Батаніка

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці

Батаніка

Plants diversity.jpg

Аб'екты даследавання

Расліны · Водарасці
Грыбы і інш…

Раздзелы батанікі

Альгалогія · Анатомія раслін · Брыялогія · Геабатаніка · Геаграфія раслін · Дэндралогія · Дыяспаралогія · Карпалогія · Ліхеналогія · Мікагеаграфія · Мікалогія · Марфалогія раслін · Палеабатаніка · Паліналогія · Сістэматыка раслін · Фізіялогія раслін · Фітапаталогія · Фларыстыка · Экалогія раслін · Этнабатаніка

Знакамітыя батанікі

Тэафраст
Жазеф Пітон дэ Турнефор
Карл Ліней
Адольф Генрых Густаў Энглер
Армен Лявонавіч Тахтаджан
іншыя…

Гісторыя

Гісторыя батанікі
Знакамітыя кнігі па батаніцы
Батанічная ілюстрацыя

Батаніка (ад βοτάνη — трава, зеляніна) — комплекс навук пра расліны. Вывучае іх вонкавую і ўнутраную будову, рост і развіццё, размнажэнне, жыцядзейнасць, адносіны да навакольнага асяроддзя, пашырэнне, паходжанне, эвалюцыйнае развіццё, пытанні класіфікацыі.

Гісторыя[правіць | правіць зыходнік]

Развіццё батанікі як навукі ішло адначасова з ростам практычных патрэбнасцяў чалавека і непасрэдна звязана з агульнай гісторыяй чалавецтва. Шмат звестак пра расліны было вядома людзям з глыбокай старажытнасці. Бацькам батанікі лічаць старажытнагрэчаскага прыродазнаўца і філосафа Тэафраста.

Як стройная сістэма навуковых ведаў батаніка аформілася ў 18 стагоддзі дзякуючы ў асноўным працам шведскага прыродазнаўца К. Лінея. Французскія вучоныя А. Адансан, Ж. Б. Ламарк, А. Жульё і іншыя распрацавалі натуральную класіфікацыю раслін, паводле якой расліны аб'ядноўваліся па сукупнасці галоўных прыкмет (кветка, плод, семя) у парадкі, якія ўпершыню размешчаны ў адзіны рад — ад водарасцяў да кветкавых. У 19 — 20 стагоддзях батаніка, як і іншыя біялагічныя навукі, інтэнсіўна развівалася пад уплывам эвалюцыйнай тэорыі Ч. Дарвіна.

У Расіі першыя батанічныя даследаванні звязаны са стварэннем АН (1927) і арганізацыяй шэрагу экспедыцый для вывучэння расліннасці краіны (І. Г. Гмелін, П. С. Палас, С. П. Крашаніннікаў). У канцы 19 — пачатку 20 стагоддзя рускія батанікі І. Н. Гаражанкін, М. С. Варонін, У. І. Паладзін, С. Г. Навашын, К. А. Ціміразеў і іншыя зрабілі буйныя адкрыцці (двайное апладненне ў кветкавых раслін, раскрыцццё энергетычных заканамернасцяў фотасінтэзу і інш.), якія паўплывалі на развіццё батанічнай навукі ў свеце.

На Беларусі[правіць | правіць зыходнік]

На Беларусі фарміраванне батанікі як навукі пачалося ў канцы 18 — пачатку 19 стагоддзя. Першыя батанічныя даследаванні пераважна апісальнага характару зрабілі І. І. Ляпёхін, В. М. Севярагін, В. Г. Бесэр.

Сучасны этап развіцця батанікі звязаны з працамі Ц. М. Годнева, В. Ф. Купрэвіча, М. А. Дарожкіна, М. Дз. Несцяровіча, М. У. Смольскага, А. А. Шлыка, А. С. Вечара, В. М. Цярэнцьева, І. Д. Юркевіча, В. С. Гельтмана, В. І. Парфёнава, Н. В. Казлоўскай і іншых.

Навуковая праца па батаніцы вядзецца ў Інстытуце эксперыментальнай батанікі і Цэнтральным батанічным садзе АН Беларусі, БДУ, Беларускай сельскагаспадарчай акадэміі, Гомельскім універсітэце, педагагічных і сельскагаспадарчых інстытутах, запаведніках.

Вызначаны заканамернасці фарміравання, дынамікі флоры і расліннасці, распрацаваны навуковыя асновы выкарыстання і аховы раслінных рэсурсаў, антрапагеннага ўплыву на расліннае покрыва. Шэраг даследаванняў звязаны з выкананнем міжнароднай біялагічнай праграмы.

Раздзелы батанікі[правіць | правіць зыходнік]

Падзяляецца на многія самастойныя дысцыпліны:

Вывучэнне асобных груп раслін вядуць раздзелы:

На аснове батанікі развіліся фітапаталогія, фармакалогія, астрабатаніка, археабатаніка. З развіццём сумежных навук метады даследавання ўдасканальваюцца і часта перакрываюцца.

Гл. таксама[правіць | правіць зыходнік]

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Батаніка. Сістэматыка вышэйшых раслін: вучэбны дапаможнік для студэнтаў устаноў вышэйшай адукацыі па біялагічных спецыяльнасцях / Л. М. Сапегін. — Гомель: ГДУ, 2012. — 337 с. ISBN 978-985-439-644-6
  • Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 2: Аршыца — Беларусцы / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн., 1996. — 480 с.: іл. ISBN 985-11-0061-7 (т. 2), ISBN 985-11-0035-8

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]