Карлікавая планета Плутон
| Плутон | ||||
 Выява Плутона, створанае на аснове здымкаў касмічнага тэлескопа «Хабл» |
||||
| Адкрыццё | ||||
|---|---|---|---|---|
| Першаадкрывальнік | ||||
| Дата адкрыцця | ||||
| Арбітальныя характарыстыкі | ||||
| Перыгелій |
29,65834067 а. а. |
|||
| Афелій |
49,30503287 а. а. |
|||
| Вялікая паўвось (a) |
39,48168677 а. а. |
|||
| Эксцэнтрысітэт арбіты (e) |
0,24880766 |
|||
| Сідэрычны перыяд абарачэння |
90 613,3055 дзён (248,09 гадоў) |
|||
| Сінадычны перыяд абарачэння |
366,73 дзён |
|||
| Арбітальная хуткасць (v) |
4,666 км/с |
|||
| Спадарожнікі | ||||
| Фізічныя характарыстыкі[1][2] | ||||
| Экватарыяльны радыус |
1195 км |
|||
| Палярны радыус |
1195 км |
|||
| Плошча паверхні (S) |
1,795×107 км² |
|||
| Аб'ём (V) |
7,15×109 км³ |
|||
| Маса (m) |
(1,305 ± 0,007)×1022 кг |
|||
Сярэдняя шчыльнасць ( ) |
2,03 ± 0,06 г/см³ |
|||
Першая касмічная хуткасць ( ) |
1,2 км/c |
|||
| Экватарыяльная хуткасць вярчэння |
0,01310556 км/с |
|||
| Перыяд вярчэння (T) |
6,387230 сід. дзён |
|||
| Нахіл восі |
119,591 ± 0,014° |
|||
Прамое ўзыходжанне паўночнага полюсу ( ) |
133,046 ± 0,014° |
|||
Схіленне паўночнага полюсу ( ) |
−6,145 ± 0,014° |
|||
| Альбеда |
0,4 |
|||
| Бачная зорная велічыня |
да 13,65 |
|||
| Вуглавы дыяметр |
0,065—0,115″ |
|||
| Тэмпература | ||||
|
||||
| Паверхні |
|
|||
|
|
||||
| Атмасфера | ||||
| Атмасферны ціск |
0,30 Па |
|||
|
азот, метан |
||||
Плутон (134340 Pluto) — карлікавая планета[3] ў Сонечнай сістэме.
Назва паходзіць ад імя бога падземнага свету ў старажытна-рымскай міфалогіі.
Дыяметр: 2301[4] км (0,18 зямных) ; Маса: 0,002 зямных ; Перыяд абарачэння: 6 дзён 9 гадз.[4] ; Арбітальны перыяд: 248 г. ; Адлегласць ад Сонца: 39 а.а.[5]
Відавочна, большую частку масы складае лёд з азоту, метану і манаксіду вугляроду. Сярэдняя тэмпература паверхні 43 K (-230°C).[6] Плутон мае вельмі разрэджаную атмасферу з азоту. Існуюць вельмі нязначныя змены надвор'я і сезонаў.
Пошукі Плутона пачаліся, калі П. Ловел выказаў меркаванне пра магчымасць існавання ў вонкавай Сонечнай сістэме "планеты ікс" (1905). Плутон быў знойдзены, калі астраном-аматар К. Томба, шукаючы прычын адхіленняў у арбіце Нептуна, параўнаў два фотаздымкі зорнага неба з Ловелаўскай абсерваторыі (18.2.1930).
Доўгі час пасля адкрыцця Плутон лічыўся 9-й планетай Сонечнай сістэмы. На падставе адметнасцяў арбіты, а таксама вельмі значных адрозненняў памераў і геалогіі Плутона ад іншых планет вонкавай Сонечнай сістэмы, Міжнародны астранамічны саюз перагледзеў статус Плутона, і класіфікаваў яго як "малую планету" (2006). Цікава, што актыўныя намаганні дзеля перагляду статуса Плутона пачаліся толькі пасля смерці яго адкрывальніка К. Томба (1997).
Змест |
Сістэма Плутона [правіць]
Ёсць тэарэтычная магчымасць існавання слабых колцаў Плутона.
Налічваецца 3 вядомыя спадарожнікі[7] : Харон, Нікс, Гідра
Адметнасці [правіць]
Плутон вельмі блізкі ў памерах да свайго спадарожніка Харон. Гэта ставіць пытанне спосабу ўтварэння такой сістэмы. Паводле адной з гіпотэз, Харон і рэшта спадарожнікаў былі адарваны ад Плутона ў выніку ударнага сутыкнення з іншым нябесным целам блізкай да Плутона масы.
Арбіта Плутона моцна выцягнута, і Сонца далёкае ад яе геаметрычнага цэнтру (гл. таксама: эксцэнтрысітэт). Разам з моцным (~17,1°) нахілам плоскасці арбіты да экліптыкі, гэта прыводзіць да таго, што Плутон на пэўных частках сваёй арбіты бывае бліжэйшым да Сонца за Нептун, напр. у 1979 – 11.2.1999. Гэта дае падставы меркаваць, што Плутон не класічная планета, а цела з поясу Койпера, або страчаны спадарожнік Нептуна.
Тэмпература паверхні Плутона ніжэйшая, чым прагназавалася з улікам толькі геалогіі і сонечнага асвятлення, з-за анты-парніковага эфекту.[8]
Касмічныя даследванні [правіць]
У 2006 годзе да Плутона быў запушчаны апарат «New Horizons», які летам 2015 года павінен праляцець каля Плутона.
Зноскі
- ↑ D. R. Williams. Pluto Fact Sheet. NASA (7 September 2006). Архівавана з першакрыніцы 21 жніўня 2011. Праверана 28 сентября 2008.
- ↑ Marc W. Buie, William M. Grundy, Eliot F. Young, Leslie A. Young, S. Alan Stern. Orbits and photometry of Pluto’s satellites: Charon, S/2005 P1, and S/2005 P2 // Astronomical Journal. — 2006. — Vol. 132. — P. 290. — DOI:10.1086/504422 — arΧiv:astro-ph/0512491
- ↑ Паводле перакласіфікацыі (2006). Раней класіфікавалася як 9-я планета Сонечнай сістэмы.
- ↑ 4,0 4,1 Дадзеныя 2005 г.
- ↑ Сярэдняе значэнне, наогул можа быць у межах каля 30-50 а.а.
- ↑ Ніжэйшая за прагноз. Гл. #адметнасці.
- ↑ Кастрычнік 2005.
- ↑ Паводле дадзеных назіранняў з SMA (Submillimeter Array) на Гавайскіх а-вах, 2006.
| Сонечная сістэма | |
|---|---|
 |
|
|
Малыя целы: метэароіды · астэроіды/іх спадарожнікі (калязямныя · асноўнага пояса · траянцы · кентаўры) · транснептунавыя (ПК · РД) · дамаклоіды · каметы (ВО)
|
| Плутон | ||
|---|---|---|
| Спадарожнікі | Харон · Нікс · Гідра · S/2012 (134340) 1 | _without_labels.jpg) |
| Класіфікацыя | Планета · Карлікавая планета · Плутоід · Азначэнне тэрміна планета · Азначэнне тэрміна планета, 2006 · Пояс Койпера · Транснептунавы аб'ект | |
| Даследаванне | New Horizons · Pluto Fast Flyby · Pluto Kuiper Express | |
| Адкрыццё | Планеты за Нептунам · Персіваль Лоўэл · Венецыя Бёрні · Роджэр Путнэм · Клайд Томба | |
| Іншае | Сонечнае зацьменне на Плутоне | |
