Карл Рэнер

З пляцоўкі Вікіпедыя
Jump to navigation Jump to search
Карл Рэнер
Karl Renner
Karl Renner 1905.jpg
Карл Рэнер, каля 1905 г.
Сцяг4-ы Федэральны прэзідэнт Аўстрыі
20 снежня 1945 — 31 снежня 1950
Папярэднік пасада адноўлена
Пераемнік Тэадор Кёрнер
Сцяг1-ы Федэральны канцлер Аўстрыі
12 лістапада 19187 ліпеня 1920
Папярэднік пасада заснавана
Пераемнік Міхаэль Майр
Сцяг17-ы Федэральны канцлер Аўстрыі
27 красавіка 194520 снежня 1945
Папярэднік пасада адноўлена
Пераемнік Леапольд Фігль

Нараджэнне 14 снежня 1870(1870-12-14)
Смерць 31 снежня 1950(1950-12-31) (80 гадоў)
Месца пахавання
Імя пры нараджэнні ням.: Carl Renner
Жонка Луіза Рэнер
Веравызнанне Каталіцкая Царква
Партыя Сацыял-дэмакратычная партыя Аўстрыі
Адукацыя
Навуковая ступень доктарская ступень[d][3]
Дзейнасць палітык, бібліятэкар, дыпламат, адвакат
Месца працы
Узнагароды
Commons-logo.svg Карл Рэнер на Вікісховішчы

Карл Рэнер (ням.: Karl Renner; 14 снежня 1870, Унтэр-Танавіц — 31 снежня 1950, Вена) — выдатны аўстрыйскі палітычны дзеяч, сацыял-дэмакрат і тэарэтык аўстрамарксізму, першы федэральны канцлер Аўстрыі пасля распаду Аўстра-Венгерскай імперыі і першы прэзідэнт Аўстрыі пасля Другой сусветнай вайны.

Біяграфія[правіць | правіць зыходнік]

Сын чэшскага селяніна. Вывучаў права ў Вене. У 1894 г. стаў членам сацыял-дэмакратычнай партыі. З 1907 г. — дэпутат парламента. Удзельнічаў у стварэнні першай Аўстрыйскай рэспублікі. У 19181920 гг. быў канцлерам і главой Дзяржаўнага савета. З 1930 г. абраны старшынёй парламента, ліквідаванага 1933 г. урадам Дольфуса. Вёў антыфашыцкую дзейнасць, пасля вызвалення Аўстрыі стаў канцлерам першага агульнакааліцыйнага часовага ўрада[4]; па згодзе ўсіх партый абраны прэзідэнтам, памёр да канца шасцігадовага тэрміна.

З'яўляўся лідарам аўстрыйскай сацыял-дэмакратыі і II Інтэрнацыянала, а таксама выдатным тэарэтыкам аўстрамарксізму. Аўтар некалькіх прац па праблеме нацыянальнага пытання. Прытрымліваўся ідэі шматнацыянальнай дзяржавы ў відзе дэмакратычнай федэрацыі на аснове палітычнага і культурнага раўнапраўя меншасцей.

Зноскі

  1. Österreichische Akademie der Wissenschaften Österreichisches Biographisches Lexikon 1815–1950 / Hrsg.: Österreichische Akademie der Wissenschaften Праверана 8 красавіка 2021.
  2. Реннер Карл // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохорова — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969. Праверана 28 верасня 2015.
  3. Нямецкая нацыянальная бібліятэка, Берлінская дзяржаўная бібліятэка, Баварская дзяржаўная бібліятэка і інш. Record #118599739 // Агульны нарматыўны кантроль — 2012—2016. Праверана 2 красавіка 2015.
  4. Советская политика в Австрии. 1945—1955. Сборник документов. АИРО-XXI, 2006 г. ISBN 5-91022-030-6, другое издание ISBN 5-86007-524-3 — стр. 47—48

Літаратура[правіць | правіць зыходнік]

  • Государство и нация, 1899 (под псевдонимом Синоптикус; рус. перевод — 1906)
  • Реннер К. Теория капиталистического хозяйства, 1926
  • Национальная проблема, 1902 (под псевдонимом Рудольф Шпрингер; рус. перевод — 1909, второе издание — 2010. ISBN 978-5-396-00125-1)