Карлікавая планета Плутон

З пляцоўкі Вікіпедыя
Перайсці да: рух, знайсці
Плутон
Pluto-map-hs-2010-06-c180.jpg
Выява Плутона, створанае на аснове здымкаў касмічнага тэлескопа «Хабл»
Адкрыццё
Першаадкрывальнік

Клайд Томба

Дата адкрыцця

18 лютага 1930

Арбітальныя характарыстыкі

Эпоха: J2000.0

Перыгелій

29,65834067 а. а.

Афелій

49,30503287 а. а.

Вялікая паўвось (a)

39,48168677 а. а.

Эксцэнтрысітэт арбіты (e)

0,24880766

Сідэрычны перыяд абарачэння

90 613,3055 дзён (248,09 гадоў)

Сінадычны перыяд абарачэння

366,73 дзён

Арбітальная хуткасць (v)

4,666 км/с

Спадарожнікі

4

Фізічныя характарыстыкі[1][2]
Экватарыяльны радыус

1195 км

Палярны радыус

1195 км

Плошча паверхні (S)

1,795×107 км²

Аб'ём (V)

7,15×109 км³

Маса (m)

(1,305 ± 0,007)×1022 кг

Сярэдняя шчыльнасць (ρ)

2,03 ± 0,06 г/см³

Паскарэнне свабоднага падзення на экватары (g)

0,58 м/с² (0,059 g)

Першая касмічная хуткасць (v1)

1,2 км/c

Экватарыяльная хуткасць вярчэння

0,01310556 км/с

Перыяд вярчэння (T)

6,387230 сід. дзён

Нахіл восі

119,591 ± 0,014°

Прамое ўзыходжанне паўночнага полюса (α)

133,046 ± 0,014°

Схіленне паўночнага полюса (δ)

−6,145 ± 0,014°

Альбеда

0,4

Бачная зорная велічыня

да 13,65

Вуглавы дыяметр

0,065—0,115″

Тэмпература
 
мін. сяр. макс.
Паверхні
33 44 55
Атмасфера
Атмасферны ціск

0,30 Па

Склад:

азот, метан

Плутон (134340 Pluto) — карлікавая планета[3] ў Сонечнай сістэме.

Назва паходзіць ад імя бога падземнага свету ў старажытна-рымскай міфалогіі.

Дыяметр: 2301[4] км (0,18 зямных) ; Маса: 0,002 зямных ; Перыяд абарачэння: 6 дзён 9 гадз.[4] ; Арбітальны перыяд: 248 г. ; Адлегласць ад Сонца: 39 а.а.[5]

Астранамічны знак Плутона

Відавочна, большую частку масы складае лёд з азоту, метану і манаксіду вугляроду. Сярэдняя тэмпература паверхні 43 K (-230°C).[6] Плутон мае вельмі разрэджаную атмасферу з азоту. Існуюць вельмі нязначныя змены надвор'я і сезонаў.

Пошукі Плутона пачаліся, калі П. Ловел выказаў меркаванне пра магчымасць існавання ў вонкавай Сонечнай сістэме "планеты ікс" (1905). Плутон быў знойдзены, калі астраном-аматар К. Томба, шукаючы прычын адхіленняў у арбіце Нептуна, параўнаў два фотаздымкі зорнага неба з Ловелаўскай абсерваторыі (18.2.1930).

Доўгі час пасля адкрыцця Плутон лічыўся 9-й планетай Сонечнай сістэмы. На падставе адметнасцяў арбіты, а таксама вельмі значных адрозненняў памераў і геалогіі Плутона ад іншых планет вонкавай Сонечнай сістэмы, Міжнародны астранамічны саюз перагледзеў статус Плутона, і класіфікаваў яго як "малую планету" (2006). Цікава, што актыўныя намаганні дзеля перагляду статуса Плутона пачаліся толькі пасля смерці яго адкрывальніка К. Томба (1997).

Сістэма Плутона[правіць | правіць зыходнік]

Ёсць тэарэтычная магчымасць існавання слабых колцаў Плутона.

Налічваецца 3 вядомыя спадарожнікі[7] : Харон, Нікс, Гідра

Адметнасці[правіць | правіць зыходнік]

Плутон вельмі блізкі ў памерах да свайго спадарожніка Харон. Гэта ставіць пытанне спосабу ўтварэння такой сістэмы. Паводле адной з гіпотэз, Харон і рэшта спадарожнікаў былі адарваны ад Плутона ў выніку ударнага сутыкнення з іншым нябесным целам блізкай да Плутона масы.

Арбіта Плутона моцна выцягнута, і Сонца далёкае ад яе геаметрычнага цэнтру (гл. таксама: эксцэнтрысітэт). Разам з моцным (~17,1°) нахілам плоскасці арбіты да экліптыкі, гэта прыводзіць да таго, што Плутон на пэўных частках сваёй арбіты бывае бліжэйшым да Сонца за Нептун, напр. у 1979 – 11.2.1999. Гэта дае падставы меркаваць, што Плутон не класічная планета, а цела з поясу Койпера, або страчаны спадарожнік Нептуна.

Тэмпература паверхні Плутона ніжэйшая, чым прагназавалася з улікам толькі геалогіі і сонечнага асвятлення, з-за анты-парніковага эфекту.[8]

Касмічныя даследванні[правіць | правіць зыходнік]

У 2006 годзе да Плутона быў запушчаны апарат «New Horizons», які летам 2015 года павінен праляцець каля Плутона.

Зноскі

  1. D. R. Williams. Pluto Fact Sheet. NASA (7 September 2006). Архівавана з першакрыніцы 21 жніўня 2011. Праверана 28 сентября 2008.
  2. Marc W. Buie, William M. Grundy, Eliot F. Young, Leslie A. Young, S. Alan Stern. Orbits and photometry of Pluto’s satellites: Charon, S/2005 P1, and S/2005 P2 // Astronomical Journal. — 2006. — Vol. 132. — P. 290. — DOI:10.1086/504422arΧiv:astro-ph/0512491
  3. Паводле перакласіфікацыі (2006). Раней класіфікавалася як 9-я планета Сонечнай сістэмы.
  4. 4,0 4,1 Дадзеныя 2005 г.
  5. Сярэдняе значэнне, наогул можа быць у межах каля 30-50 а.а.
  6. Ніжэйшая за прагноз. Гл. #адметнасці.
  7. Кастрычнік 2005.
  8. Паводле дадзеных назіранняў з SMA (Submillimeter Array) на Гавайскіх а-вах, 2006.