінова пазбаўлены пасады ў выпадку істотнага парушэння Канстытуцыі, парушэння прысягі, здзяйсьнення злачынства. Рашэнне пра гэта прымае Сейм. Ён жа можа цягам 30 дзён ад свайго першага паседжання колькасцю 3/5 галасоў зацвердзіць датэрміновыя выбары.

Кампетэнцыя прэзідэнта сканчаецца ў выпадках:

  • заканчэння тэрміну, на які ён быў абраны (пасаду прэзідэнта можна займаць не больш за 2 разы);
  • датэрміновых выбараў;
  • падання ў адстаўку;
  • смерці;
  • пазбаўлення пасады Сеймам;
  • колькасцю не меней 3/5 галасоў дэпутатаў Сейма на запыт Канстытуцыйнага суду, паводле якога стан здароўя прэзідэнта не дазваляе выконваць абавязкі.

Прэзыдэнта, які не здольны выконваць свае абавязкі, замяняе старшыня Сейма, які ў гэты час не мае права прызначаць датэрміновыя выбары ў Сейм, здымаць або прызначаць міністраў бяз згоды Сейма, разглядаць запыты на выказванне вотуму недавер’я старшыні Сейма.

Паўнамоцтвы[правіць | правіць зыходнік]

У кампетэнцыі прэзідэнта ў супрацоўніцтве з парламентам знаходзяцца:

  • скліканне надзвычайнай сесіі парламента;
  • прадстаўленне штогадовай справаздачы пра стан дзяржавы і ўнутраную палітыку;
  • правядзенне чарговых і датэрміновых выбараў;
  • прадстаўленне да ратыфікацыі падпісаных міжнародных дагавораў;
  • прызначэнне і зняцце прэм’ер-міністра;
  • прадстаўленне кандыдатур суддзяў і старшыні Вярхоўнага суду;
  • прызначэнне суддзяў і старшыняў Апеляцыйнага і Канстытуцыйнага судоў;
  • прызначэнне генеральнага пракурора;
  • прызначэнне дзяржаўнага кантралёра і старшыні Управы Банка Літвы;
  • падпісання і афіцыйнага публікавання законаў, прынятых Сеймам, ці вяртанне законаў на паўторны разгляд;
  • прызначэнне і зняцце галоўнакамандуючага войскам і кіраўніка службы бяспекі;
  • увядзенне ваеннага становішча, мабілізацыі і надзвычайнага становішча.

У кампетэнцыі прэзідэнта ў супрацоўніцтве з урадам знаходзяцца:

  • прызначэнне старшыні Савета Міністраў, перадача яму задачы фармавання ўрада і зацверджання ягонага складу;
  • прыняцце адстаўкі ўраду, асобных міністраў;
  • прызначэнне і зняцце дыпламатычных прадстаўнікоў Літвы ў іншых дзяржавах і пры міжнародных арганізацыях;
  • прызначэнне і зняцце на прапанову прэм’ер-міністра міністраў ці службовых асоб.

Прэзідэнт у прадугледжаным законам парадку надае грамадзянства; прысвойвае дзяржаўныя узнагароды; прымае даверчыя граматы; надае найвышэйшыя дыпламатычныя рангі і вайсковыя званні; мае права памілавання асуджаных.

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]