Беларуская АЭС

З пляцоўкі Вікіпедыя.
Перайсці да: рух, знайсці

Беларуская атамная электрастанцыя — атамная электрастанцыя, якую мяркуецца пабудаваць у Рэспубліцы Беларусь не пазней за 2018 год[1].

Разглядаліся два сцэнарыі будаўніцтва АЭС сумарнай магутнасцю 2 млн кВт: увод трох энергаблокаў магутнасцю 0,640 млн кВт кожны і двух энергаблокаў магутнасцю 1,0 млн кВт. Першапачаткова прыняты план будаўніцтва электрастанцыі з трыма энергаблокамі[2]. Пазней перайшлі да плана з двума рэактарамі[3].

З-за абгрунтаванай постчарнобыльскай радыефобіі насельніцтва Беларусі праекты будаўніцтва былі замарожаныя, кіраўніцтва дзяржавы абвясціла фактычны мараторый на ўзвядзенне АЭС. Грамадзянам было абяцана правядзенне рэферэндуму па гэтым дэлікатным пытанні[4][5]. Яшчэ ў 2003 кіраўніцтва Беларусі лічыла, што адсутнічае дастатковая матывацыя для прыняцця рашэння аб будаўніцтве АЭС[6]. Аднак імклівае развіццё негатыўных тэндэнцый на сусветным рынку энерганосьбітаў вымусіла беларускі ўрад прыняць безальтэрнатыўнае рашэнне будаваць Беларускую АЭС.

Канчатковае палітычнае рашэнне аб будаўніцтве было прынята 15 студзеня 2008 на пасяджэнні Савета Бяспекі Рэспублікі Беларусь[7]. Аднак, свой подпіс пад адпаведнаю Пастановаю Аляксандр Лукашэнка паставіў толькі праз 15 дзён, 31 студзеня[1].

Прычыны будаўніцтва[правіць | правіць зыходнік]

Дыспрапорцыі энергабалансу Беларусі (доля прыроднага газу 80 %). — Залежнасць ад аднаго пастаўшчыка. — Кан'юнктура на сусветных рынках вуглевадародаў. — «Газавыя войны» з Расіяй. — Энергетычная бяспека (Канцэпцыя энергетычнай бяспекі і павышэння энергетычнай незалежнасці Рэспублікі Беларусь, зацверджаная Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 25 жніўня 2005 № 399). — Курс на эканомію і ашчаджальнасць (Дырэктыва Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 14 чэрвеня 2007 № 3). — Мясцовыя віды паліва, альтэрнатыўная энергетыка, неарганічнае паліва. — Кан'юнктура на сусветным атамным рынку. — Напрацоўкі беларускай навукі ў галіне энергетыкі і ядзернай фізікі.

Перавагі АЭС. — Недахопы АЭС (Гл. таксама Справаздача «Аб магчымым уздзеянні на навакольнае асяроддзе Беларускай АЭС»[8]).

Прагнозы ўплыву АЭС на агульную сітуацыю ў энергетычнай сферы ў Беларусі:

  • У энергабалансе Беларусі ў 2020 ядзернае паліва зойме 14-16 % — каля 4 млн тон умоўнага паліва (туп) з агульных 40 млн туп паліўна-энергетычнага балансу Рэспублікі Беларусь[9].
  • Па папярэдніх падліках тарыфы на электраэнергію ў Беларусі ў 2020 знізяцца ў параўнанні з 2015 на 10-15 %[9].

Развіццё атамнай энергетыкі названа важнейшым фактарам забеспячэння энергетычнай бяспекі краіны разам з мадэрнізацыяй дзеючай энергасістэмы, выкарыстаннем аднаўляемых крыніц энергіі, скарачэннем энергаёмістасці ВУП і дыверсіфікацыяй крыніц паступлення вуглевадароднай сыравіны [10].

Планы будаўніцтва[правіць | правіць зыходнік]

Міністэрствам энергетыкі Рэспублікі Беларусь сумесна з Нацыянальнай акадэміяй навук Беларусі ў 2006 падрыхтаваны План падрыхтоўчых работ з агульным аб'ёмам фінансавання 15,8 млрд руб. Праведзены папярэднія даследаванні па праекту АЭС, выбару пляцоўкі яе магчымага размяшчэння, стварэнню нарматыўнай базы бяспечнага выкарыстання ядзернай энергіі.

Графік выканання работ[правіць | правіць зыходнік]

Найменаванне Гады
Распрацоўка першачарговай нарматыўнай базы 20062010
Распрацоўка крытэрыяў, патрабаванняў і выбар праекта АЭС 20062007
Зводны том «Тлумачальная запіска да этапа выбару пункта» 20062007
Дэкларацыя аб намеры 20062007
Даследаванні на аптымальнай пляцоўцы 20062008
Зводны том «Тлумачальная запіска да этапа выбару пляцоўкі» 20072008
Ацэнка ўздзеяння на навакольнае асяроддзе 20082009
Папярэдняя справаздача аб бяспецы АЭС 20092010
Абгрунтаванне інвестыцый і прыняцце рашэння аб будаўніцтве 20092010
Архітэктурны праект, пачатак будаўніцтва 2010

Увод у эксплуатацыю планаваўся ў 2015. Пад канец 2007 з'явіліся прагнозы сканчэння будаўніцтва АЭС не ў 2015, а ў 2020[11] (рацыянальную карэкцыю, верагодна, зрабіў Урад Рэспублікі Беларусь).

У 15 студзеня 2008 Міністэрства энергетыкі ўдакладніла пэўныя этапы графіку работ: пуск першага блока запланаваны на 2018, другога — на 1-2 гады пазней, выхад станцыі на поўную магутнасць да 2020[7].

Праект станцыі[правіць | правіць зыходнік]

Магчымыя падрадчыкі[правіць | правіць зыходнік]

На нарадзе ў Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь па пытаннях правядзення падрыхтоўчых работ па будаўніцтву АЭС 11 кастрычніка 2007 была аб'яўлена, што Беларусь разглядае тры групы замежных кампаній у якасці патэнцыйных удзельнікаў будаўніцтва АЭС: амерыкана-японскую, французска-германскую і расійскую. Не выключаецца магчымасць удзелу Украіны ў гэтым праекце. Магчыма таксама аб'яднанне тэхнічных і праграмных распрацовак адразу некалькіх з гэтых кампаній.

Выказана меркаванне, што ў якасці генеральнага праектавальніка будучай АЭС мусіць выступаць беларуская арганізацыя[12]. 15 лістапада 2007 ім стала Праектнае навукова-даследчае рэспубліканскае ўнітарнае прадпрыемства «БелНДПІЭнергапрам» (РУП «БелНДПІЭнергапрам»)[13].

У складзе Міністэрства энергетыкі ствараецца дырэкцыя будаўніцтва атамнай электрастанцыі для выканання функцый заказчыка па выкананню комплексу падрыхтоўчых работ па будаўніцтву АЭС.

Галоўным староннім (міжнародным) экспертам па маніторынгу будаўніцтва АЭС вызначаны Кіеўскі навукова-даследчы праектны інстытут «Энергапраект»[13]. Гэтая арганізацыя праектавала Ігналінскую АЭС, выступала генеральным праектыроўшчыкам Ровенскай АЭС, АЭС у Венгрыі і інш.

15 лістапада 2007 было абвешчана, што Беларусь пры выбары партнёра для будаўніцтва схіляецца да расійскіх вытворцаў. У якасці патэнцыйных пастаўшчыкоў абсталявання названыя «Вестынгхаус-Ташыба» (ЗША-Японія), «Арэва» (Францыя-ФРГ), «Атамбудэкспарт» (Расія)[14].

9 студзеня 2008 Урадам Рэспублікі Беларусь створана дзяржаўная ўстанова «Дырэкцыя будаўніцтва атамнай электрастанцыі», падпарадкаванае Міністэрству энергетыкі. Выконваючым абавязкі дырэктара ўстановы прызначаны Міхаіл Філімонаў, кіраўнік ААТ «Белэнергабуд»[15].

У снежні 2008 дырэктар дэпартамента па развіцці ядзернай энергетыкі Міністэрства энергетыкі Мікалай Груша адзначыў, што «Росатом» стане генеральным падрадчыкам будаўніцтва. Перамовы з расійскім бокам пройдуць у пачатку 2009. З яго слоў, беларуская адміністрацыя не мела іншага выхаду, бо атрымала прапанову толькі ад расійскай кампаніі. У сваю чаргу, пасол Францыі ў свой час звярнула ўвагу, што тэндэрная прапанова была сфармулявана такім чынам, што яе выканаць мог толькі «Росатом», бо толькі расійская кампанія будуе рэактары запрошванага тыпу. Французская «Арэва» і амерыканска-японская карпарацыя вырабляюць рэактары іншага пакалення[16].

29 красавіка 2010 Міністэрства энергетыкі паведаміла, што Беларуская АЭС будзе будавацца па праекце «АЭС-2006», па якім пабудаваная Ленінградская АЭС і планіруецца ўзвядзенне станцый у Калініградзе і Варонежы [17]. «АЭС-2006» — гэта тыпавы праект расійскай атамнай станцыі новага пакалення 3+ з палепшанымі тэхніка-эканамічнымі паказчыкамі. Рэалізоўваць праект пад ключ будзе «Росатом».

Выбар пляцоўкі[правіць | правіць зыходнік]

Першапачаткова пошук праводзіўся яшчэ ў СССР (гл. планы будаўніцтва АЭС пад Мінскам). У сучасны перыяд работы пачаліся ў другой палове 1990-х.

З улікам дыстанцыі магчымага размяшчэння АЭС ад населеных пунктаў, ахоўных экалагічных зон, міжнародных авіятрас, магістральных трубаправодаў была складзена «карта адхіленых тэрыторый», у якую трапіла каля 50 % тэрыторыі краіны, у т.л. амаль уся Мінская вобласць. На астатняй тэрыторыі былі вызначаны 54 патэнцыяльныя пункты (малая шчыльнасць насельніцтва і прывязка да вадаёмаў, здольных забяспечыць тэхнічнай вадой АЭС магутнасцю звыш 4 млн кВт). Былі адхіленыя Віцебская вобласць (вялікае люстра вады, але малы вадазбор) і басейн Прыпяці (неспрыяльныя геалагічныя ўмовы, высокі ўзровень грунтовых вод). З 54 пунктаў выбралі шэсць, а з іх пад канец 1990-х — тры.[18].

На 2007, былі папярэдне вызначаны дзве найбольш прыдатныя для будаўніцтва АЭС пляцоўкі (плошчай каля 10 км²): асноўная — Краснапалянская (Быхаўскі пункт) і рэзервная — Кукшынаўская (Шклоўска-Горацкі пункт) і атрыманы неабходны аб'ём інфармацыі для распрацоўкі «Абгрунтавання выбару пункта размяшчэння АЭС» і «Хадайніцтва аб папярэднім узгадненні месца размяшчэння АЭС» (дэкларацыя аб намерах)[19]. Ад Дубровенскага пункта адмовіліся. Разглядаўся і варыянт будаўніцтва ў Гродзенскай вобласці на мяжы з Літвой. Па словах намесніка старшыні Прэзідыума НАН У.Цімашпольскага, пры выбары пляцоўкі Беларусь «разглядае і палітычную падаплёку, але галоўнае — гэта бяспека АЭС»[20].

Канчатковы выбар пляцоўкі для будаўніцтва быў зроблены ў 2008. У снежні было канчаткова прынята рашэнне, што атамная электрастанцыя ў Беларусі будзе збудавана між мястэчкамі Міхалішкі і Варняны ў Астравецкім раёне (Гродзенская вобласць). Астравецкай пляцоўцы аддалі перавагу перад альтэрнатыўнымі варыянтамі Быхава і Чавусаў.

Інвестыцыі[правіць | правіць зыходнік]

  • 2005: Па разліках Аб'яднанага інстытута энергетычных і ядзерных даследванняў — Сосны НАН Беларусі АЭС магутнасцю каля 2000 МВт можа каштаваць разам з інфраструктурай 2,5-3 млрд дол. ЗША[21].
  • 2006: НАН Беларусі ацаніла кошт АЭС у межах 3-3,5 млрд дол. ЗША [22].
  • 2008: Міністэрствам фінансаў праект ацэньваўся прыкладна ў 4 млрд долл. ЗША. Крыніцы фінансавання: бюджэтныя сродкі, знешнія запазычанні, фонд нацыянальнага развіцця і інавацыйны фонд Міністэрства энергетыкі[23].
  • 2009: Запыт на крэдыт у 9 млрд дол. ЗША (з якіх 6,5 млрд плануецца патраціць на будаўніцтва самой станцыі, а астатняе — на стварэнне інфраструктуры)накіраваны ўраду Расійскай Федэрацыі[24].

Навукова-тэхнічная аснова[правіць | правіць зыходнік]

Для рэалізацыі Плана падрыхтоўчых работ у 2006—2010 створана дзяржаўная навукова-тэхнічная праграма «Ядзерна-фізічныя тэхналогіі для народнай гаспадаркі Беларусі».

Падрыхтоўка персаналу[правіць | правіць зыходнік]

Падрыхтоўка спецыялістаў будзе весціся ў трох базавых універсітэтах: Беларускім нацыянальным тэхнічным універсітэце (факультэт энергетычнага будаўніцтва), Беларускім дзяржаўным універсітэце (фізічны факультэт), Беларускім дзяржаўным універсітэце інфарматыкі і радыёэлектронікі.

Падпісана пагадненне з Расіяй, якое прадугледжвае магчымасць падрыхтоўкі беларускіх спецыялістаў у гэтай краіне.

Магчыма будуць запрашацца спецыялісты, якія працуюць у галіне ядзернай энергетыкі ў Расіі, Украіне, Літве[25].

Нарматыўная база[правіць | правіць зыходнік]

Нарматыўная прававая і нарматыўна-тэхнічная база бяспечнага выкарыстання ядзернай энергіі[правіць | правіць зыходнік]

Дзяржаўнай навукова-тэхнічнай праграмай «Ядзерна-фізічныя тэхналогіі» прадугледжана распрацоўка і прыняцце 18 першачарговых нарматыўна-тэхнічных дакументаў, што датычацца бяспечнага выкарыстання ядзернай энергіі (падрабязней) і Закона «Аб выкарыстанні атамнай энергіі».

Закон павінен рэгламентаваць пытанні размяшчэння, праектавання, будаўніцтва, эксплуатацыі і вываду з эксплуатацыі ядзерных установак, транспартыравання, захоўвання, утылізацыі і выкарыстання ў мірных мэтах свежага і адпрацаванага ядзернага паліва, рэгуляваць забеспячэнне і кантроль за ядзернай, радыяцыйнай, тэхнічнай і пажарнай бяспекай ядзерных установак, экспарт і імпарт абсталявання, тэхналогій, ядзерных матэрыялаў і паслуг, падрыхтоўку спецыялістаў, дзяржаўны кантроль і іншыя пытанні ў галіне выкарыстання ядзернай энергіі.

Падрыхтоўка праекта Закона ўнесена ў План падрыхтоўкі законапраектаў на 2007, зацверджаны Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 10 студзеня 2007 № 11. Тэрмін падрыхтоўкі законапраекта — лістапад 2007[26]. Мяркуецца, што законапраект будзе адразу ўнесены на разгляд у Палату прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь[27] (а не праз паўгода, як звычайна прынята ў практыцы беларускага парламента).

Для забеспячэння функцый дзяржаўнага рэгулявання і ліцэнзавання ў галіне бяспечнага выкарыстання ядзернай энергіі, іанізуючага выпраменьвання, бяспечнага абыходжання з радыеактыўнымі адходамі Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 12 лістапада 2007 № 565 створаны Дэпартамент па ядзернай і радыяцыйнай бяспецы Міністэрства па надзвычайных становішчах Рэспублікі Беларусь (Дзяржатамнагляд) і зацверджана палажэнне аб ім.

Нарматыўная прававая база будаўніцтва АЭС[правіць | правіць зыходнік]

Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь «Аб некаторых мерах па будаўніцтву атамнай электрастанцыі» ад 12 лістапада 2007 № 565.

Спасылкі[правіць | правіць зыходнік]

Зноскі

  1. 1,0 1,1 Пастанова Савета Бяспекі Рэспубілкі Беларусь № 1 ад 31 студзеня 2008 г.// Прэс-служба Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь. 31 студзеня 2008
  2. Информационный бюллетень Администрации Президента Республики Беларусь — № 7 (122), 2006. — С. 71.
  3. Беларусь рассматривает три группы зарубежных компаний в качестве участников строительства АЭС
  4. Программа-минимум и программа-максимум Александра Лукашенко
  5. Лукашенко: решение о строительстве АЭС будет приниматься с учетом мнения народа
  6. Александр Лукашенко провел совещание по вопросам обеспечения надежной работы энергетического комплекса страны
  7. 7,0 7,1 Развіццё атамнай энергетыкі з'яўляецца важнейшым фактарам забеспячэння энергетычнай бяспекі краіны// Прэс-служба Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь. 15 студзеня 2008
  8. Міністэрства энергетыкі. Справаздача «Аб магчымым уздзеянні на навакольнае асяроддзе Беларускай АЭС»
  9. 9,0 9,1 Мілена Ануфрыёнак. У энергабалансе Беларусі да 2020 года ядзернае паліва зойме каля 14-16 працэнтаў// Беларускае тэлеграфнае агенцтва. 15 лістапада 2007
  10. Развитие атомной энергетики обеспечит укрепление независимости и экономической самостоятельности Беларуси — А.Лукашенко
  11. На ўчастие в строительстве АЭС в Литве Минск не заявлялся
  12. Беларусь рассматривает три группы зарубежных компаний в качестве участников строительства АЭС
  13. 13,0 13,1 Мілена Ануфрыёнак. Беларусь прыцягне ў якасці міжнароднага эксперта па будаўніцтву АЭС Кіеўскі інстытут «Энергапраект»// Беларускае тэлеграфнае агенцтва. 15 лістапада 2007
  14. Мілена Ануфрыёнак. Беларусь пры выбары партнёра для будаўніцтва АЭС схіляецца да расійскіх вытворцаў — У.Цімашпольскі// Беларускае тэлеграфнае агенцтва. 15 лістапада 2007
  15. Мілена Ануфрыёнак. Выконваючым абавязкі кіраўніка Дырэкцыі будаўніцтва атамнай электрастанцыі назначаны Міхаіл Філімонаў// Беларускае тэлеграфнае агенцтва. 9 студзеня 2008
  16. Мікола Бугай. АЭС на Нарачы збудуюць расіяне// Наша Ніва. № 48 (598) 29 снежня 2008. С. 5.
  17. Ірына Аніскевіч. Белорусская АЭС будет строиться по проекту «АЭС-2006» — Минэнерго// Беларускае тэлеграфнае агенцтва. 29 красавіка 2010
  18. Подобраны три практически идеальных площадки для Белорусской АЭС
  19. Информационный бюллетень Администрации Президента Республики Беларусь — № 7 (122), 2006. — С. 72.
  20. Беларусь может построить свою АЭС на границе с Литвой
  21. АЭС в Беларуси быть! Вопрос — когда?
  22. Совещание о повышении энергетической безопасности Республики Беларусь
  23. Строительство белорусской АЭС обойдется в около $4 млрд — Минфин
  24. Белорусская АЭС может стать долгостроем
  25. Беларусь прорабатывает вопрос подготовки специалистов для атомной электростанции
  26. Палата представителей Национального собрания Республики Беларусь: План подготовки законопроектов на 2007 г.
  27. Совещание по вопросам строительства АЭС в Беларуси