Андрэй Міхайлавіч Заспіцкі

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Андрэй Міхайлавіч Заспіцкі
у майстэрні скульптара 9 сакавіка 2015
у майстэрні скульптара 9 сакавіка 2015
Дата нараджэння: 16 лютага 1924(1924-02-16) (95 гадоў)
Месца нараджэння:
Дата смерці: 9 сакавіка 2019(2019-03-09)[1][2] (95 гадоў)
Месца смерці:
Грамадзянства:
Род дзейнасці: скульптар
Жанр:
Вядомыя працы: Помнік Адаму Міцкевічу (Мінск)
Помнік Францыску Скарыну (Полацк)
Помнік Я. Купалу, Мінск
Манумент у гонар савецкай маці-патрыёткі, Жодзіна
Уплыў: Аляксей Глебаў
Узнагароды:
Ордэн Францыска Скарыны
Званні: Заслужаны дзеяч мастацтваў БССР (1977)
Прэміі: Дзяржаўная прэмія СССР — 1977
Commons-logo.svg Працы на Вікісховішчы
Скульптуры на фасадзе будынка Сувораўскага вучылішча.
Скульптуры на «Варотах Мінска».

Андрэ́й Міха́йлавіч Заспі́цкі (16 лютага 1924, Мазавец, Польшча — 9 сакавіка 2019, Мінск) — беларускі савецкі скульптар, лаўрэат Дзяржаўнай прэміі БССР (1976), лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1977)[3], заслужаны дзеяч мастацтваў БССР (1977).

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Даваенны перыяд[правіць | правіць зыходнік]

Нарадзіўся на тэрыторыі Польшчы ў Мазоўшы. Бацька быў вядомым літографам, рабіў каляровыя плакаты[4]. Сярэднюю адукацыю Андрэй Заспіцкі атрымаў у Варшаўскай гімназіі. У 15 год, пасля далучэння Заходняй Беларусі да СССР, разам з бацькамі пераехаў у Мінск. Займаўся лепкай у Доме народнай творчасці. Першы твор маладога мастака «Трывога на караблі» адразу трапіў на выстаўку. У 1940 годзе тры яго творы — бюст Ф. Э. Дзяржынскага, «Бежанцы» і «Трывога на караблі» экспанаваліся на выстаўцы «Першай дэкады беларускага мастацтва і літаратуры» ў Маскве. За бюст Дзяржынскага, які таксама паказалі на выставе «Абарона СССР», мастак быў узнагароджаны Граматай Вярхоўнага Савета БССР. Дом народнай творчасці накіраваў яго ў школу юных талентаў пры Акадэміі мастацтваў у Ленінградзе. За год Андрэй асвоіў поўны курс і экстэрнам здаў экзамены. Затым паспяхова здаў уступныя экзамены ў Акадэмію мастацтва. Але вучыцца не давялося, бо пачалася Вялікая Айчынная вайна[5].

Ваенны перыяд[правіць | правіць зыходнік]

Сям’я Заспіцкіх была эвакуіравана ў Мачушанский раён Сталінградскай вобласці. Андрэй разам з аднагодкамі працаваў у полі і ў кузні. У пачатку 1941 года яго прызвалі ў войска.

Пасляваенны перыяд[правіць | правіць зыходнік]

Толькі ў 1947 годзе мастак вярнуўся да творчасці. Ён прыехаў у Мінск і стажыраваўся з 1948 па 1956 гг. ў майстэрнях Акадэміі мастацтваў СССР у скульптара Аляксея Глебава. З 1949 г. ўдзельнічаў у рэспубліканскіх і саюзных мастацкіх выстаўках. У 1951 годзе ўступіў у Саюз мастакоў БССР.

Працаваў у станковай і манументальнай скульптуры.

Памёр 9 сакавіка 2019 года ў Мінску. Крэміраваны 11 сакавіка ў Мінскім крэматорыі на Паўночных могілках[6].

Творчасць[правіць | правіць зыходнік]

ХХ стагоддзе[правіць | правіць зыходнік]

Андрэй Заспіцкі стварыў вобразы паэткі Алаізы Пашкевіч (Цёткі) ў Астрыне, кампазітара Фрыдэрыка Шапена, народнага беларускага паэта Янкі Купалы і фантан у аднаймённым парку (сумесна з А. Анікейчыкам і Л. Гумілеўскім), свайго настаўніка скульптара Аляксея Глебава, пісьменніка Максіма Горкага ў аднайменным парку Мінска (сумесна з І. Міско і Н. Рыжанковым), герояў вайны Шаршнёва, Шмырова, Бумажкова.

Неаднаразова скульптар звяртаўся да тэмы вайны — «Партызанскія сцежкі», «Партызан-падрыўнік», «Партызан адпачывае». Кампазіцыя «Прысядзем перад дарогай» была прадстаўлена на выставе «Беларусь сацыялістычная». Да тэмы развітання маці з сынам майстар вяртаўся неаднаразова.

Кампазіцыя «Ленінскія словы» была створана Андрэем Заспіцкім да 50-годдзя першай рускай рэвалюцыі.

У 1955 годзе скульптар стварыў партрэт Адама Міцкевіча. У гэтыя гады Андрэй Заспіцкі таксама прыняў удзел у стварэнні скульптур «Калгасніца», «Салдат», «Партызанка» на вежах Прывакзальнай плошчы Мінска[7]. Ён з’яўляецца аўтарам скульптуры «Інжынер».

ХХІ стагоддзе[правіць | правіць зыходнік]

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Заспіцкі Андрэй Міхайлавіч // Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 6: Дадаізм — Застава / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн.: БелЭн, 1998. С.572
  • Беларускі саюз мастакоў: Энцыклапедычны даведнік / аўтар-складальнік Б. А. Крэпак і інш. — Мн.: ВТАА «Кавалер Паблішерс», 1998. — С. 207. — 664 с. — 3000 экз. — ISBN 985-6427-09-6.

Зноскі